Hơn 50% kinh phí tập trung cho đổi mới công nghệ
Một trong những điểm nổi bật của hoạt động khuyến công khu vực phía Bắc thời gian qua là nguồn lực hỗ trợ ngày càng tập trung nhiều hơn vào đổi mới công nghệ, ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến, qua đó nâng cao năng suất và sử dụng hiệu quả hơn nguyên liệu, năng lượng trong sản xuất.
Khuyến công tỉnh Bắc Ninh hỗ trợ ứng dụng máy móc vào sản xuất.
Theo báo cáo tại Hội nghị Khuyến công các tỉnh, thành phố khu vực phía Bắc lần thứ XX, năm 2026, tổng kinh phí khuyến công thực hiện trong năm 2025 của 15 tỉnh, thành phố khu vực phía Bắc đạt 87.859 triệu đồng.
Trong đó, riêng nội dung xây dựng mô hình trình diễn kỹ thuật, chuyển giao công nghệ và ứng dụng máy móc tiên tiến, tiến bộ khoa học kỹ thuật, sản xuất sạch hơn và xử lý ô nhiễm môi trường thực hiện 45.847 triệu đồng, chiếm hơn một nửa tổng nguồn kinh phí khuyến công toàn vùng.
Nguồn lực này đã hỗ trợ 189 cơ sở chuyển giao công nghệ, ứng dụng máy móc tiên tiến vào các khâu sản xuất. Riêng vốn đối ứng của doanh nghiệp, cơ sở công nghiệp nông thôn dành cho đầu tư mô hình, máy móc, thiết bị đạt hơn 109.481 triệu đồng.
Trong 9 tháng năm 2026, tiếp tục có 57 cơ sở công nghiệp nông thôn được hỗ trợ ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến vào dây chuyền sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, với kinh phí thực hiện 10.539 triệu đồng.
Những con số này cho thấy, hỗ trợ đổi mới công nghệ vẫn đang là một trong những cấu phần lớn nhất của chính sách khuyến công. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là thay thế máy móc cũ bằng thiết bị mới mà phải gắn quá trình đầu tư với nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, nguyên liệu, năng lượng và giảm chất thải trong sản xuất.
Đây cũng là hướng đi phù hợp với Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021-2030 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 889/QĐ-TTg.
Theo Quyết định 889/QĐ-TTg, sản xuất và tiêu dùng bền vững được tiếp cận theo vòng đời sản phẩm, từ khai thác tài nguyên, sản xuất, phân phối, tiêu dùng đến thải bỏ; trong đó chú trọng sửa chữa, bảo trì, tái sử dụng, tái chế, đổi mới công nghệ, cải tiến thiết bị, quy trình sản xuất, sử dụng hiệu quả tài nguyên, nhiên liệu, nguyên vật liệu và giảm thiểu chất thải.
Mục tiêu lớn hơn là thúc đẩy quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả, bền vững tài nguyên, nhiên liệu, nguyên vật liệu; phát triển các mô hình sản xuất và tiêu dùng bền vững, từng bước hướng tới kinh tế tuần hoàn.
Giai đoạn 2026-2030, Chương trình khuyến công tiếp tục định hướng vào kinh tế tuần hoàn, sản xuất sạch hơn và ứng dụng công nghệ số.
Địa phương đưa tiêu chí xanh vào hoạt động khuyến công
Định hướng sản xuất và tiêu dùng bền vững đang thể hiện khá rõ trong chương trình khuyến công của nhiều địa phương khu vực phía Bắc. Tại Hải Phòng, trong năm 2025, hoạt động khuyến công đã hỗ trợ 17 cơ sở công nghiệp nông thôn đầu tư ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến với tổng kinh phí 4,525 tỷ đồng. Theo Giám đốc Sở Công Thương TP. Hải Phòng, ông Nguyễn Hoàng Long, việc đầu tư thiết bị đã giúp các cơ sở nâng cao năng suất, đồng thời tiết kiệm năng lượng và giảm thiểu ô nhiễm môi trường.
Giai đoạn 2026-2030, Chương trình khuyến công địa phương của TP. Hải Phòng tiếp tục định hướng vào kinh tế tuần hoàn, sản xuất sạch hơn và ứng dụng công nghệ số. Hải Phòng xác định các đề án có tính lan tỏa cao, ứng dụng công nghệ tiên tiến, sản xuất sạch hơn sẽ là những nội dung cần được ưu tiên.
Cùng hướng đi này, ông Đồng Văn Tân – Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Thái Nguyên cho rằng trong giai đoạn mới, việc xây dựng và lựa chọn đề án khuyến công cần ưu tiên những nội dung có khả năng tạo chuyển biến rõ nét về năng suất, chất lượng, tiết kiệm năng lượng, sử dụng hiệu quả nguyên liệu, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nâng cao giá trị sản phẩm.
Theo địa phương này, việc lựa chọn nội dung hỗ trợ phải gắn với định hướng phát triển công nghiệp và khả năng phát huy hiệu quả sau đầu tư. Điều đó đồng nghĩa một đề án khuyến công không nên chỉ được nhìn nhận ở khoản kinh phí hỗ trợ mà phải tính đến khả năng tạo ra năng lực sản xuất mới cho cơ sở.
Tại Phú Thọ, định hướng còn được đặt ra rõ hơn khi địa phương xác định đưa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trở thành nội dung xuyên suốt của hoạt động khuyến công.
Sở Công Thương tỉnh Phú Thọ cho rằng việc hỗ trợ máy móc, thiết bị cần gắn với đổi mới công nghệ, tự động hóa, tiết kiệm nguyên liệu, tiết kiệm năng lượng và kiểm soát chất lượng. Đối với những cơ sở có điều kiện, khuyến khích ứng dụng phần mềm quản trị, truy xuất nguồn gốc, quản lý sản xuất và kết nối thị trường trên nền tảng số.
Phú Thọ cũng nhìn nhận đây là hướng phù hợp với những nội dung mới về chuyển đổi số, sản xuất sạch hơn, sản xuất và tiêu dùng bền vững và xử lý môi trường trong chính sách khuyến công.
Đáng chú ý, địa phương đề xuất thay đổi cách đánh giá hiệu quả hỗ trợ. Thay vì chủ yếu xem xét tiến độ và khối lượng thực hiện, hoạt động khuyến công cần từng bước đánh giá kết quả đầu ra và tác động như mức tăng năng lực sản xuất, chất lượng sản phẩm, khả năng mở rộng thị trường, mức độ tiết kiệm năng lượng và hiệu quả môi trường.
Còn tại Sơn La, định hướng khuyến công thời gian tới cũng tập trung vào hỗ trợ các mô hình sản xuất sạch hơn, tiết kiệm năng lượng, thân thiện với môi trường; khuyến khích ứng dụng giải pháp công nghệ vừa giảm chi phí vừa nâng cao hiệu quả sản xuất.
Báo cáo khuyến công khu vực phía Bắc cũng xác định rõ trong thời gian tới cần đổi mới tư duy và phương thức hỗ trợ cơ sở công nghiệp nông thôn theo hướng nâng cao năng lực cạnh tranh, khả năng tham gia chuỗi giá trị và phát triển bền vững.
Các đề án có sự tham gia của nhiều cơ sở, có khả năng liên kết từ nguyên liệu, sản xuất, chế biến đến tiêu thụ; ứng dụng công nghệ số; sử dụng hiệu quả tài nguyên; tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải sẽ được chú trọng hơn. Đây chính là điểm kết nối rõ nét giữa chính sách khuyến công với mục tiêu sản xuất và tiêu dùng bền vững.
Khi các cơ sở công nghiệp nông thôn từng bước sử dụng nguyên liệu hiệu quả hơn, tiết kiệm năng lượng hơn, tác động của khuyến công sẽ không chỉ nằm ở từng đề án riêng lẻ mà có thể góp phần hình thành nền sản xuất bền vững ngay từ khu vực công nghiệp nông thôn.