Trong bối cảnh yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng và huy động hiệu quả các nguồn lực cho tăng trưởng ngày càng trở nên cấp thiết, việc tiếp tục hoàn thiện thể chế cho ngành dầu khí đang được đặt ra như nhiệm vụ quan trọng. Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) vì vậy thu hút sự quan tâm lớn từ các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và giới chuyên gia. Để làm rõ sự cần thiết, cũng như những kỳ vọng đối với việc sửa đổi Luật Dầu khí trong giai đoạn hiện nay, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với TS. Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam.
Khai thác hiệu quả nguồn lực dầu khí
- Xin ông cho biết về sự cần thiết phải sửa đổi Luật Dầu khí ở thời điểm này?
TS. Nguyễn Quốc Thập: Luật Dầu khí được ban hành năm 2022, nhưng đến thời điểm năm 2026 đã đặt ra yêu cầu tiếp tục xem xét sửa đổi. Câu hỏi đặt ra là lý do và sự cần thiết nằm ở đâu?
Như chúng ta đã biết, sau khi Luật Dầu khí năm 2022 ra đời, hoạt động dầu khí đã có những chuyển biến rất tích cực. Thể hiện rõ qua số lượng các hợp đồng dầu khí mới được ký kết tăng lên; ngoài ra, đến năm 2025 sản lượng khai thác đã đạt mốc quay trở lại xu hướng tăng trưởng so với năm 2024 và dự báo tiếp tục tăng ở năm 2026 so với 2025. Đây là một tín hiệu hết sức tích cực sau một giai đoạn dài. Điều đó cho thấy tiềm năng dầu khí của Việt Nam vẫn còn rất đáng quan tâm, đủ cơ sở để duy trì và thậm chí gia tăng sản lượng khai thác trong thời gian tới.
TS. Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam. Ảnh: Petrovietnam
Trong bối cảnh nền kinh tế đang bước vào giai đoạn phát triển mới của kỷ nguyên mới, yêu cầu đặt ra là phải huy động tối đa các nguồn lực cho tăng trưởng. Đảng, Nhà nước và Chính phủ đã nhìn nhận rõ tiềm năng của ngành dầu khí vẫn có thể tiếp tục mở rộng thăm dò, khai thác dầu khí, và đóng góp quan trọng cho tăng trưởng của quốc gia.
Chính vì vậy, việc sửa đổi Luật Dầu khí bây giờ là có cơ sở và rất cần thiết, nhằm tiếp tục tạo một hành lang pháp lý đủ mở, đủ rộng, tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa để thu hút và đẩy mạnh đầu tư làm cơ sở để khai thác hiệu quả nguồn lực quan trọng này cho phát triển đất nước.
- Luật Dầu khí (sửa đổi) sẽ đóng vai trò như thế nào trong việc bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong thời gian tới?
TS. Nguyễn Quốc Thập: Luật Dầu khí (sửa đổi) không chỉ dừng lại ở vai trò hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, mà xa hơn là góp phần củng cố nền tảng an ninh năng lượng quốc gia trong bối cảnh nhiều biến động hiện nay.
Trước hết, luật được kỳ vọng sẽ tạo dựng một môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và đủ sức cạnh tranh, qua đó thu hút thêm nguồn lực, đặc biệt là dòng vốn đầu tư vào lĩnh vực tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí. Trong khi các mỏ hiện hữu đang giảm, các mỏ mới lại chủ yếu nằm ở khu vực nước sâu, xa bờ, chi phí cao và rủi ro lớn, thì cơ chế đủ linh hoạt và hấp dẫn sẽ là điều kiện tiên quyết để các nhà đầu tư tiếp tục đồng hành.
Bên cạnh đó, việc hoàn thiện thể chế theo hướng phân cấp, phân quyền rõ ràng, cắt giảm các khâu trung gian cũng sẽ giúp rút ngắn đáng kể thời gian triển khai dự án. Khi quy trình được thông suốt, rút gọn, chi phí được kiểm soát tốt hơn, hiệu quả đầu tư sẽ được nâng lên, qua đó góp phần thúc đẩy gia tăng sản lượng khai thác dầu khí trong nước.
Từ góc độ an ninh năng lượng, việc gia tăng sản lượng dầu khí trong nước mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Khi nguồn cung nội địa được củng cố, chúng ta sẽ chủ động hơn trước những biến động khó lường của thị trường năng lượng thế giới, đồng thời giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và góp phần ổn định kinh tế vĩ mô.
Luật Dầu khí (sửa đổi) cũng được kỳ vọng sẽ thúc đẩy sự liên kết giữa ngành dầu khí với các lĩnh vực như điện khí, hóa dầu… qua đó nâng cao giá trị gia tăng và sử dụng hiệu quả hơn nguồn tài nguyên quốc gia.
Nếu được triển khai hiệu quả, luật không chỉ là công cụ pháp lý, mà còn là động lực quan trọng để phát huy vai trò của ngành dầu khí, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia một cách bền vững và lâu dài.
Mở đường cho doanh nghiệp dầu khí
- Thưa ông, Luật Dầu khí (sửa đổi) sẽ hỗ trợ doanh nghiệp dầu khí như thế nào?
TS. Nguyễn Quốc Thập: Luật Dầu khí (sửa đổi) đang hướng tới những mục tiêu mà chúng tôi cho rằng là rất đúng hướng, mang tính khuyến khích và tiến bộ.
Thứ nhất, đó là tăng cường phân cấp, phân quyền, với mục tiêu rút ngắn các thủ tục và quy trình cho cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp cũng như nhà đầu tư.
Luật Dầu khí (sửa đổi) đặt mục tiêu nâng cao hiệu lực quản lý, đơn giản thủ tục, mở đường thu hút đầu tư vào lĩnh vực dầu khí. Ảnh: Petrovietnam
Thứ hai, là hoàn thiện các tiêu chí nhằm nâng cao khả năng thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước.
Thứ ba, là các cơ chế phân bổ rủi ro được cụ thể hóa rõ ràng hơn. Qua đó, cả nhà đầu tư nước ngoài, nhà đầu tư trong nước cũng như các doanh nghiệp nhà nước như Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) sẽ có thêm cơ hội để tiếp tục đầu tư vào các dự án dầu khí và mở rộng hoạt động.
Thứ tư, là các hoạt động chôn lấp, lưu trữ CO2 và năng lượng ngoài khơi gắn với các hoạt động dầu khí cũng được thể hiện trong dự thảo Luật.
- Kỳ vọng lớn nhất của ông đối với Luật Dầu khí (sửa đổi) là gì để thực sự đánh thức nguồn lực cho ngành trong thời gian tới?
TS. Nguyễn Quốc Thập: Kỳ vọng lớn nhất của chúng tôi là rút ngắn được các thủ tục hành chính, các quy trình xử lý dự án dầu khí, thông qua việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; giảm bớt trung gian, giảm đầu mối, đồng thời làm rõ chức năng của các bộ, ngành và chức năng của cơ quan được giao quản lý, cụ thể là Petrovietnam. Đây là một nội dung rất quan trọng.
Bên cạnh đó, một kỳ vọng quan trọng khác là xây dựng được các tiêu chí đủ sức hấp dẫn để thu hút nhiều hơn, đông hơn các nhà đầu tư, cả trong nước và ngoài nước. Chúng tôi cho rằng, đó là những kỳ vọng lớn đối với các doanh nghiệp, các nhà đầu tư, cũng như đối với các cơ quan quản lý ở các cấp.
Xin cảm ơn ông!
Luật Dầu khí (sửa đổi) được bố cục gồm 13 Chương, 71 điều. Luật Dầu khí (sửa đổi) áp dụng đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân Việt Nam và nước ngoài có liên quan đến điều tra cơ bản về dầu khí, hoạt động dầu khí và phát triển chuỗi giá trị dầu khí, bao gồm dịch vụ dầu khí kỹ thuật cao và năng lượng ngoài khơi.