Đóng

Kiến trúc số mở đường cho sản xuất linh hoạt ngành hàng tiêu dùng đóng gói

Kiến trúc số đang mở ra hướng đi mới cho ngành hàng tiêu dùng đóng gói (CPG), giúp doanh nghiệp tổ chức sản xuất linh hoạt, tối ưu vận hành, nâng cao năng suất.

Khi nhà máy phải thích ứng nhanh hơn với thị trường

Theo nghiên cứu của Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam (VBA), xu hướng lựa chọn các sản phẩm ít đường, bổ sung vitamin, khoáng chất hoặc có thành phần tốt cho sức khỏe đang gia tăng khiến danh mục sản phẩm ngày càng đa dạng.

GS.TS. Đinh Văn Hiến, đại diện VBA chia sẻ về kết quả khảo sát mức độ sẵn sàng số hoá của 50 doanh nghiệp.

Để đáp ứng nhu cầu này, doanh nghiệp cần liên tục điều chỉnh công thức, quy cách đóng gói và kế hoạch sản xuất theo từng phân khúc khách hàng khác nhau.

Điều này không chỉ đặt ra yêu cầu phát triển sản phẩm mới mà còn làm tăng độ phức tạp trong sản xuất. Một dây chuyền được thiết kế để ổn định với số lượng lớn có thể gặp khó khăn khi phải thường xuyên chuyển đổi giữa nhiều loại sản phẩm, trong khi vẫn phải bảo đảm chất lượng và kiểm soát chi phí.

Đây cũng là một trong những nội dung được các chuyên gia trao đổi tại Hội thảo “Giải pháp số hóa và tự động hóa trong ngành thực phẩm, đồ uống và dược phẩm” do VBA phối hợp với Schneider Electric Việt Nam tổ chức.

GS.TS. Đinh Văn Hiến, đại diện VBA xác định bốn ưu tiên đối với hoạt động sản xuất bao gồm: hiệu quả vận hành, tính linh hoạt của dây chuyền, số hóa và dữ liệu, cùng sản xuất bền vững. Những yêu cầu này có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, bởi việc tăng khả năng điều chỉnh sản xuất có thể làm gián đoạn vận hành, tăng thời gian dừng máy, tiêu hao nguyên vật liệu hoặc chi phí năng lượng.

Thực tế, nhiều nhà máy đã đầu tư tự động hóa trong từng công đoạn, nhưng khả năng kết nối giữa các hệ thống vẫn là một thách thức. Khi phần mềm điều khiển phụ thuộc nhiều vào thiết bị cụ thể, việc bổ sung chức năng, thay đổi quy trình hoặc mở rộng dây chuyền có thể đòi hỏi những điều chỉnh phức tạp. Trong khi đó, dữ liệu sản xuất và tiêu thụ năng lượng nếu được quản lý riêng biệt sẽ hạn chế khả năng đánh giá hiệu quả vận hành trên toàn nhà máy.

Theo ông Eric Bonsignour, chuyên gia tư vấn cấp cao toàn cầu ngành CPG của Schneider Electric, cải thiện hiệu quả nhà máy cần được xem xét trên cả hai phương diện: Quản lý quy trình sản xuất và sử dụng năng lượng.

Các đại diện Schneider Electric chia sẻ về chủ đề: Nâng cao hiệu quả sản xuất ngành thực phẩm và đồ uống với các giải pháp số hoá và tự động hóa toàn diện.

"Trên thực tế, nếu muốn khai thác tối đa tiềm năng cải thiện hiệu suất, doanh nghiệp cần kết hợp quản lý năng lượng và quản lý quy trình sản xuất. Đây chính là nơi mở ra những cơ hội lớn để nâng cao năng suất, đồng thời giảm tiêu thụ năng lượng và phát thải carbon" - ông Eric Bonsignour nhấn mạnh. 

Từ góc nhìn này, bài toán đặt ra không đơn thuần là trang bị thêm máy móc hoặc số hóa một công đoạn riêng lẻ, mà là xây dựng hệ thống có khả năng kết nối, điều chỉnh và tối ưu hoạt động khi nhu cầu sản xuất thay đổi.

Kiến trúc số tạo nền tảng cho sản xuất linh hoạt

Tại hội thảo, Schneider Electric giới thiệu kiến trúc tham khảo dành cho ngành CPG, với cách tiếp cận kết nối hệ thống điều khiển, quản lý sản xuất và phân tích dữ liệu trên một nền tảng có khả năng mở rộng.

Điểm khác biệt trong kiến trúc số mà Schneider Electric giới thiệu nằm ở cách tổ chức hệ thống tự động hóa. Thay vì gắn chặt phần mềm điều khiển với từng loại thiết bị, nền tảng EcoStruxure Automation Expert cho phép xây dựng các chức năng điều khiển dưới dạng những mô-đun phần mềm có thể tái sử dụng, vận hành trên thiết bị của nhiều nhà cung cấp, cho phép doanh nghiệp có nhiều lựa chọn. Nhờ đó, khi cần bổ sung công đoạn, thay đổi quy trình hoặc mở rộng dây chuyền, doanh nghiệp có thể điều chỉnh hệ thống linh hoạt hơn mà không nhất thiết phải thiết kế lại toàn bộ từ đầu.

Trên nền tảng này, ProLeiT hỗ trợ quản lý quy trình và các mẻ sản xuất, trong khi AVEVA kết nối, khai thác dữ liệu để theo dõi và tối ưu hoạt động nhà máy. Sự kết hợp giữa các giải pháp giúp doanh nghiệp quản lý xuyên suốt quá trình sản xuất, từ thực hiện công thức, giám sát vận hành đến đánh giá hiệu quả sử dụng nguồn lực. Đây là yếu tố quan trọng đối với các nhà máy thực phẩm, đồ uống phải thường xuyên điều chỉnh để đáp ứng nhu cầu phát triển sản phẩm mới nhưng vẫn cần duy trì chất lượng và kiểm soát chi phí.

Bên cạnh đó, khả năng triển khai từng bước cũng là mối quan tâm của doanh nghiệp trong nước. Tại phần thảo luận của hội thảo, đại diện URC Việt Nam đặt vấn đề về việc xây dựng lộ trình đầu tư trong một đến ba năm, khi các dự án quy mô lớn khó được phê duyệt ngay, còn đầu tư quá nhỏ lẻ có thể không giải quyết được những hạn chế mang tính hệ thống.

Trả lời vấn đề này, đại diện Schneider Electric đề xuất doanh nghiệp bắt đầu bằng việc khảo sát nhà máy, lựa chọn một dây chuyền hoặc khu vực phù hợp để thí điểm, đồng thời xác định rõ mục tiêu và chỉ số đánh giá hiệu quả. Kết quả triển khai ban đầu sẽ là căn cứ để xem xét mở rộng sang những khu vực khác.

Giải pháp sản xuất dựa trên mô hình giúp chuyển đổi hoạt động nhà máy theo hướng linh hoạt và mô-đun hóa.

Cách tiếp cận này cho phép doanh nghiệp xây dựng định hướng công nghệ dài hạn nhưng phân bổ nguồn lực theo từng giai đoạn, hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất đang diễn ra.

"Trước khi chúng ta nói đến số hóa hay phát triển bền vững, hãy nhìn lại hệ thống hiện hữu của mình. Schneider có thể đồng hành cùng các anh chị trong việc tìm kiếm, đưa ra những giải pháp để tối ưu hóa hoạt động sản xuất hiện nay và tiết kiệm chi phí" - ông Đặng Văn Ngữ, Tổng giám đốc Schneider Electric Việt Nam và Campuchia chia sẻ.

Một trường hợp được Schneider Electric đề cập là việc tối ưu hoá quy trình vệ sinh tại chỗ (Clean-in-Place - CIP) trong ngành sữa được triển khai tại một cơ sở sản xuất ở Việt Nam. Đây là quy trình làm sạch đường ống và thiết bị sản xuất mà không cần tháo rời, có vai trò quan trọng trong bảo đảm vệ sinh và chất lượng sản phẩm.

Cụ thể, cách tiếp cận này sử dụng dữ liệu vận hành để xác lập quy trình vệ sinh chuẩn (Golden CIP), theo dõi sai lệch và đưa ra khuyến nghị điều chỉnh giúp sử dụng hiệu quả nước, hóa chất và năng lượng, đồng thời trực quan hoá dữ liệu trong toàn bộ chu trình. Ngoài ra, doanh nghiệp có thể phân tích dữ liệu của quy trình CIP để tìm ra những điểm cần cải thiện.

Trường hợp trên cho thấy số hóa không nhất thiết phải bắt đầu từ một dự án thay thế dây chuyền quy mô lớn. Việc khai thác dữ liệu từ một quy trình cụ thể cũng có thể mở ra cơ hội cải thiện hiệu quả vận hành.

Thị hiếu tiêu dùng thay đổi nhanh đang đặt ra yêu cầu mới đối với các nhà máy sản xuất hàng tiêu dùng đóng gói (CPG). Bên cạnh nâng cao năng suất và kiểm soát chi phí, doanh nghiệp cần khả năng điều chỉnh hoạt động sản xuất linh hoạt hơn. Đây cũng là bài toán mà các giải pháp tự động hóa và kiến trúc số đang hướng tới.

Quỳnh Nga