Giữa mùa thu hoạch khoai sâm ở Sìn Hồ, chúng tôi chứng kiến cảnh nhộn nhịp mua bán từ vườn đến kho hàng, rồi lên những phiên livestream. Củ khoai sâm của đồng bào vùng cao đang tìm đường đến khách hàng cả nước, mang theo hy vọng về nguồn thu tốt hơn.
Bà con Sìn Hồ trong niềm vui được mùa khoai sâm.
Nhộn nhịp chốt đơn
Chúng tôi đến cơ sở kinh doanh của chị Phạm Thị Hà, thôn 5, xã Sìn Hồ (tỉnh Lai Châu) giữa lúc không khí mua bán đang tất bật. Các thương lái livestream ngay tại kho, các đơn hàng được chốt liên tục. Bên cạnh, người đóng gói thoăn thoắt xếp khoai, người chuẩn bị chuyển đi. Củ khoai vừa rời vườn đang tiếp tục hành trình bằng một cách bán hàng mới.
Giữa nhịp làm việc ấy, anh Nguyễn Đức Duy, thương lái từ Bắc Hà, Lào Cai nhanh tay đặt những củ khoai mọng nước vào thùng rồi bọc xốp cẩn thận. Anh cho biết đã vào tận vườn của bà con xem khoai trước khi quyết định mua sỉ qua cơ sở chị Hà. Có hàng ngay tại chỗ, anh livestream để giới thiệu và bán cho khách.
KOC cô Ba Hồng giúp các cơ sở kinh doanh bán hàng livestream.
“Có hôm khách hàng chốt 100 đơn/ngày”, anh Duy chia sẻ. Lượng khoai anh bán trung bình khoảng một tạ mỗi ngày. Với người thương lái trẻ, chuyến đi giúp anh trực tiếp tìm hiểu sản phẩm từ vườn trồng. Còn tại kho, từng lớp xốp bọc quanh củ khoai cho thấy việc bán hàng vẫn gắn với những công đoạn tỉ mỉ.
Chị Hứa Thị Xuyên mới bán hàng livestream cũng có những kết quả bước đầu. Theo chị, trung bình mỗi ngày bán được khoảng 50 đơn; có phiên buổi tối cao điểm, lượng đơn vượt 100.
Chủ cơ sở kinh doanh Phạm Thị Hà cho biết: "Khoai sâm bắt đầu từ tháng 8, đã vào vụ khoảng một tháng, mùa thu hoạch kéo dài đến hết Tết Nguyên đán. Giá bán từ đầu vụ giữ ổn định. Có ngày cao điểm chúng tôi tiêu thụ 20 - 25 tấn”.
Để có hàng, chị vào tận vườn thu mua của bà con, sau đó bán sỉ cho thương lái các vùng lân cận. Được KOC cô Ba Hồng hướng dẫn, hỗ trợ livestream và đặt kho hàng ngay tại trung tâm xã. Thương lái tới đây có thể thuận lợi lấy hàng và tổ chức livestream bán ngay tại chỗ.
Mỗi thương lái là một KOC quảng bá sản phẩm khoai sâm Sìn Hồ.
Từ điểm tập kết ấy, khoai sâm được gửi đến các tỉnh, thành phố như Phú Thọ, Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, rồi cả miền Trung, miền Nam. Theo chị Hà, khách hàng ưa thích sản phẩm bởi vị ngọt, mát. KOC cô Ba Hồng cho biết: “Các phiên livestream tại sự kiện, hội chợ cùng những hoạt động trưng bày ở Lai Châu đã giúp khoai sâm Sìn Hồ được nhiều người biết đến”. Theo chị, thương mại điện tử góp phần xây dựng thương hiệu nông sản Sìn Hồ, thu hút thương lái về thu mua.
Niềm vui trên mảnh vườn chuyển đổi cây trồng
Rời kho hàng, chúng tôi tiếp tục đến các bản trồng khoai sâm. Tại bản Mao Sao Phìn, vợ chồng ông Hạng A Lầu (người Mông), đang tất bật thu hoạch. Trên mảnh vườn, những cây khoai lá xanh mướt đã vãn dần. Nếu ở điểm thu mua là nhịp chốt đơn, đóng gói, thì tại đây, một mùa vụ mới cho thu hoạch hiện lên qua niềm vui của người gieo trồng.
Ông Lầu phấn khởi kể, gia đình có khoảng 6.000 m² đất, trước kia trồng ngô nhưng năng suất thấp. Ông chuyển sang khoai sâm, trồng từ năm trước, đến năm sau đã được thu hoạch. Vụ đầu tiên mang lại thu nhập khoảng 20 triệu đồng. Theo lời ông, thương lái tới tận vườn mua, giúp gia đình có đầu ra ngay trong mùa thu hoạch.
Niềm vui thu hoạch khoai sâm của gia đình ông Hạng A Lầu (bản Mao Sao Phìn, xã Sìn Hồ).
Câu chuyện trồng khoai sâm của gia đình ông Lầu bắt đầu từ mong muốn tìm một loại cây phù hợp hơn với điều kiện đất đai địa phương. Ngay vụ đầu tiên, kết quả thu hoạch đã mang lại tín hiệu tích cực, dù hiệu quả kinh tế lâu dài vẫn cần được kiểm chứng qua chi phí đầu tư và những mùa vụ tiếp theo. Với người nông dân, điều đáng mừng trước mắt là sản phẩm làm ra có người tìm mua.
Theo kinh nghiệm của ông Lầu, khoai sâm khá phù hợp với khí hậu mát mẻ, thổ nhưỡng nơi đây và không đòi hỏi nhiều công chăm sóc. Nhắc đến vị ngọt, thanh mát của củ khoai, ông không giấu được niềm vui khi một sản vật mới đang dần bén rễ trên chính mảnh đất quê mình.
Từ vườn trồng đến điểm thu mua, cho thấy những “mắt nối” cụ thể của thị trường. Bà con có thương lái đến mua; người kinh doanh có nơi tập kết hàng; người bán trực tuyến có thể giới thiệu sản phẩm ngay tại kho. Mỗi công đoạn góp phần đưa củ khoai rời mảnh vườn để đến với khách hàng.
Theo Trưởng phòng Kinh tế xã Sìn Hồ Trần Văn Tuyển, địa phương có khoảng 250 ha trồng khoai sâm. Lợi thế về đất đai, khí hậu giúp cây sinh trưởng phù hợp, củ có vị ngọt, thanh mát đặc trưng. Trên cơ sở đó, xã khuyến khích bà con chuyển đổi cây trồng phù hợp với điều kiện sản xuất, trong đó có khoai sâm cùng các cây dược liệu khác. Định hướng này mở thêm lựa chọn sinh kế cho người dân, từng bước khai thác lợi thế của vùng đất Sìn Hồ để phát triển những sản phẩm có khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường.
Từ việc chuyển đổi cây trồng, cây khoai sâm đã giúp bà con xã Sìn Hồ vươn lên thoát nghèo.
Câu chuyện khoai sâm Sìn Hồ cho thấy sự kết nối giữa lợi thế sản xuất của vùng cao với những cách tiếp cận thị trường mới. Từ chuyển đổi cây trồng đến thu mua, đóng gói và livestream bán hàng, mỗi công đoạn đều góp phần đưa nông sản đến gần người tiêu dùng.
Từ thực tế tại Sìn Hồ, thương mại điện tử đang mở thêm kênh tiêu thụ, đưa sản phẩm địa phương tiếp cận rộng rãi hơn với thị trường, qua đó tạo thêm cơ hội nâng cao thu nhập cho người dân. Khi chính quyền, người dân và hộ kinh doanh cùng tham gia, khoai sâm Sìn Hồ có điều kiện mở rộng thị trường, gia tăng giá trị, từng bước trở thành sinh kế bền vững, góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng bản địa để phát triển kinh tế địa phương.