Hám lợi, bất chấp hậu quả
Những vụ việc xe khách “nhồi” 109 người trên xe 45 chỗ, tài xế và chủ xe khách bị phạt 225 triệu đồng; phạt 217 triệu đồng với nhà xe chở 50 người trên xe 21 chỗ; ô tô 22 chỗ chở 73 khách, tài xế và chủ xe bị phạt hơn 278 triệu đồng… là thông tin thu hút sự quan tâm, dư luận bức xúc về tình trạng xe khách nhồi nhét khách trong dịp Tết. Đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng quy định pháp luật về an toàn giao thông, coi thường sự an toàn tính mạng hành khách.
Xe khách chở quá số người quy định bị Cảnh sát giao thông tỉnh Bắc Ninh phát hiện, xử lý. Ảnh: CSGT
Mặc dù các hành vi này đã có chế tài xử lý cụ thể, đặc biệt là mức phạt nghiêm theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, số tiền phạt lên tới hàng trăm triệu đồng, thậm chí tước phù hiệu, đình chỉ hoạt động với lái xe và nhà xe như đã nói ở trên nhưng không ít lái xe và nhà xe vẫn vi phạm.
Nguyên nhân có thể chỉ ra là do sự hám lợi bất chấp của lái xe và nhà xe. Trong những ngày lễ, tết do nhu cầu đi lại của người dân tăng đột biến, nhà xe không chỉ nhồi nhét mà còn thu tiền giá “trên trời”. Với những chuyến xe như thế này nếu chót lọt sẽ thu số tiền lớn gấp nhiều lần thông thường nên có không ít nhà xe, lái xe đã mờ mắt mà vi phạm pháp luật.
Ngoài ra, nhiều nhà xe có tình trạng buông lỏng quản lý lái xe, khoán trắng cho tài xế chạy theo doanh thu. Điều này không chỉ tiềm ẩn rủi ro pháp lý, mà còn có thể dẫn đến những hậu quả không thể bù đắp.
Bên cạnh đó, tâm lý “chạy chuyến cuối”, “khách quen”, hay sự cả nể giữa nhà xe và hành khách cũng góp phần khiến vi phạm dễ dàng xảy ra.
Hành khách phải lên tiếng để bảo vệ bản thân
Để không còn tồn tại những chuyến xe nhồi nhét như đã nói ở trên, ngoài sự kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm của lực lượng chức năng thì hành khách cũng cần “lên tiếng” loại bỏ và “nói không” với những chiếc xe nhồi nhét khách để tự bảo vệ mình.
Khẳng định rõ, xe khách chở quá số người quy định không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật, mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông đặc biệt nghiêm trọng. Khi xe bị nhồi nhét, không gian chật hẹp, hành khách phải đứng, ngồi chen chúc, lối thoát hiểm bị cản trở, khả năng quan sát và xử lý tình huống của lái xe bị ảnh hưởng. Trong trường hợp xảy ra tai nạn, hậu quả thường rất nặng nề, gây thương vong lớn.
Thực tế cho thấy, nhiều vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng liên quan đến xe khách có xuất phát từ việc chở quá tải, quá số người quy định.
Để chấm dứt xe khách nhồi nhét, không thể thiếu vai trò của hành khách. Mỗi người dân cần hiểu rằng, việc từ chối đi xe quá tải chính là tự bảo vệ tính mạng của mình và người khác. Khi hành khách đồng loạt nói “không” với xe nhồi nhét, nhà xe sẽ không thể vi phạm.
Cùng với đó, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về an toàn giao thông, để người dân nhận thức rõ hậu quả của việc “đồng thuận” hành vi vi phạm, đấu tranh loại bỏ với các vi phạm như hành vi nhồi nhét khách nói trên.
Giám sát chặt, xử lý mạnh tay hơn nữa
Một trong những nguyên nhân khiến xe khách nhồi nhét khách vẫn tồn tại là việc quản lý hoạt động vận tải ở một số địa phương còn chưa chặt chẽ, lực lượng kiểm tra mỏng, không thể kiểm soát liên tục trên tất cả các tuyến đường. Một số nhà xe lợi dụng kẽ hở này để đối phó, né tránh kiểm tra, thậm chí “canh giờ”, tránh lực lượng chức năng để vi phạm.
Hiện nay, pháp luật đã quy định mức xử phạt nghiêm đối với hành vi chở quá số người quy định. Lực lượng Cảnh sát giao thông đã và đang tăng cường tuần tra, kiểm soát, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Tuy nhiên, vấn đề không chỉ nằm ở mức phạt, mà quan trọng hơn là giám sát thường xuyên, liên tục. Nếu việc kiểm tra chỉ diễn ra theo đợt cao điểm, vi phạm sẽ nhanh chóng tái diễn khi lực lượng chức năng rút đi. Do đó, cần duy trì kiểm tra thường xuyên, đặc biệt tại các tuyến quốc lộ, cửa ngõ ra vào thành phố, bến xe, điểm đón trả khách trái phép.
Cơ quan quản lý cần tăng cường kiểm tra trách nhiệm của doanh nghiệp, không chỉ xử phạt lái xe mà phải xử lý nghiêm chủ xe, đơn vị kinh doanh vận tải nếu để xảy ra vi phạm nhiều lần. Thậm chí, cần xem xét thu hồi giấy phép kinh doanh đối với những doanh nghiệp cố tình tái phạm.
Một giải pháp quan trọng là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý vận tải. Thông qua dữ liệu từ camera giám sát, thiết bị giám sát hành trình, cơ quan chức năng có thể phát hiện sớm các dấu hiệu vi phạm như dừng đỗ đón khách không đúng quy định, chở quá số người...
Khi pháp luật được thực thi, công nghệ được ứng dụng hiệu quả, doanh nghiệp có trách nhiệm và người dân có ý thức thì những chiếc xe chở quá tải sẽ không còn “đất sống”. Đó cũng là cách thiết thực nhất để bảo vệ an toàn giao thông, bảo vệ tính mạng con người và xây dựng môi trường giao thông văn minh, an toàn.