Xả kho dự trữ dầu quy mô lớn chưa từng có
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã quyết định triển khai đợt xả kho dự trữ dầu chiến lược lớn nhất trong lịch sử nhằm giảm bớt áp lực trên thị trường năng lượng toàn cầu, vốn đang biến động mạnh do căng thẳng quân sự tại Trung Đông.
Ngày 12/3, IEA cho biết các quốc gia thành viên sẽ đưa ra thị trường tổng cộng 400 triệu thùng dầu từ các kho dự trữ chiến lược. Quy mô này vượt xa mức 182 triệu thùng từng được giải phóng trong hai đợt năm 2022 sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã quyết định triển khai đợt xả kho dự trữ dầu chiến lược. Ảnh minh họa
Theo Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol, thị trường dầu mỏ đang phải đối mặt với những thách thức đặc biệt nghiêm trọng. Ông nhấn mạnh việc các quốc gia thành viên nhanh chóng thống nhất hành động tập thể với quy mô lớn là cần thiết để ổn định thị trường và hạn chế tác động lan rộng đến kinh tế toàn cầu.
Quyết định xả kho khẩn cấp được đưa ra trong bối cảnh hoạt động vận chuyển năng lượng qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược của thế giới, gần như bị đình trệ. Đây là khu vực trung chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên toàn cầu. Nhiều tàu chở dầu đã tạm ngừng di chuyển qua tuyến đường này do các mối đe dọa an ninh đối với hoạt động vận tải biển.
Diễn biến địa chính trị đã khiến giá năng lượng tăng mạnh trong những ngày gần đây. Giá dầu Brent, chuẩn tham chiếu của thị trường quốc tế, đã tăng khoảng 26% kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran gần hai tuần trước.
Trong phiên giao dịch đầu tuần, giá dầu thô có thời điểm vọt lên mức 119 USD/thùng khi lo ngại thiếu hụt nguồn cung lan rộng trên thị trường. Sau đó, giá đã hạ nhiệt phần nào nhưng vẫn duy trì ở mức cao. Sau khi IEA công bố kế hoạch xả kho, giá dầu vẫn tăng khoảng 3%, lên khoảng 90,60 USD/thùng.
Theo chương trình dự trữ năng lượng của IEA, các quốc gia thành viên hiện nắm giữ khoảng 1,2 tỷ thùng dầu trong các kho dự trữ chiến lược, sẵn sàng sử dụng trong trường hợp khẩn cấp nhằm ổn định nguồn cung. Tuy nhiên, biện pháp này hiếm khi được kích hoạt và mới chỉ được triển khai năm lần kể từ khi tổ chức được thành lập sau các cuộc khủng hoảng dầu mỏ Arab trong thập niên 1970.
Dù chưa công bố chi tiết tốc độ xả kho của 32 quốc gia thành viên, IEA cho rằng động thái này sẽ góp phần giảm bớt áp lực thiếu hụt năng lượng trong ngắn hạn. Ông Birol cũng nhấn mạnh yếu tố then chốt để thị trường trở lại trạng thái ổn định vẫn là việc khôi phục hoạt động vận chuyển dầu và khí đốt qua eo biển Hormuz.
Nguy cơ gián đoạn nguồn cung lớn nhất lịch sử thị trường dầu
Theo cập nhật của IEA, cuộc xung đột tại Trung Đông đang tạo ra sự gián đoạn nguồn cung dầu lớn nhất từng ghi nhận trong lịch sử thị trường năng lượng toàn cầu. Đây cũng là nguyên nhân khiến tổ chức này quyết định triển khai kế hoạch giải phóng lượng dầu kỷ lục từ các kho dự trữ chiến lược.
Báo cáo mới nhất của cơ quan này cho thấy các quốc gia vùng Vịnh Trung Đông đã phải cắt giảm tổng cộng ít nhất 10 triệu thùng dầu mỗi ngày do tác động của chiến sự. Con số này tương đương gần 10% nhu cầu dầu toàn cầu, cho thấy quy mô của cú sốc nguồn cung mà thị trường đang phải đối mặt.
Việc đóng cửa eo biển Hormuz cũng khiến thị trường mất đi khoảng 20 triệu thùng dầu và các sản phẩm dầu mỗi ngày, bao gồm cả các dòng vận chuyển nhiên liệu tinh chế. Điều này không chỉ gây áp lực lên giá dầu thô mà còn làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt các sản phẩm năng lượng quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Ông Hamad Hussain, chuyên gia kinh tế về khí hậu và hàng hóa tại Capital Economics, nhận định việc giải phóng lượng dự trữ dầu khẩn cấp với quy mô kỷ lục có thể giúp giảm bớt phần nào tình trạng thiếu hụt nguồn cung từ Trung Đông.
Tuy nhiên, chuyên gia này cũng cảnh báo hiệu quả của biện pháp này có thể chỉ mang tính tạm thời nếu tuyến vận chuyển chiến lược qua eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn. Khi đó, thị trường năng lượng toàn cầu vẫn có nguy cơ đối mặt với tình trạng nguồn cung thắt chặt kéo dài.
IEA cũng cho biết quá trình khôi phục sản lượng khai thác thượng nguồn tại khu vực Trung Đông sẽ không thể diễn ra ngay lập tức. Việc đưa các mỏ dầu và hệ thống vận hành trở lại mức trước khủng hoảng có thể mất nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng.
Trước những bất ổn hiện nay, cơ quan này đã điều chỉnh giảm dự báo tăng trưởng nhu cầu dầu toàn cầu trong năm 2026 xuống còn khoảng 640.000 thùng/ngày, thấp hơn đáng kể so với mức 850.000 thùng/ngày được đưa ra trước đó.
Trong ngắn hạn, thị trường dầu diesel và nhiên liệu hàng không được đánh giá là hai phân khúc dễ chịu tác động nhất trước các cú sốc nguồn cung. Nếu tình hình địa chính trị tiếp tục leo thang, những biến động này có thể lan rộng sang các lĩnh vực vận tải, sản xuất và thương mại quốc tế, tạo thêm sức ép đối với triển vọng tăng trưởng của kinh tế toàn cầu.