Giữa đại ngàn biên giới phía Tây xứ Thanh, nơi những cánh rừng nguyên sinh trải dài qua các xã Trung Lý, Pù Nhi, Tam Chung hay Nhi Sơn, lực lượng kiểm lâm Mường Lát đang từng bước thay đổi phương thức quản lý, bảo vệ rừng bằng công nghệ số. Từ xử lý văn bản điện tử, số hóa dữ liệu lâm nghiệp đến ứng dụng flycam, ảnh vệ tinh trong giám sát tài nguyên rừng, chuyển đổi số đang trở thành “cánh tay nối dài”, giúp lực lượng kiểm lâm giữ vững màu xanh nơi miền biên viễn.
Chuyển đổi số trong bảo vệ rừng
Trong năm 2026, Hạt Kiểm lâm Mường Lát đã xây dựng lộ trình chuyển đổi số toàn diện, gắn ứng dụng công nghệ với nhiệm vụ quản lý, bảo vệ và phát triển rừng theo kế hoạch số 33/KH-KLML. Theo đó, sẽ đặt mục tiêu đổi mới toàn diện phương thức làm việc theo hướng “4 không, 1 có” gồm: “Làm việc không giấy tờ - Hội họp không tập trung - Dịch vụ công không gặp mặt - Thanh toán không dùng tiền mặt” và “Cơ sở dữ liệu hồ sơ được số hóa”.
Đến nay, 100% công chức, viên chức của đơn vị đã được trang bị máy tính kết nối mạng LAN và internet băng rộng phục vụ công tác chuyên môn. Toàn bộ máy tính đều được cài đặt phần mềm diệt virus có bản quyền nhằm bảo đảm an toàn dữ liệu. Hệ thống thông tin của đơn vị cũng được xác định cấp độ và triển khai phương án bảo đảm an toàn thông tin theo quy định.
Mường Lát có địa hình hiểm trở, đi lại còn gặp nhiều khó khăn nên việc ứng dụng công nghệ số giúp lực lượng kiểm lâm chủ động hơn trong kiểm tra, giám sát các khu vực rừng trọng điểm. Ảnh: Ngô Nhung
Phần lớn văn bản, hồ sơ công việc hiện nay được xử lý hoàn toàn trên môi trường điện tử thông qua phần mềm TDOffice, hệ thống một cửa điện tử và chữ ký số. Đơn vị phấn đấu 100% văn bản đi được ký số điện tử; tối thiểu 95% hồ sơ thủ tục hành chính được luân chuyển nội bộ bằng phương thức điện tử; 100% hồ sơ đủ điều kiện được giải quyết trực tuyến mức độ 3 và mức độ 4.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Phạm Văn Phượng - Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Mường Lát cho biết, chuyển đổi số giúp lực lượng kiểm lâm thay đổi phương thức quản lý theo hướng hiện đại hơn. “Nếu trước đây nhiều công việc phải làm thủ công, mất nhiều thời gian thì nay phần lớn văn bản, hồ sơ đã được xử lý trên môi trường điện tử, giúp công việc nhanh hơn, minh bạch hơn và thuận lợi trong việc kiểm tra, giám sát tiến độ thực hiện nhiệm vụ”, ông Phượng thông tin.
Bản đồ đã tích hợp trên nền tảng sổ, giúp lực lượng kiểm lâm dễ ràng hơn trong việc tra cứu, và đánh dấu những khu vực rừng quan trọng. Ảnh: Ngô Nhung
Theo ông Phượng, không chỉ chuyển đổi trong công tác hành chính, mà còn đẩy mạnh số hóa dữ liệu lâm nghiệp. Các hồ sơ quản lý rừng, bản đồ hiện trạng, dữ liệu theo dõi diễn biến rừng được cập nhật thường xuyên vào cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ quản lý nhà nước.
Đặc biệt, việc ứng dụng flycam, ảnh vệ tinh và thiết bị chuyên dụng đã hỗ trợ lực lượng kiểm lâm theo dõi hiệu quả nhiều khu vực rừng hiểm trở. Thay vì phải mất nhiều ngày băng rừng như trước, cán bộ kiểm lâm có thể xác định nhanh các điểm nghi vấn thông qua dữ liệu số, từ đó tổ chức kiểm tra thực địa và xử lý kịp thời.
“Địa bàn Mường Lát rộng, nhiều khu vực núi cao, đi lại khó khăn nên ứng dụng công nghệ số có ý nghĩa rất lớn. Flycam và dữ liệu ảnh vệ tinh giúp lực lượng kiểm lâm giám sát rừng hiệu quả hơn, kịp thời phát hiện những biến động bất thường để xử lý sớm”, ông Phượng nói và cho biết, bên cạnh đó, đơn vị cũng chú trọng đào tạo kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, công chức. Mục tiêu hết năm 2026 là 100% cán bộ phụ trách chuyển đổi số được đào tạo, bồi dưỡng hoặc tự bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng số để đáp ứng yêu cầu công việc trong giai đoạn mới.
Lực lượng các bộ Hạt Kiểm lâm Mường Lát đi làm nhiệm vụ tuần tra rừng. Ảnh: Ngô Nhung
Công nghệ số góp phần giữ vững màu xanh đại ngàn
Cùng với đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng thực tiễn, Hạt Kiểm lâm Mường Lát đã đạt nhiều kết quả tích cực trong công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng.
Theo đó, trong công tác tuyên truyền pháp luật lâm nghiệp được thực hiện trực tiếp và trên nền tảng số. Trong đó, lực lượng kiểm lâm đã phối hợp tổ chức 386 hội nghị tuyên truyền tại các thôn, bản với 22.695 lượt người tham gia; phát thanh 3.784 lượt trên hệ thống loa truyền thanh cơ sở và lưu động.
Còn đối với công tác phòng cháy, chữa cháy rừng, các cán bộ duy trì trực 24/24 giờ trong những ngày nắng nóng kéo dài, làm mới 3,8 km đường băng cản lửa, tu sửa thêm 3,5 km đường băng và xử lý giảm vật liệu cháy trên diện tích hơn 25,5 ha. Ngoài ra, phối hợp với chính quyền địa phương, công an, biên phòng và chủ rừng tổ chức 338 đợt tuần tra, kiểm tra an ninh rừng với 1.253 lượt người tham gia tại các khu vực trọng điểm, vùng giáp ranh với tỉnh Sơn La và nước bạn Lào.
Bản đồ đã được số hoá, cập nhật trên điện thoại, rất dễ dàng cho những người làm kiểm lâm trong công tác di chuyển bảo vệ rừng. Ảnh: Ngô Nhung
Đặc biệt, trong công tác phủ xanh rừng đã trồng mới 10 ha rừng phòng hộ và hơn 300 ha rừng sản xuất. Ngoài ra, người dân và các đơn vị chủ rừng còn trồng thêm 161 ha rừng bằng nguồn vốn xã hội hóa và tự đầu tư.
Tất cả các nhiệm theo dõi diễn biến rừng được thực hiện đồng bộ trên nền tảng số. Trong đó, với 2.885 ha rừng có biến động đã được cập nhật đầy đủ vào cơ sở dữ liệu. Đáng chú ý, diện tích rừng đủ tiêu chuẩn tính độ che phủ trên địa bàn 8 xã đạt 62.971,82 ha; tỷ lệ che phủ rừng năm 2025 đạt 77,51%, tăng 0,04% so với năm trước và đạt trên 100% kế hoạch đề ra.
Đánh giá về kết quả đạt được khi ứng ứng dụng công nghệ vào thực tiễn, ông Phạm Văn Phượng nhấn mạnh, dù điều kiện thời tiết khắc nghiệt, nắng nóng kéo dài và địa bàn quản lý rộng, hiểm trở, song nhờ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số kết hợp triển khai đồng bộ các giải pháp bảo vệ rừng nên nhiều chỉ tiêu quan trọng đều đạt và vượt kế hoạch đề ra.
Việc lực lượng kiểm lâm phối hợp với biên phòng và công an giúp nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng khu vực giáp biên, kịp thời phát hiện và ngăn chặn các hành vi vi phạm lâm luật. Ảnh: Ngô Nhung
“Nổi bật là toàn huyện không để xảy ra cháy rừng, tỷ lệ che phủ rừng đạt 77,51%, tăng 0,04% so với năm trước, hơn 66.326 ha rừng được bảo vệ an toàn và 2.885 ha rừng có biến động được cập nhật đầy đủ lên cơ sở dữ liệu số”, ông Phượng thông tin.
Theo ông Phượng, việc ứng dụng flycam, ảnh vệ tinh và phần mềm theo dõi diễn biến rừng đã giúp lực lượng kiểm lâm chủ động hơn trong kiểm tra, giám sát các khu vực trọng điểm. Nhiều điểm nghi vấn vi phạm được phát hiện sớm, từ đó kịp thời tổ chức lực lượng kiểm tra thực địa và xử lý ngay từ đầu. “Nếu trước đây anh em phải mất nhiều ngày băng rừng để xác minh thông tin thì nay có thể khoanh vùng nhanh qua dữ liệu số, tiết kiệm đáng kể thời gian và nhân lực”, ông Phượng cho hay.
Bên cạnh đó, công tác chuyển đổi số trong điều hành nội bộ cũng mang lại hiệu quả rõ rệt khi văn bản công việc được xử lý trên môi trường điện tử, góp phần nâng cao tiến độ giải quyết công việc, giảm giấy tờ hành chính và tăng tính minh bạch trong quản lý. “Những kết quả đạt được là tiền đề quan trọng để đơn vị tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ và phát triển rừng trong thời gian tới”, ông Phượng bày tỏ.
Giữa đại ngàn biên giới Mường Lát, những bước chuyển mình trong chuyển đổi số đang tạo nên thay đổi rõ nét cho lực lượng kiểm lâm. Từ những văn bản điện tử, cơ sở dữ liệu số đến các chuyến bay flycam trên tán rừng xanh thẳm, công nghệ đang giúp lực lượng kiểm lâm nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ tài nguyên rừng, giữ màu xanh bền vững.