Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI sẽ xem xét Luật Điện lực (sửa đổi)

Sửa luật để đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước

Sáng 8/9, tại Hà Nội, Đoàn khảo sát của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường do Phó Chủ nhiệm Tạ Đình Thi làm Trưởng đoàn đã làm việc với Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO) về góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.

Luật Điện lực số 61/2024/QH15 đã được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 30/11/2024 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/2/2025. Luật đã bổ sung nhiều nội dung đổi mới quan trọng về quy hoạch phát triển điện lực, đầu tư xây dựng các dự án điện, phát triển năng lượng tái tạo, vận hành thị trường điện cạnh tranh, cơ chế giá điện và bảo đảm an ninh cung cấp điện.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực tiễn, cùng với những yêu cầu mới của phát triển kinh tế - xã hội, quá trình chuyển dịch năng lượng và yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế, nhiều nội dung cần được nghiên cứu sửa đổi, bổ sung nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn quản lý nhà nước, hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh điện lực.

Chính vì vậy, việc sửa đổi, bổ sung Luật Điện lực năm 2024 có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo điều kiện huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội cho phát triển hạ tầng năng lượng, bảo đảm an ninh cung cấp điện, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng kinh tế hai con số và quá trình chuyển dịch năng lượng của đất nước.

Mục tiêu của việc sửa đổi Luật là thể chế hóa các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, nhằm xây dựng và phát triển ngành điện phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Đồng thời, việc sửa đổi cũng nhằm bảo đảm sự quản lý thống nhất của Nhà nước đối với các hoạt động điện lực; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; bảo đảm tính đồng bộ giữa Luật Điện lực với các luật có liên quan; kịp thời tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, cơ chế và chính sách trong lĩnh vực điện lực.

Xa hơn, đây là một trong những giải pháp quan trọng nhằm xây dựng nền tảng pháp lý vững chắc cho bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, góp phần thực hiện thành công Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030 và các mục tiêu phát triển bền vững và phát triển hai con số.

Hoàn thiện chính sách của Nhà nước về phát triển điện lực

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Tạ Đình Thi cho biết, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực dự kiến sẽ được trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội Khóa XVI vào tháng 10 tới.

Việc sửa đổi luật nhằm thể chế hóa chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước gắn liền với đổi mới mô hình tăng trưởng; bảo đảm sự quản lý thống nhất của Nhà nước đối với các hoạt động điện lực, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực điện lực; kịp thời tháo gỡ các điểm nghẽn, vướng mắc về thể chế, cơ chế, chính sách trong lĩnh vực điện lực.

Đồng thời, việc sửa đổi, bổ sung dự án Luật cũng bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, góp phần thực hiện thành công Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030, các mục tiêu phát triển bền vững và phát triển hai con số.

Nhằm phục vụ công tác thẩm tra sơ bộ dự án Luật, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị NSMO đánh giá việc thực hiện các quy định của Luật Điện lực và các văn bản hướng dẫn thi hành liên quan đến: điều độ và huy động các nguồn điện tham gia vận hành hệ thống điện quốc gia; điều phối vận hành giữa nguồn điện, lưới truyền tải và phụ tải điện; bảo đảm an ninh, an toàn và cân bằng cung - cầu điện; vận hành và phát triển thị trường điện cạnh tranh; cơ chế huy động các nguồn điện, dịch vụ phụ trợ và xử lý các ràng buộc trong vận hành hệ thống điện; cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA).

Song song đó, đánh giá việc phát triển các nguồn năng lượng tái tạo và tích hợp, điều độ các nguồn năng lượng tái tạo; hệ thống lưu trữ năng lượng và các nguồn điện linh hoạt; công tác dự báo phụ tải, dự báo nguồn năng lượng tái tạo; quản lý, khai thác và chia sẻ dữ liệu phục vụ vận hành hệ thống điện và thị trường điện.

Ngoài ra, đánh giá việc ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, tự động hóa và hệ thống SCADA/EMS trong vận hành hệ thống điện và thị trường điện theo thời gian thực, theo dõi tình trạng của nguồn điện và lưới điện; xử lý các tình huống bất thường, sự cố hoặc mất cân bằng cung - cầu; bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống điện.

Từ những khó khăn, vướng mắc, hạn chế, bất cập và nguyên nhân trong quá trình thực hiện; những vấn đề phát sinh từ thực tiễn vận hành hệ thống điện và thị trường điện nhưng pháp luật hiện hành chưa quy định hoặc quy định chưa đầy đủ, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tạ Đình Thi đề nghị, đơn vị kiến nghị, đề xuất hoàn thiện chính sách, pháp luật nhằm bảo đảm vận hành hệ thống điện quốc gia an toàn, ổn định, tin cậy và phát triển thị trường điện cạnh tranh, minh bạch, hiệu quả.

Tại buổi làm việc, các đại biểu đã tập trung làm rõ khó khăn, vướng mắc liên quan đến các vấn đề: bảo đảm cung cấp điện, vận hành thị trường điện.

Đại diện NSMO cũng đề xuất, kiến nghị nhiều nội dung liên quan đến đơn vị điều độ hệ thống điện, đơn vị điều hành giao dịch thị trường điện; các chính sách của Nhà nước về phát triển điện lực; yêu cầu về chỉ huy vận hành hệ thống điện quốc gia; dịch vụ phụ trợ; phát triển năng lượng tái tạo, điện mặt trời mái nhà; cơ chế điều độ, huy động nguồn trong chế độ vận hành khẩn cấp…

Đoàn khảo sát của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường ghi nhận những khó khăn, vướng mắc, nhất là những vấn đề phát sinh từ thực tiễn vận hành hệ thống điện và thị trường điện nhưng pháp luật hiện hành chưa quy định hoặc quy định chưa đầy đủ cũng như các đề xuất, kiến nghị của NSMO đối với dự án Luật, các văn bản dưới luật.

Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, giải trình, tiếp thu các ý kiến nhằm hoàn thiện dự thảo Luật; tiếp tục đề xuất giải pháp tháo gỡ các điểm nghẽn, vướng mắc về thể chế, cơ chế, chính sách trong lĩnh vực điện lực trong thời gian tới.

Việc sửa đổi Luật lần này nhằm thể chế hóa các Nghị quyết của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; tháo gỡ các điểm nghẽn và mở đường cho sự phát triển của năng lượng mới, năng lượng tái tạo.