Cơ chế phối hợp từng bước đi vào thực chất
Quản lý, phân bổ và sử dụng hiệu quả nguồn lực công không chỉ là yêu cầu về kỷ luật tài chính, mà ngày càng gắn chặt với chất lượng quản trị và khả năng tạo động lực cho phát triển của mỗi địa phương. Trong đó, hoạt động kiểm toán đang được đặt ở vị trí không chỉ phát hiện, xử lý những tồn tại, sai sót mà còn cung cấp thông tin phục vụ lãnh đạo, điều hành, nhận diện rủi ro và hoàn thiện cơ chế, chính sách.
Từ yêu cầu đó, việc phối hợp giữa Kiểm toán nhà nước (KTNN) với cấp ủy, Hội đồng Nhân dân (HĐND) và Uỷ ban Nhân dân (UBND) địa phương có ý nghĩa ngày càng rõ nét. Không dừng ở việc phục vụ một cuộc kiểm toán cụ thể, cơ chế phối hợp được mở rộng theo hướng xuyên suốt từ xây dựng kế hoạch, tổ chức kiểm toán đến theo dõi, đôn đốc thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán. Qua đó, kết quả kiểm toán có thêm điều kiện được sử dụng thiết thực trong hoạt động giám sát, quản lý và điều hành tại địa phương.
Hội nghị sơ kết, ký Quy chế phối hợp công tác giữa Kiểm toán nhà nước với Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thường trực HĐND, UBND các tỉnh: Thái Nguyên, Bắc Ninh, Tuyên Quang và Cao Bằng.
Ngày 12/9 tại Thái Nguyên, KTNN và Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thường trực HĐND, UBND các tỉnh Thái Nguyên, Tuyên Quang, Bắc Ninh và Cao Bằng tổ chức Hội nghị sơ kết thực hiện Quy chế phối hợp công tác và ký Quy chế phối hợp trong giai đoạn mới. Việc ký kết được xác định là bước phát triển trong quan hệ phối hợp giữa KTNN với cấp ủy, HĐND, UBND các địa phương, với phạm vi, nội dung và trách nhiệm phối hợp được mở rộng.
Thực tiễn phối hợp giữa KTNN với Thường trực HĐND, UBND 4 tỉnh thời gian qua cho thấy cơ chế này từng bước đi vào thực chất. Hằng năm, KTNN phối hợp với các địa phương khảo sát, thu thập thông tin về các đầu mối, đơn vị được kiểm toán phục vụ xây dựng kế hoạch kiểm toán; đồng thời, HĐND, UBND các tỉnh chỉ đạo các cơ quan liên quan cung cấp thông tin, tài liệu phục vụ công tác khảo sát và thực hiện kiểm toán.
Việc trao đổi thông tin giữa KTNN với địa phương cùng các cơ quan thanh tra, kiểm tra, giám sát cũng góp phần hạn chế trùng lặp, chồng chéo, qua đó tạo sự đồng thuận và nâng cao hiệu quả thực hiện chức năng của các cơ quan.
Đáng chú ý, kết quả kiểm toán ngày càng được sử dụng thiết thực hơn trong hoạt động giám sát, quản lý và điều hành. Báo cáo kiểm toán, thông báo kết quả kiểm toán và báo cáo tình hình thực hiện kiến nghị kiểm toán được gửi đến Thường trực HĐND, UBND các tỉnh, trở thành nguồn thông tin, số liệu phục vụ HĐND trong giám sát, thẩm tra, quyết định dự toán và phê chuẩn quyết toán ngân sách; đồng thời hỗ trợ UBND trong quản lý, điều hành và hoàn thiện báo cáo quyết toán ngân sách địa phương.
KTNN và Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thường trực HĐND, UBND tỉnh Thái nguyên ký Quy chế phối hợp.
KTNN và Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thường trực HĐND, UBND tỉnh Bắc Ninh ký Quy chế phối hợp.
KTNN và Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thường trực HĐND, UBND tỉnh Tuyên Quang ký Quy chế phối hợp.
KTNN và Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thường trực HĐND, UBND tỉnh Cao Bằng ký Quy chế phối hợp.
Từ hoạt động kiểm toán, những kết quả tích cực trong quản lý, điều hành, sử dụng tài chính công, tài sản công được đánh giá; đồng thời các hạn chế, thiếu sót được chỉ ra để kiến nghị xử lý, chấn chỉnh và hoàn thiện cơ chế, chính sách phù hợp với quy định pháp luật và thực tiễn từng địa phương.
Một chỉ dấu đáng chú ý là tỷ lệ thực hiện kiến nghị kiểm toán trên địa bàn KTNN khu vực X đã tăng liên tục trong những năm qua. Theo báo cáo sơ kết, tỷ lệ này tăng từ 55% năm 2022 lên 71% năm 2023, 89% năm 2024 và đạt 95% năm 2025. Cùng với đó, KTNN thường xuyên phối hợp với các tỉnh rà soát, phân loại, đánh giá các kiến nghị còn tồn đọng, xác định nguyên nhân và phối hợp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.
Theo Bí thư Tỉnh ủy Thái Nguyên Trịnh Xuân Trường, thời gian qua, công tác phối hợp giữa KTNN với cấp ủy, chính quyền các địa phương ngày càng đi vào thực chất. Hoạt động kiểm toán không chỉ đánh giá việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công, phát hiện và kiến nghị xử lý những tồn tại, hạn chế mà còn cung cấp thông tin quan trọng phục vụ lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành và hoàn thiện cơ chế, chính sách.
Từ thực tế này, ông Trịnh Xuân Trường đề nghị công tác phối hợp giữa 4 địa phương với KTNN tiếp tục được thực hiện chủ động, thường xuyên, thực chất và hiệu quả; tăng cường trao đổi thông tin, kịp thời nhận diện khó khăn, vướng mắc, qua đó góp phần phòng ngừa và giúp địa phương thực hiện đúng ngay từ đầu.
Bí thư Tỉnh ủy Thái Nguyên Trịnh Xuân Trường phát biểu tại hội nghị.
Quy chế phối hợp mới vì vậy được đặt trong yêu cầu tăng cường trao đổi thông tin về kết quả kiểm toán, tình hình thực hiện kiến nghị kiểm toán và những vấn đề có dấu hiệu thất thoát, lãng phí, tiêu cực; đồng thời phục vụ tốt hơn công tác lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát của cấp ủy và hoạt động kiểm toán.
Mở rộng phối hợp, tăng khả năng nhận diện rủi ro
Điểm mới đáng chú ý của Quy chế phối hợp giai đoạn mới là sự tham gia chính thức của Ban Thường vụ Tỉnh ủy bên cạnh Thường trực HĐND và UBND tỉnh. Phạm vi và nội dung phối hợp được mở rộng lên 10 nội dung, đồng thời trách nhiệm của từng bên gồm KTNN, Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thường trực HĐND và UBND tỉnh được quy định rõ hơn.
Quy chế mới cũng mở rộng cơ chế phối hợp theo hướng phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh chuyển đổi số, kết nối và chia sẻ dữ liệu số giữa địa phương với KTNN, đồng thời hỗ trợ đào tạo nghiệp vụ quản lý tài chính cho cán bộ cơ sở.
Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa phát biểu.
Theo Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa, Quy chế phối hợp là chủ trương đúng đắn, thiết thực và hiệu quả, góp phần giúp KTNN và các địa phương thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ được giao; nâng cao chất lượng, kỷ luật, hiệu lực và hiệu quả hoạt động kiểm toán, tăng cường tính minh bạch, trách nhiệm giải trình trong quản lý, điều hành ngân sách, huy động, phân bổ và sử dụng nguồn lực phát triển.
Tổng Kiểm toán nhà nước nhấn mạnh, yêu cầu đối với quản lý tài chính công, tài sản công và quản trị địa phương ngày càng cao. Vấn đề không chỉ là huy động được nguồn lực, mà quan trọng hơn là quản lý, phân bổ và sử dụng nguồn lực đúng pháp luật, tiết kiệm, hiệu quả, để nguồn lực công thực sự phát huy vai trò mở đường, dẫn dắt và tạo động lực cho phát triển.
Cùng với đó, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực thực thi, đồng thời kiểm soát chặt chẽ nguy cơ vi phạm, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Từ yêu cầu này, hoạt động kiểm toán cần tiếp tục chuyển mạnh từ phát hiện, xử lý sai phạm sang đánh giá tính kinh tế, hiệu lực, hiệu quả; nhận diện những điểm nghẽn, bất cập từ thực tiễn và kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách, góp phần phòng ngừa rủi ro từ sớm.
Cơ chế phối hợp cũng tạo điều kiện để KTNN và các địa phương tăng cường trao đổi thông tin về những lĩnh vực, địa bàn, đối tượng tiềm ẩn rủi ro; chủ động hạn chế trùng lặp giữa kiểm toán với thanh tra, kiểm tra, giám sát; tập trung nguồn lực vào những vấn đề có nguy cơ ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực công.
Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng Lê Hải Hòa phát biểu.
Từ góc độ địa phương, ông Lê Hải Hòa, Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng, cho rằng qua mỗi cuộc kiểm toán, bên cạnh việc xử lý những sai sót được phát hiện, điều quan trọng là thấy rõ dự án đang vướng ở đâu, tài sản nào sử dụng chưa hiệu quả, quy trình nào còn bất cập, việc nào thuộc trách nhiệm tổ chức thực hiện và việc nào vướng từ cơ chế, chính sách.
Trong khi đó, ông Ngô Tân Phượng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh, cho biết địa phương mong muốn tiếp tục nhận được sự phối hợp, hỗ trợ của KTNN; đồng thời tăng cường phối hợp từ khâu xây dựng kế hoạch kiểm toán để tránh chồng chéo với hoạt động thanh tra, kiểm tra, tăng cường kiểm toán chuyên đề và chia sẻ thông tin. Bắc Ninh cũng đề nghị nghiên cứu cơ chế xử lý đối với những kết luận, kiến nghị của KTNN không có khả năng thực hiện, đồng thời tăng cường bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ chuyên đề về tài chính, ngân sách cho địa phương.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Ngô Tân Phượng phát biểu.
Ông Ngô Tân Phượng kỳ vọng việc ký Quy chế phối hợp không chỉ tăng cường quan hệ giữa KTNN với từng địa phương mà còn tạo điều kiện để các tỉnh trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ cách làm hay, kịp thời nhận diện những bất cập, cảnh báo rủi ro, kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách và sử dụng hiệu quả nguồn lực công.
KTNN trao kỷ niệm chương Vì sự nghiệp Kiểm toán nhà nước” cho các đồng chí lãnh đạo, cán bộ của 4 tỉnh.
Theo định hướng được nêu tại Hội nghị, kết quả kiểm toán không chỉ dừng ở việc chỉ ra sai sót và kiến nghị xử lý mà từng bước được chuyển hóa thành thông tin quản trị, góp phần phòng ngừa thất thoát, lãng phí, tháo gỡ điểm nghẽn về cơ chế, chính sách và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực cho phát triển nhanh, bền vững.
Nhân dịp này, KTNN đã trao Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp Kiểm toán nhà nước” cho các đồng chí lãnh đạo, cán bộ của 4 tỉnh có nhiều đóng góp đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển KTNN.