Khơi thông sức mua, tạo động lực tăng trưởng thị trường nội địa

Bệ đỡ chiến lược của nền kinh tế

Ngày 22/5, tại TP. Hồ Chí Minh, Báo Thanh Niên tổ chức hội thảo “Khơi thông sức mua, kích cầu tiêu dùng”. Sự kiện thu hút sự tham dự của đại diện Bộ Công Thương, Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh, Chi cục Hải quan khu vực II, các chuyên gia kinh tế cùng nhiều doanh nghiệp lớn như Tập đoàn Liên Thái Bình Dương, Saigon Co.op…

Theo các chuyên gia, với quy mô hơn 100 triệu dân và đóng góp khoảng 62% tăng trưởng GDP hằng năm, thị trường nội địa đang trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế. Báo cáo của Bộ Công Thương cho thấy năm 2025, quy mô thị trường bán lẻ trong nước đạt khoảng 269 tỷ USD; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng từ 9 - 10% so với năm 2024, mức cao nhất trong 5 năm gần đây nếu không tính giai đoạn dịch bệnh.

Không chỉ đóng vai trò tiêu thụ hàng hóa, thị trường nội địa còn góp phần nâng cao tính tự chủ của nền kinh tế. Việc chủ động nguồn cung trong nước, từ nguyên liệu đến phân phối, giúp giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng toàn cầu vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro trong bối cảnh địa chính trị thế giới biến động khó lường.

Xác định rõ tầm quan trọng của tiêu dùng trong nước, Chính phủ cũng vừa ban hành Nghị quyết 88/NQ-CP về thúc đẩy phát triển thị trường trong nước, kích cầu tiêu dùng và đẩy mạnh Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”. Nghị quyết xác định tiêu dùng trong nước là một trong những trụ cột tăng trưởng quan trọng, đồng thời nhấn mạnh vai trò của sản xuất nội địa nhằm bảo đảm nguồn cung hàng hóa bền vững, ổn định cho người dân trong mọi tình huống.

Nhờ sự chỉ đạo kịp thời cùng tác động tích cực từ kỳ nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và dịp 30/4 - 1/5 kéo dài, sức mua trong tháng 4 phục hồi rõ nét. Du lịch tăng trưởng mạnh cùng lượng khách quốc tế đến Việt Nam gia tăng cũng góp phần thúc đẩy tiêu dùng trong nước.

Chống hàng giả để giữ niềm tin người tiêu dùng

Tại hội thảo, bà Lý Kim Chi - Chủ tịch Hội Lương thực Thực phẩm TP. Hồ Chí Minh (FFA) cho rằng, khó khăn lớn nhất của doanh nghiệp hiện nay không phải là sản xuất ra sản phẩm chất lượng mà là làm sao giữ được niềm tin của khách hàng trước vấn nạn hàng giả. “Doanh nghiệp chân chính đang chịu áp lực lớn về chi phí đầu vào, nguyên vật liệu, thuế phí. Trong khi đó, hàng giả, hàng nhái bán với giá rẻ khiến môi trường cạnh tranh trở nên thiếu công bằng”, bà Kim Chi nói.

Chủ tịch FFA đề xuất cần có chế tài nghiêm khắc hơn đối với các hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả và gian lận thương mại. Đồng thời, cần tăng cường kiểm tra các nền tảng thương mại điện tử, nơi hàng giả đang phát triển nhanh và khó kiểm soát. Bên cạnh đó, Luật An toàn thực phẩm sửa đổi cần được xây dựng theo hướng hiện đại, minh bạch và giảm rủi ro cho người tiêu dùng.

Cung cấp thêm các số liệu thực tế từ góc độ cơ quan thực thi pháp luật, ông Nguyễn Quang Huy - Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường TP. Hồ Chí Minh - cho biết: Lực lượng Quản lý thị trường TP. Hồ Chí Minh hiện đang tích cực triển khai một cách quyết liệt, đồng bộ nhiều kế hoạch cao điểm về kiểm tra, kiểm soát và xử lý triệt để các hành vi kinh doanh hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ cũng như các vi phạm về an toàn thực phẩm trên địa bàn.

Theo đó, trong 5 tháng đầu năm 2026, lực lượng quản lý thị trường đã kiểm tra 649 vụ liên quan thực phẩm, mỹ phẩm, thuốc và thực phẩm chức năng; phát hiện 621 vụ vi phạm, tạm giữ hơn 45 tấn hàng hóa cùng 255.000 sản phẩm không rõ nguồn gốc, trị giá hơn 12,6 tỷ đồng.

Riêng từ ngày 7 - 21/5, sau Công điện 38 của Thủ tướng, TP. Hồ Chí Minh kiểm tra 147 vụ hàng giả, tạm giữ hàng hóa giả mạo nhãn hiệu trị giá hơn 4,6 tỷ đồng tại nhiều điểm nóng như Saigon Square, chợ Bến Thành. Thời gian tới, lực lượng chức năng sẽ tăng cường kiểm tra thương mại điện tử, kho hàng, chợ đầu mối và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Cần giảm thuế, giảm chi phí để kích cầu

Theo đánh giá của TS. Phạm Viết Thuận - Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường, tiêu dùng nội địa đang chịu tác động từ nhiều yếu tố khiến sức mua chưa phục hồi bền vững.

TS. Phạm Viết Thuận cho biết, chính sách thuế, hóa đơn và kê khai hiện nay đang tạo áp lực lớn lên hộ kinh doanh nhỏ lẻ, khu vực tạo việc làm cho hàng chục triệu lao động. Chi phí đầu vào, chi phí tuân thủ tăng khiến nhiều hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ phải thu hẹp hoạt động hoặc rút lui khỏi thị trường.

Cùng với đó, biến động giá xăng dầu và nguyên vật liệu trên thế giới đã kéo mặt bằng giá tiêu dùng tăng mạnh. Một số loại vật liệu xây dựng tăng gần gấp đôi so với năm trước, làm gia tăng áp lực chi tiêu đối với người dân.

Từ thực tế đó, TS. Phạm Viết Thuận đề xuất Chính phủ xem xét cải cách chính sách thuế đối với hộ kinh doanh, áp dụng cơ chế thuế khoán phù hợp cho nhóm doanh thu từ 1 - 5 tỷ đồng/năm, đồng thời khuyến khích tự kê khai và sử dụng hóa đơn điện tử theo nhu cầu hoạt động thực tế của sản xuất kinh doanh.

Vị chuyên gia này cũng kiến nghị không hình sự hóa các vấn đề liên quan đến thuế đối với hộ kinh doanh; đồng thời cần nhìn nhận khu vực này như một bộ phận quan trọng trong bảo đảm an sinh xã hội và tạo việc làm.

Ngoài ra, để kích cầu tiêu dùng trong những tháng cuối năm, các cơ quan quản lý cần nghiên cứu giảm thuế giá trị gia tăng đối với hàng hóa thiết yếu xuống mức thấp hơn, tiếp tục gia hạn chính sách giảm thuế bảo vệ môi trường với xăng dầu, đồng thời rà soát cắt giảm nhiều loại phí và lệ phí khác.

TP. Hồ Chí Minh hướng tới hệ sinh thái tiêu dùng hiện đại

Ở góc độ quản lý ngành địa phương, ông Nguyễn Nguyên Phương - Phó Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh - cho biết: Trong bối cảnh sức mua đang phục hồi nhưng còn nhiều thách thức, kích cầu tiêu dùng không chỉ là giải pháp ngắn hạn mà còn là chiến lược thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thành phố theo hướng hiện đại, bền vững.

Theo ông Nguyễn Nguyên Phương, TP. Hồ Chí Minh đang định hướng xây dựng hệ sinh thái tiêu dùng hiện đại gắn với du lịch, văn hóa, giải trí và kinh tế đêm nhằm nâng cao sức hấp dẫn của đô thị đối với du khách trong và ngoài nước.

Sở Công Thương hiện xây dựng kế hoạch triển khai Chương trình khuyến mại tập trung và kích cầu tiêu dùng giai đoạn 2026 - 2030 với nhiều định hướng lớn như tổ chức các đợt khuyến mại quy mô lớn hằng năm.

Cùng với đó, xây dựng nền tảng số hệ sinh thái tiêu dùng thành phố; thúc đẩy thanh toán không tiền mặt và thương mại điện tử; phát triển các tour mua sắm chuyên đề; hỗ trợ tiêu dùng xanh và quảng bá sản phẩm OCOP.

Theo lãnh đạo Sở Công Thương, kinh nghiệm từ các thành phố lớn như Bangkok, Seoul hay Singapore cho thấy việc kết hợp mua sắm với văn hóa, du lịch và công nghệ số sẽ tạo ra động lực mới cho tăng trưởng tiêu dùng.

Phát biểu bế mạc hội thảo, ông Nguyễn Thành Nam - Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) - nhấn mạnh: Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, thị trường trong nước tiếp tục giữ vai trò là động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế. Đồng thời là điểm tựa hỗ trợ doanh nghiệp duy trì sản xuất, mở rộng đầu ra cho hàng hóa Việt Nam.

Theo ông Nguyễn Thành Nam, quy mô bán lẻ Việt Nam hiện đạt khoảng 269 tỷ USD, thương mại điện tử tăng trưởng hơn 20%/năm với quy mô khoảng 23 tỷ USD trong năm 2025. Tuy nhiên, sức mua vẫn chưa phục hồi đồng đều, chi phí logistics còn cao và khả năng hấp thụ của thị trường nội địa chưa tương xứng với quy mô dân số.

Trong thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục đẩy mạnh các chương trình khuyến mại tập trung, phát triển hạ tầng logistics, thúc đẩy chuyển đổi số và thương mại điện tử, tăng cường kiểm soát hàng giả và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Bộ Công Thương nói chung và Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước nói riêng cam kết tiếp tục đồng hành cùng địa phương, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp để kịp thời tháo gỡ khó khăn, hoàn thiện cơ chế, chính sách và tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển thị trường trong nước theo hướng hiện đại, bền vững và hiệu quả.

“Với sự phối hợp của các bộ, ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và người tiêu dùng, thị trường trong nước sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững”, ông Nguyễn Thành Nam nhấn mạnh.