Chuyển đổi số đòi hỏi đổi mới tư duy và phương pháp kiểm toán
Chiều 26/10, tại Hà Nội, Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Bùi Quốc Dũng và Phó Tổng Kiểm toán Cơ quan Kiểm toán quốc gia Trung Quốc Guo Xi đồng chủ trì Hội thảo chung lần thứ 8 giữa hai cơ quan với chủ đề “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu lớn trong kiểm toán”.
Hội thảo chung lần thứ 8 của Kiểm toán nhà nước Việt Nam và Cơ quan Kiểm toán quốc gia Trung Quốc.
Phát biểu khai mạc Hội thảo, Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Bùi Quốc Dũng khẳng định Cơ quan Kiểm toán quốc gia Trung Quốc là đối tác truyền thống, quan trọng của Kiểm toán nhà nước Việt Nam. Hơn 20 năm qua, quan hệ hợp tác giữa hai cơ quan không ngừng được củng cố thông qua các hoạt động trao đổi đoàn, đào tạo, nghiên cứu chung, hội nghị, hội thảo và chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn.
Trong quá trình hợp tác, ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong kiểm toán là lĩnh vực được hai bên quan tâm từ sớm. Năm 2016, hai cơ quan đã trao đổi về ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động kiểm toán. Năm 2021, Hội thảo chung được tổ chức với chủ đề “Dữ liệu lớn trong kiểm toán công”. Đến năm 2025, Hội thảo chung lần thứ 7 tiếp tục tập trung vào chủ đề “Chuyển đổi số trong hoạt động kiểm toán”.
Theo Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Bùi Quốc Dũng, những hoạt động này tạo nền tảng để hai bên đi sâu trao đổi về yêu cầu đổi mới hoạt động kiểm toán trong kỷ nguyên số, khi công nghệ ngày càng tác động trực tiếp đến phương thức quản lý, điều hành và sử dụng nguồn lực công.
Ông cho biết, chuyển đổi số đang làm thay đổi mạnh mẽ môi trường quản lý tài chính công, tài sản công cũng như phương thức tổ chức và thực hiện kiểm toán. Các hoạt động quản lý, điều hành và giao dịch kinh tế, tài chính ngày càng được thực hiện trên nền tảng số, đặt ra yêu cầu đổi mới đối với các cơ quan kiểm toán tối cao.
“Sự thay đổi lớn nhất không chỉ nằm ở công nghệ, mà nằm ở cách tư duy và phương pháp tiếp cận kiểm toán: chuyển từ kiểm tra những gì đã xảy ra sang chủ động nhận diện những rủi ro có thể tồn tại; từ kiểm tra từng hồ sơ, giao dịch riêng lẻ sang phân tích toàn diện và tìm kiếm các mối liên hệ trong dữ liệu”, Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Bùi Quốc Dũng nhấn mạnh.
Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Bùi Quốc Dũng phát biểu tại hội thảo.
Đối với Kiểm toán nhà nước Việt Nam, phát triển công nghệ thông tin và công nghệ cao là một trong những trụ cột quan trọng trong Chiến lược phát triển Kiểm toán nhà nước đến năm 2030. Những năm gần đây, cơ quan này từng bước hình thành phương thức kiểm toán dựa trên dữ liệu, tăng cường khai thác thông tin từ các cuộc kiểm toán trước và những hệ thống dữ liệu liên quan để phục vụ khảo sát, lập kế hoạch và tổ chức thực hiện kiểm toán.
Việc khai thác dữ liệu phục vụ hoạt động kiểm toán từng bước được chú trọng, song yêu cầu đặt ra hiện nay là chuyển từ ứng dụng công nghệ ở một số khâu riêng lẻ sang phương thức kiểm toán thực sự dựa trên dữ liệu. Quá trình này đòi hỏi sự thay đổi đồng bộ về thể chế, hạ tầng công nghệ, phương pháp kiểm toán và năng lực của đội ngũ kiểm toán viên.
Từ thực tiễn đó, Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Bùi Quốc Dũng cho rằng, việc học hỏi kinh nghiệm quốc tế, nhất là từ các cơ quan kiểm toán đã đạt được những bước tiến trong ứng dụng công nghệ, có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình đổi mới hoạt động kiểm toán của Việt Nam.
Ông đề nghị Hội thảo tập trung trao đổi ba vấn đề: Làm thế nào để dữ liệu thực sự trở thành nền tảng của hoạt động kiểm toán? Làm thế nào để ứng dụng trí tuệ nhân tạo mang lại hiệu quả thực chất? Và làm thế nào để xây dựng đội ngũ kiểm toán viên thích ứng với môi trường số?
Nhấn mạnh vai trò của nguồn nhân lực trong quá trình chuyển đổi số, ông Bùi Quốc Dũng cho biết: “Yếu tố quyết định thành công của chuyển đổi số không chỉ là hạ tầng công nghệ mà còn là con người. Kiểm toán viên trong tương lai không nhất thiết phải trở thành chuyên gia công nghệ, nhưng cần có năng lực khai thác dữ liệu, sử dụng các công cụ phân tích và làm việc hiệu quả với trí tuệ nhân tạo”.
Mở rộng hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng dữ liệu lớn và AI
Phát biểu tại Hội thảo, Phó Tổng Kiểm toán Cơ quan Kiểm toán quốc gia Trung Quốc Guo Xi cảm ơn Kiểm toán nhà nước Việt Nam đã đón tiếp trọng thị Đoàn công tác Trung Quốc. Ông đánh giá hai cơ quan có truyền thống hữu nghị, duy trì giao lưu và trao đổi nghiệp vụ ở nhiều cấp độ, đồng thời hỗ trợ lẫn nhau trong khuôn khổ các tổ chức kiểm toán quốc tế và khu vực.
Phó Tổng Kiểm toán Cơ quan Kiểm toán quốc gia Trung Quốc Guo Xi phát biểu tại hội thảo.
Theo ông Guo Xi, những biến động của môi trường quốc tế cùng yêu cầu ngày càng cao đối với hiện đại hóa quản trị quốc gia đặt ra trách nhiệm lớn hơn cho các cơ quan kiểm toán tối cao. Trong đó, kiểm toán có vai trò góp phần nâng cao hiệu quả quản trị, hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội.
Trên cơ sở quan hệ hợp tác đã được duy trì, phía Trung Quốc kỳ vọng Hội thảo lần này sẽ tạo điều kiện để hai cơ quan tiếp tục triển khai các nội dung hợp tác, tăng cường trao đổi nghiệp vụ và chia sẻ kinh nghiệm về ứng dụng khoa học công nghệ trong kiểm toán.
“Chúng tôi kỳ vọng, Hội thảo là cơ hội để tiếp tục thực hiện bản ghi nhớ giữa hai cơ quan kiểm toán, tăng cường giao lưu nghiệp vụ kiểm toán, đào tạo nhân tài và hợp tác song phương, đa phương. Cơ quan Kiểm toán quốc gia Trung Quốc sẽ tập trung trao đổi về ứng dụng của khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo phục vụ nghiệp vụ kiểm toán”, Phó Tổng Kiểm toán Cơ quan Kiểm toán quốc gia Trung Quốc Guo Xi chia sẻ.
Với chủ đề ứng dụng trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu lớn trong kiểm toán, Hội thảo chung lần thứ 8 hướng tới tăng cường chia sẻ kinh nghiệm, tìm kiếm giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn của mỗi bên, đồng thời thúc đẩy ứng dụng dữ liệu và trí tuệ nhân tạo trong hoạt động kiểm toán.
Nội dung trao đổi tập trung vào yêu cầu đổi mới phương thức kiểm toán, từ cách tiếp cận dựa nhiều vào hồ sơ và chọn mẫu truyền thống sang khai thác dữ liệu có hệ thống; từ việc ứng dụng các công cụ công nghệ riêng lẻ sang kết nối các giải pháp phục vụ quy trình kiểm toán.
Đây cũng là những vấn đề gắn với định hướng phát triển Kiểm toán nhà nước Việt Nam đến năm 2030, trong đó công nghệ thông tin và công nghệ cao được xác định là một trong những trụ cột quan trọng. Việc nâng cao năng lực khai thác dữ liệu, sử dụng công cụ phân tích và ứng dụng trí tuệ nhân tạo đặt ra yêu cầu đối với cả hệ thống công nghệ lẫn phương pháp tổ chức thực hiện kiểm toán.
Thông qua trao đổi chuyên môn và chia sẻ kinh nghiệm, Kiểm toán nhà nước Việt Nam và Cơ quan Kiểm toán quốc gia Trung Quốc hướng tới thúc đẩy hợp tác thực chất trong lĩnh vực chuyển đổi số, từng bước nâng cao năng lực của mỗi cơ quan. Các nội dung hợp tác cũng hướng tới nâng cao chất lượng giám sát, trách nhiệm giải trình và hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực công.