Chủ động ứng phó với các kịch bản bất thường kéo dài
Xung đột tại Trung Đông từ đầu năm 2026 đã đẩy thị trường dầu mỏ thế giới vào trạng thái biến động, buộc Việt Nam phải liên tục tìm giải pháp để bảo đảm nguồn cung cho hai nhà máy lọc dầu trong nước.
Ông Đào Nhật Đình, chuyên gia năng lượng và môi trường, nhận định những bất ổn tại Trung Đông có tác động trực tiếp tới thị trường năng lượng thế giới, do đây là khu vực cung cấp phần lớn dầu thô toàn cầu. Khi các tuyến vận tải chiến lược như eo biển Hormuz đứng trước nguy cơ gián đoạn, giá dầu và nguồn cung năng lượng thường biến động mạnh, kéo theo hệ lụy cho các nền kinh tế nhập khẩu năng lượng, trong đó có Việt Nam.
"Việc Việt Nam sở hữu các cơ sở lọc hóa dầu quy mô lớn như Nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn đã tạo ra một vùng đệm quan trọng, giúp giảm thiểu tác động từ các cú sốc bên ngoài", ông Đào Nhật Đình đánh giá. Theo ông, NMLHD Nghi Sơn không chỉ đóng góp tỷ trọng lớn trong nguồn cung xăng dầu nội địa, mà còn giúp Việt Nam chủ động hơn trong bảo đảm nhu cầu năng lượng thiết yếu.
Chuyên gia năng lượng, môi trường Đào Nhật Đình - Ảnh: Petrovietnam
Trước đó, đầu tháng 3/2026, Công ty TNHH Lọc hóa dầu Nghi Sơn (NSRP) tiếp nhận lô dầu thô gần nhất từ Kuwait. Ngay sau đó, diễn biến tại khu vực eo biển Hormuz đã ảnh hưởng tới tiến độ các chuyến hàng tiếp theo. Trước áp lực nguồn cung, doanh nghiệp chủ động tăng cường thu xếp dầu thô thay thế, duy trì vận hành ổn định ở công suất tối đa trong suốt tháng 3, bảo đảm đủ nguyên liệu hoạt động những tháng tiếp theo.
Không chỉ đóng vai trò là nhà cung cấp nhiên liệu quan trọng cho thị trường nội địa, NSRP còn cho thấy khả năng thích ứng linh hoạt trước các biến động của thị trường quốc tế. Đánh giá về việc NMLHD Nghi Sơn duy trì vận hành ổn định trong giai đoạn nguồn cung dầu thô gặp nhiều thách thức, ông Đào Nhật Đình cho rằng đây là thành công đáng ghi nhận. Theo đó, cơ cấu dầu thô đầu vào của NMLHD Nghi Sơn được thiết kế với những yêu cầu kỹ thuật đặc thù, nên việc thay đổi nguồn nguyên liệu không phải nhiệm vụ đơn giản.
"Việc NMLHD Nghi Sơn vừa duy trì hoạt động sản xuất liên tục, vừa tìm kiếm được thêm các nguồn dầu thô bổ sung là nỗ lực rất lớn. Đây là quá trình không hề đơn giản bởi không phải loại dầu thô nào cũng phù hợp với cấu hình công nghệ của nhà máy. Có thể thấy, chính trong những thời điểm khó khăn, sự chủ động và linh hoạt của doanh nghiệp càng được thể hiện rõ nét", ông Đào Nhật Đình nhấn mạnh.
Cùng với đó, NSRP đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm ứng phó với các rủi ro từ bên ngoài. Theo đó, ngày 2/5/2026, trong khuôn khổ chuyến thăm và làm việc tại Việt Nam, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae cam kết thu xếp và bảo đảm nguồn cung dầu thô cho NMLHD Nghi Sơn, theo Sáng kiến "Đối tác về khả năng chống chịu năng lượng và tài nguyên châu Á" (Power Asia). Đây là dự án đầu tiên triển khai theo sáng kiến này trong khuôn khổ AZEC.
Đến ngày 31/5/2026, tàu chở dầu thô siêu lớn AGIOS FANOURIOS I chở gần 2 triệu thùng dầu thô Basrah Medium từ Iraq đã cập cảng Nghi Sơn an toàn, sau hành trình đi qua eo biển Hormuz. Lô hàng do Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) thu xếp nhập khẩu, với tổng kim ngạch đạt 276 triệu USD; doanh nghiệp đã nộp ngân sách hơn 722 tỷ đồng tính đến ngày 29/5/2026.
"Bất chấp những bất ổn toàn cầu đang diễn ra, Nghi Sơn vẫn ở vị thế sẵn sàng để vận hành một cách an toàn, đáng tin cậy và hiệu quả", NSRP nêu trong tuyên bố đầu tháng 6/2026, khẳng định tự tin duy trì hoạt động lọc dầu ổn định trong suốt tháng 6.
Ông Kazutaka Yamato, Tổng giám đốc NSRP, cho biết công ty vẫn duy trì chiến lược đa dạng hóa nguồn cung dầu thô và bảo đảm đủ sản lượng nhập khẩu cần thiết để duy trì vận hành liên tục. "Dựa trên các đánh giá hiện nay, hoạt động sản xuất của NSRP chưa ghi nhận bất kỳ ảnh hưởng tức thời nào. Tuy nhiên, nhằm chủ động ứng phó với các kịch bản căng thẳng kéo dài, chúng tôi sẽ tiếp tục đẩy nhanh công tác đa dạng hóa nguồn cung dầu thô", ông Kazutaka Yamato cho biết.
Linh hoạt các khả năng thích ứng
Một trong những bước đi đáng chú ý của NSRP là việc tiếp nhận và chế biến thành công lô dầu thô Das Blend đầu tiên. Trong khi dầu thô Kuwait vẫn là nguồn nguyên liệu chủ đạo theo thiết kế ban đầu của nhà máy, việc bổ sung Das Blend cho thấy khả năng thích ứng linh hoạt của NSRP trong việc mở rộng danh mục nguyên liệu đầu vào.
Das Blend được đánh giá là loại dầu thô có đặc tính chế biến thuận lợi, tỷ lệ thu hồi các sản phẩm nhẹ và trung bình cao, đồng thời tạo lượng cặn thấp. Đây cũng là một phần trong chiến lược của NSRP nhằm bổ sung khoảng 10-12 triệu thùng dầu thô mỗi năm, kết hợp với dầu Kuwait hoặc các loại dầu tương đương để tối ưu hóa hoạt động sản xuất.
Toàn cảnh Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn - Ảnh: Petrovietnam
Theo kế hoạch sản xuất năm 2026, NSRP dự kiến nhập khẩu gần 12,5 triệu tấn dầu thô và cung cấp khoảng 9 triệu tấn sản phẩm xăng dầu cho thị trường nội địa. Những con số này không chỉ phản ánh quy mô hoạt động của doanh nghiệp mà còn cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của NMLHD Nghi Sơn trong việc bảo đảm nguồn cung năng lượng quốc gia.
Dù đã vượt qua giai đoạn khó khăn, năng lực dự trữ dầu thô của NSRP cùng Nhà máy Lọc dầu Dung Quất vẫn còn nhiều hạn chế. Đây cũng là lý do Thủ tướng Chính phủ yêu cầu sớm triển khai xây dựng kho dự trữ xăng dầu chiến lược tại Nghi Sơn ngay trong năm 2026.
Nhìn lại chặng đường vừa qua, ông Đào Nhật Đình cho rằng việc NMLHD Nghi Sơn duy trì vận hành ổn định trong giai đoạn nguồn cung dầu thô quốc tế gặp nhiều thách thức là một thành công đáng ghi nhận. Những con số về sản lượng, các lô hàng thay thế được thu xếp kịp thời và cam kết hợp tác quốc tế trong năm 2026 cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của NMLHD Nghi Sơn đối với an ninh năng lượng quốc gia, trong bối cảnh địa chính trị thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường.