Lãi suất trở thành “mồi câu”
Tiền gửi dân cư tiếp tục tăng khi người dân có xu hướng ưu tiên kênh tích lũy và khả năng bảo toàn vốn. Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước, đến cuối tháng 6/2026, tiền gửi của dân cư tại các tổ chức tín dụng đạt 11,07 triệu tỷ đồng, tăng 7,1% so với cuối năm 2025. Riêng tháng 6, lượng tiền gửi tăng thêm khoảng 242.000 tỷ đồng, đưa mức tăng trong 6 tháng đầu năm lên khoảng 733.000 tỷ đồng.
Sức hút của tiền gửi cũng được củng cố khi mặt bằng lãi suất huy động cao hơn đáng kể so với giai đoạn trước. Khảo sát của phóng viên Báo Công Thương cho thấy, biểu lãi suất trực tuyến đầu tháng 9/2026 tại các ngân hàng thương mại kỳ hạn 12 tháng quanh mức 7-7,8%/năm. Bên cạnh lãi suất niêm yết thông thường, một số ngân hàng áp dụng mức cộng thêm tùy nhóm khách hàng, số tiền hoặc kỳ hạn.
Khi lãi suất trở nên hấp dẫn hơn, nhu cầu tìm kiếm nơi gửi tiền có mức sinh lời tốt cũng tăng theo. Tuy nhiên, đây cũng là điểm các đối tượng lừa đảo lợi dụng để tiếp cận người dân gửi tiền trên mạng xã hội.
Theo cảnh báo của cơ quan Công an nhiều tại tỉnh, thành, thời gian gần đây trên Facebook, Zalo, TikTok, Telegram xuất hiện nhiều tài khoản và hội nhóm quảng cáo các chương trình mang tên “gói tiết kiệm ưu đãi đặc biệt”, “suất gửi nội bộ”, “khách hàng VIP giới hạn” hoặc “đầu tư lợi nhuận cao”. Điểm chung là mức lãi suất được đưa ra cao hơn rất nhiều so với mặt bằng thị trường, có nơi chào tới 15-20%/năm, kèm những lời thúc giục như “chỉ còn vài suất”, “ưu đãi nội bộ”, “đăng ký trong ngày”.
Trong một số trường hợp, đối tượng tự xưng là nhân viên ngân hàng hoặc chuyên viên tư vấn tài chính, đưa ra mức lãi suất từ 9,6-14%/năm, thậm chí gần 15%, đồng thời cam kết những đặc quyền như rút tiền linh hoạt. Những lời mời này đánh vào tâm lý muốn tìm kiếm lợi nhuận nhanh của người có tiền nhàn rỗi.
Các cơ quan công an nhận định, lãi suất cao trở thành “mồi câu” bởi nó đánh trúng tâm lý muốn tìm nơi sinh lời tốt hơn cho khoản tiền nhàn rỗi. Khi mức lãi hấp dẫn được gắn với những cụm từ như “khách hàng VIP”, “suất giới hạn”, “ưu đãi riêng” hay “chương trình nội bộ”, lời mời càng dễ tạo cảm giác đây là chính sách đặc biệt của ngân hàng.
Sự nguy hiểm nằm ở chỗ những lời mời này không mang dáng vẻ của một vụ lừa đảo. Để tạo lòng tin, các đối tượng có thể sử dụng tên gọi, logo, màu sắc nhận diện thương hiệu, hình ảnh nhân viên và mẫu giấy tờ giao dịch giống ngân hàng. Thậm chí, website giả có giao diện gần như trang chính thức, tên miền chỉ khác địa chỉ thật vài ký tự.
Một tình huống được Công an tỉnh Tuyên Quang cảnh báo cho thấy, đối tượng sử dụng Facebook, Zalo, Telegram để lôi kéo người dân tham gia “gửi tiết kiệm trực tuyến lãi suất cao, rút tiền nhanh”, sau đó dẫn sang website giả mạo ngân hàng. Trên giao diện này, số dư và tiền lãi vẫn tăng theo thời gian, khiến nạn nhân tin rằng khoản tiền đang được gửi hợp lệ. Chỉ đến khi yêu cầu rút tiền, hệ thống mới thông báo chưa đủ điều kiện và yêu cầu nộp thêm tiền.
Mẫu quảng cáo giả mạo Vietcombank.
Một kịch bản khác được Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) nêu ra là kẻ gian giả danh nhân viên ngân hàng, chủ động mời khách gửi tiết kiệm hoặc thông báo chương trình ưu đãi rồi yêu cầu người dùng bấm vào đường link được gửi sẵn. Người dùng sau đó có thể bị dẫn tới trang có giao diện gần giống ngân hàng thật và được yêu cầu nhập thông tin đăng nhập, thông tin thẻ hoặc mã xác thực. Nếu cung cấp, nạn nhân có nguy cơ mất tiền trong tài khoản thật, thay vì chỉ mất khoản tiền dự định gửi tiết kiệm.
Không chỉ đường link, mã QR cũng được sử dụng như một mắt xích trong thủ đoạn lừa đảo. Các đối tượng phát tán tờ rơi hoặc hình ảnh chứa mã QR; khi người dân quét, điện thoại có thể truy cập đường link giả mạo hoặc kết nối với số điện thoại của kẻ gian. Sau đó, nạn nhân được hướng dẫn tải ứng dụng không rõ nguồn gốc hoặc cung cấp thông tin đăng nhập, mật khẩu và mã OTP.
Tiền gửi phải đi đúng địa chỉ
Điểm đáng lưu ý là việc thỏa thuận lãi suất giữa nhân viên ngân hàng và khách hàng thực tế có tồn tại, với mức chào mời có thể cao hơn lãi suất niêm yết từ 2-3%. Chính điều này tạo thêm kẽ hở để các đối tượng lợi dụng danh nghĩa nhân viên ngân hàng, đưa ra mức lãi suất cao phi lý nhằm tiếp cận những người lần đầu giao dịch qua mạng.
Theo các chuyên gia tài chính, trước những lời mời gửi tiết kiệm lãi suất cao, điều quan trọng là khách hàng phải phân biệt được lời giới thiệu của một cá nhân với sản phẩm, giao dịch được ngân hàng xác nhận chính thức.
Cụ thể, một người tự giới thiệu là nhân viên ngân hàng, sử dụng logo, hình ảnh, danh thiếp hay nắm khá rõ thông tin về sản phẩm chưa đủ để chứng minh những cam kết đưa ra là chính sách của ngân hàng. Khách hàng cần kiểm tra sản phẩm có thực sự được ngân hàng cung cấp, giao dịch được thực hiện qua kênh nào, chứng từ được xác lập với chủ thể nào và khoản tiền sau khi chuyển có được ngân hàng ghi nhận là tiền gửi của khách hàng hay không.
Đặc biệt, việc yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân để tham gia chương trình được giới thiệu là “gửi tiết kiệm ngân hàng” là dấu hiệu cần cảnh giác. Những lý do như “tài khoản chuyên viên”, “suất nội bộ” hay “xử lý riêng cho khách VIP” không thể thay thế việc xác nhận chính thức từ ngân hàng.
Người dân có nhu cầu gửi tiết kiệm, đặc biệt với khoản tiền lớn, được khuyến nghị trực tiếp tới chi nhánh, phòng giao dịch để tìm hiểu biểu lãi suất, điều kiện áp dụng, kỳ hạn, phương thức nhận lãi và quy định khi rút trước hạn. Nếu gửi tiết kiệm trực tuyến, cần mở ứng dụng ngân hàng từ kho ứng dụng chính thức hoặc tự gõ địa chỉ website của ngân hàng, không đăng nhập Internet Banking từ đường link do người lạ gửi qua mạng xã hội, SMS, email hay nhóm chat.
Nguyên tắc quan trọng khác là không chuyển tiền gửi tiết kiệm vào tài khoản cá nhân theo hướng dẫn của người tự xưng là nhân viên ngân hàng; không cung cấp mật khẩu Internet Banking, mã PIN, thông tin thẻ hoặc OTP cho bất kỳ ai. Với những chương trình được giới thiệu là “suất nội bộ”, “chỉ dành cho khách VIP” hoặc yêu cầu giữ bí mật, người gửi tiền càng cần gọi tới tổng đài chính thức hoặc đến phòng giao dịch để xác minh trước khi chuyển tiền.
Các chuyên gia khuyến cáo, “lãi suất cao nhất” không nên là tiêu chí duy nhất khi lựa chọn nơi gửi tiền. Một mức lợi tức hợp lý, thông tin minh bạch và giao dịch trên kênh chính thức của ngân hàng luôn đáng giá hơn một lời hứa sinh lời “khủng” nhưng không thể kiểm chứng.
Tính đến ngày 22/8, huy động vốn bằng nội tệ tăng 8,77% so với đầu năm, chính thức vượt qua mức tăng 8,38% của tín dụng. Đây là diễn biến đảo chiều ấn tượng so với cuối quý II, thời điểm huy động vốn mới đạt hơn 5% trong khi tín dụng đã vọt lên 7,4%. Sự bứt phá này đến từ nỗ lực đẩy mạnh lãi suất huy động trên nhiều kênh của các nhà băng với một số sản phẩm chứng chỉ tiền gửi và trái phiếu đã vượt ngưỡng 9% mỗi năm.