Ngày 29/9, Thành ủy TP. Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị quán triệt và triển khai thực hiện một số Nghị quyết, Chỉ thị của Bộ Chính trị. Hội nghị diễn ra trực tiếp tại Hội trường Thành ủy TP .Hồ Chí Minh và kết nối trực tuyến đến 1.058 điểm cầu với 80.200 cán bộ, đảng viên tham dự. Một con số cho thấy quy mô bộ máy của siêu đô thị sau sắp xếp, và cũng cho thấy khối lượng công việc rất lớn để triển khai Nghị quyết vào cuộc sống.
Tại hội nghị, Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Nguyễn Lộc Hà đã trình bày Chương trình hành động thực hiện nhiều Nghị quyết trong đó có Nghị quyết 27-NQ/TW về phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia trong giai đoạn mới (Nghị quyết 27). Mục tiêu tổng quát được ông nêu rõ là tái cấu trúc, quản lý và khai thác hiệu quả không gian phát triển TP. Hồ Chí Minh, đồng bộ với không gian vùng Đông Nam Bộ và quốc gia; phát huy tối đa lợi thế của trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, dịch vụ, logistics, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế biển.
Nghị quyết 27 ban hành ngày 28/8/2026 thay thế cùng lúc sáu nghị quyết vùng. Nghị quyết đặt ra yêu cầu nhiệm vụ giải pháp trọng tâm: chuyển từ việc tổ chức lại không gian phát triển theo địa giới hành chính tỉnh, thành phố sang phát triển theo chức năng, tiềm năng, lợi thế điều kiện tài nguyên, môi trường và liên kết vùng, liên kết ngành, tiểu vùng và địa phương trong vùng theo chức năng đã được xác định trong quy hoạch.
TP. Hồ Chí Minh nằm trên một trong ba hành lang kinh tế ưu tiên của cả nước: Mộc Bài (Tây Ninh) – TP. Hồ Chí Minh – Biên Hòa (Đồng Nai) – Vũng Tàu (TP. Hồ Chí Minh). Đây là hành lang kinh tế có tiềm năng phát triển rất lớn, nối cửa khẩu đất liền với cảng nước sâu, xuyên qua vùng công nghiệp lớn nhất nước.
Trong cấu trúc mới ấy, TP. Hồ Chí Minh được xác định trở thành siêu đô thị đạt tầm quốc tế theo mô hình đa cực, đa trung tâm, có hệ thống kết cấu hạ tầng và quản trị thông minh, hiện đại. Thành phố cũng nằm trên một trong ba hành lang kinh tế ưu tiên của cả nước: hành lang kinh tế Mộc Bài (Tây Ninh) – TP. Hồ Chí Minh – Biên Hòa (Đồng Nai) – Vũng Tàu (TP. Hồ Chí Minh). Đây là hành lang kinh tế có tiềm năng phát triển rất lớn, nối cửa khẩu đất liền với cảng nước sâu, xuyên qua vùng công nghiệp lớn nhất nước.
Đến năm 2030, thành phố phấn đấu thực hiện các chỉ tiêu chủ yếu có liên quan trực tiếp trong hệ thống chỉ tiêu của vùng Đông Nam Bộ; đồng thời cụ thể hóa thành chỉ tiêu hằng năm và chỉ tiêu của từng ngành, lĩnh vực, địa bàn trong kế hoạch triển khai của UBND thành phố. Ông Nguyễn Lộc Hà nêu một số chỉ tiêu nổi bật gồm: tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân 10 - 11%/năm; GRDP bình quân đầu người đạt 14.500 USD; tầm nhìn đến năm 2045, TP. Hồ Chí Minh trở thành siêu đô thị đạt tầm quốc tế, phát triển theo phương thức kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế dữ liệu và kinh tế tuần hoàn; là trung tâm kinh tế, tài chính, dịch vụ, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu châu Á; có kết cấu hạ tầng đồng bộ, thông minh, xanh, an toàn và kết nối thông suốt.
Bên cạnh các chỉ tiêu cụ thể được lượng hóa, đẩy mạnh liên kết vùng, tạo ra các giá trị mới với các địa phương trong vùng là yêu cầu được đặt ra trong giai đoạn tới.
Theo số liệu của VCCI được dẫn tại Hội nghị kết nối đầu tư và hợp tác phát triển giữa TP. Hồ Chí Minh với các tỉnh, thành vùng Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long được tổ chức mới đây, khoảng 70% hàng hóa xuất khẩu của Đồng bằng sông Cửu Long vẫn phải trung chuyển qua cảng của TP. Hồ Chí Minh và Đông Nam Bộ, trong khi chi phí logistics của vùng chiếm 20–25% giá thành sản phẩm. Có thể nhận thấy, dòng hàng của cả một vùng châu thổ đang đi qua cửa ngõ TP. Hồ Chí Minh, và cái giá của quãng đường ấy nằm ngay trong giá thành từng sản phẩm. Liên kết vùng ở đây không phải mục tiêu phải phấn đấu. Nó là thực tế đã tồn tại, cần được tổ chức cho hiệu quả.
Theo ông Đinh Hồng Kỳ, Chủ tịch Hiệp hội Xây dựng và Vật liệu xây dựng TP. Hồ Chí Minh, nêu tại Hội nghị trên: “Doanh nghiệp đầu tư theo chuỗi giá trị, chứ không đầu tư theo địa giới hành chính”. Ông mong nhà đầu tư nhìn thấy cơ hội không phải trên 8 bản đồ hành chính riêng biệt, mà trên một bản đồ chuỗi giá trị chung.
Nghị quyết 27 cũng đã nhận diện: kết cấu hạ tầng vẫn là một điểm nghẽn; hành lang kinh tế, cụm liên kết ngành còn chậm phát triển; một số đô thị lớn, cực tăng trưởng chưa phát huy được vai trò hạt nhân, lan toả; liên kết vùng còn yếu và chưa hiệu quả. Nghị quyết xác định, xây dựng cơ chế liên kết, điều phối vùng thật sự mạnh, thực chất, hiệu quả là khâu đột phá; bảo đảm đồng bộ, liên thông trong quy hoạch, đầu tư, phát triển hạ tầng, dữ liệu và phân bổ nguồn lực; xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, địa phương, hài hoà lợi ích giữa địa phương, vùng và quốc gia.
Luật Phát triển đô thị số 18/2026/QH16, có hiệu lực từ ngày 1/10/2026 đã định danh “vùng đô thị đặc biệt” gồm thành phố và các tỉnh liền kề. Luật cho phép các tỉnh trong vùng được áp dụng chính Luật này để lập và thực hiện dự án liên kết vùng, sau khi HĐND tỉnh thống nhất với HĐND thành phố. Địa phương được dùng ngân sách của mình đầu tư trực tiếp sang địa bàn tỉnh khác trong vùng để giải quyết hạ tầng giao thông, môi trường, cấp thoát nước. Luật cũng cho phép lập Quỹ Phát triển vùng đô thị đặc biệt nhằm sử dụng để đầu tư các dự án liên kết phát triển vùng đô thị đặc biệt, ưu tiên các dự án về giao thông, hạ tầng quan trọng, dự án xử lý ô nhiễm môi trường, khai thác khoáng sản; xử lý sự cố, thiên tai, kiểm soát bệnh tật có tính chất vùng.
Như vậy, từ Nghị quyết 27 đến Luật Phát triển đô thị, khung khổ cho liên kết vùng đã tương đối đầy đủ. Điều còn lại nằm ở thực tiễn triển khai, ở những danh mục dự án cụ thể, những đồng vốn chung đầu tiên, những tiêu chuẩn hạ tầng được thống nhất giữa các địa phương. Vai trò đầu tàu của TP. Hồ Chí Minh suy cho cùng không chỉ đo bằng quy mô, chỉ tiêu phát triển của riêng thành phố, mà bằng việc cả vùng xung quanh phát triển mạnh lên.
Vùng đô thị đặc biệt là khu vực liên kết phát triển kinh tế - xã hội thành phố và các đơn vị hành chính cấp tỉnh có địa giới hành chính liền kề với thành phố. Thành phố là hạt nhân, đô thị trung tâm trong vùng đô thị đặc biệt, thực hiện liên kết, phát triển vùng đô thị đặc biệt với các địa phương trong vùng kinh tế - xã hội có liên quan, phù hợp với vai trò là trung tâm, cực tăng trưởng của vùng.