Năm 2008, lần đầu tiên tôi đặt chân tới Phú Quốc tìm hiểu và viết loạt bài “Những người hùng ở Nhà lao Cây Dừa”. Khi ấy, đảo ngọc mang dáng dấp một miền ký ức nhiều hơn là không gian phát triển. Phú Quốc hoang sơ, vắng vẻ, thưa thớt doanh nghiệp, du lịch còn là khái niệm mờ nhạt. Nhắc tới đảo, người ta nhớ nhiều đến di tích Nhà tù Phú Quốc, đến nước mắm, rượu sim, rượu mỏ quạ và những chuyến tàu chợ chòng chành ba tiếng từ Rạch Giá. Sân bay nhỏ, ít chuyến, hoạt động cầm chừng, chưa đủ sức kết nối đảo với dòng chảy kinh tế quốc gia, nói gì tới thế giới.
Năm 2007, Chính phủ phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển đảo Phú Quốc, đánh dấu mốc chiến lược đầu tiên. Tuy nhiên, từ quy hoạch trên giấy đến hiện thực là một khoảng cách rất dài. Có quy hoạch rồi, nhưng phải mãi gần 10 năm sau, Phú Quốc mới thực sự chuyển sang một quỹ đạo khác khi Công ty Cổ phần Tập đoàn Mặt Trời (Sun Group) của doanh nhân Lê Viết Lam đặt chân tới.
Năm 2007 cũng là năm ông Lê Viết Lam quyết định mở rộng hoạt động tại Việt Nam và chọn Đà Nẵng làm “bàn đạp” đầu tiên. Sau gần một thập niên, năm 2016, Sun Group tiến về phía Nam - Phú Quốc trở thành điểm đến tiếp theo trong chiến lược ấy.
Từ đây, đảo ngọc bắt đầu "thức giấc". Không phải bằng những dự án manh mún mà bằng tiếp cận tổng thể: Hạ tầng giao thông, du lịch nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí, biểu tượng kiến trúc và bản sắc văn hóa được đặt trong một chỉnh thể phát triển. Phú Quốc dần chuyển mình từ “đảo nghỉ dưỡng” sang “đảo trải nghiệm”, từ điểm đến theo mùa thành không gian sống động quanh năm.
Một nhà kinh tế học từng khẳng định: “Đổi mới không phải là cải tiến cái cũ mà là tạo ra một tổ hợp phát triển hoàn toàn mới”. Phú Quốc, trong cách làm của Sun Group, chính là một tổ hợp như vậy - nơi doanh nghiệp tư nhân lớn đóng vai trò kiến tạo, đồng hành cùng chiến lược phát triển của quốc gia.
Không dừng lại ở làm hạ tầng du lịch, một tầm nhìn mới được mở ra khi Nhà nước giao cho Sun Group góp mặt trong các dự án hạ tầng phục vụ APEC 2027.
Kinh nghiệm thế giới cho thấy, những hòn đảo thành công khi bước vào sân chơi sự kiện toàn cầu đều hội đủ ba điều kiện: hạ tầng hàng không đủ lớn, hệ sinh thái hội nghị - triển lãm đồng bộ, năng lực vận hành chuyên nghiệp. Singapore, Jeju hay Hawaii đều đi lên theo con đường đó.
APEC 2027 vì thế không phải đích đến mà là bước khởi đầu để Phú Quốc gia nhập bản đồ sự kiện toàn cầu.
Trung tâm của sự chuyển mình này là hệ thống hạ tầng đang được Sun Group triển khai với quy mô chưa từng có. Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc được mở rộng, đạt cấp 4E theo tiêu chuẩn ICAO, đủ khả năng đón Boeing 747, 787 hay Airbus A350 với công suất giai đoạn đầu 20 triệu khách và hướng tới 50 triệu khách mỗi năm. Nhà ga T2 mang hình tượng “phượng hoàng lửa” - biểu trưng cho tái sinh, trong khi nhà ga VIP do kiến trúc sư Marco Casamonti thiết kế lấy cảm hứng từ đại bàng biển, sẵn sàng đón các nguyên thủ quốc gia. Việc vận hành bởi Changi Airport Group đưa Phú Quốc tiệm cận chuẩn sân bay thông minh hàng đầu khu vực.
Cụm công trình phục vụ APEC là điểm nhấn mang tính biểu tượng. Trung tâm hội nghị - triển lãm sở hữu ballroom không cột vượt nhịp 81 m, lớn nhất thế giới hiện nay. Nhà hát đa năng với triết lý “trời tròn - đất vuông”, họa tiết vảy rồng cùng hình ảnh lũy tre làng tạo nên không gian văn hóa dân tộc gặp gỡ nghệ thuật quốc tế. Những show diễn do Cirque du Soleil dàn dựng, hứa hẹn đưa Phú Quốc vào lịch biểu văn hóa toàn cầu.
Hệ thống giao thông mới với tuyến ĐT.975, đại lộ APEC và tàu điện nhẹ LRT mở ra chuẩn mực đô thị biển đảo xanh, thông minh và bền vững. Từ Nhà lao Cây Dừa đến những phòng họp nơi nguyên thủ bàn chuyện kinh tế thế giới là một hành trình dài, bởi doanh nghiệp dám làm lớn, bởi khát vọng quốc gia không chấp nhận đứng ngoài dòng chảy toàn cầu. Đó là một hướng đi đúng!
Tôi nhớ những ngày có mặt tại APEC 2025 Hàn Quốc, trước khi trở thành địa điểm quen thuộc của các diễn đàn quốc tế, Jeju từng là một hòn đảo hoang sơ, xa trung tâm quyền lực, kinh tế. Hàn Quốc đã lựa chọn Jeju như một dự án chiến lược dài hạn với mục tiêu rõ ràng: Biến một hòn đảo xa trung tâm thành “mặt tiền” đối thoại, hòa bình và hợp tác của quốc gia. Đầu tư cho Jeju không diễn ra trong một nhiệm kỳ mà kéo dài hàng chục năm, từ sân bay, giao thông, không gian hội nghị đến hệ thống khách sạn, dịch vụ, nhân lực. Ngay từ đầu thập niên 1990, Hàn Quốc đã xác định, Jeju không chỉ là đảo du lịch mà là không gian đối thoại quốc tế, “vùng đệm hòa bình” của Đông Bắc Á.
Trên thế giới, nhiều đảo và địa danh đặc thù đã chứng minh, việc gắn chặt với các sự kiện quốc tế lớn mang tính thường niên hoặc định kỳ, có thể tạo ra sự thay đổi mang tính cấu trúc cho kinh tế địa phương. Cannes (Pháp), nhờ Liên hoan phim Cannes tổ chức hằng năm từ năm 1946, giúp doanh thu du lịch - dịch vụ trong mùa sự kiện tăng 200 - 300% so với thời điểm bình thường, đồng thời đưa đô thị ven biển nhỏ trở thành trung tâm của công nghiệp điện ảnh toàn cầu.
Jeju (Hàn Quốc), với Diễn đàn Hòa bình Jeju và các hội nghị quốc tế kéo dài hơn hai thập niên, ghi nhận phân khúc du lịch MICE có mức chi tiêu cao gấp khoảng 2 - 2,5 lần du lịch thông thường, đóng góp ngày càng lớn vào GRDP của đảo. Ở Nhật Bản, Okinawa sau các Hội nghị G8 và đối thoại an ninh đã chuyển dịch rõ rệt từ kinh tế phụ thuộc quân sự sang du lịch - dịch vụ với lượng khách quốc tế tăng trên 30%...
Phú Quốc, theo nghĩa đó, không còn là câu chuyện của một hòn đảo mà là ẩn dụ cho Việt Nam trong kỷ nguyên mới: hội nhập sâu, phát triển nhanh, biến điều không thể thành có thể bằng khát vọng và bản lĩnh Việt Nam. Nếu làm tốt, đảo ngọc Phú Quốc, nơi đăng cai APEC 2027 có thể trở thành Trung tâm Hội nghị - Du lịch - Dịch vụ quốc tế mới của Việt Nam.