Đóng

Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất): Bảo đảm nguồn lực cho cấp xã thực hiện nhiệm vụ

Với 96,59% tổng số đại biểu tán thành, Quốc hội thông qua Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) gồm 103 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2027.

Chiều 21/11, tiếp tục Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) với 482/485 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, bằng 96,59% tổng số đại biểu Quốc hội.

Luật gồm 103 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2027 và áp dụng từ năm ngân sách 2027, trừ quy định tại khoản 2 Điều 100 về hiệu lực thi hành.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành nội dung phiên họp.

Tại phiên họp, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Theo Bộ trưởng, Chính phủ đã tiếp thu ý kiến thẩm tra và ý kiến đại biểu Quốc hội, tập trung vào một số nhóm vấn đề. Cụ thể, bảo đảm tính ổn định của pháp luật, đồng bộ với các luật có liên quan và các dự án luật đang trình Quốc hội tại kỳ họp này, không tạo khoảng trống pháp lý.

Tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo chủ trương của Đảng, tạo sự chủ động trong điều hành, quản lý, sử dụng hiệu quả nguồn lực. Cùng với đó, bảo đảm phát huy vai trò quyết định, giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân; phân cấp phù hợp, ổn định lâu dài và bảo đảm nguồn lực cho cấp xã thực hiện nhiệm vụ được giao.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý về dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Thể chế hóa yêu cầu về hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội theo Kết luận số 18-KL/TW của Trung ương. Đơn giản hóa quy trình, thủ tục đối với dự án nhóm C nhưng vẫn bảo đảm khâu kiểm soát. Đồng thời quy định chặt chẽ, thu hẹp phạm vi chuyển nguồn, siết chặt kỷ cương, kỷ luật ngân sách nhà nước.

Bảo đảm thống nhất, đồng bộ hệ thống pháp luật

Về tính chất pháp lý của các nghị quyết của Quốc hội về tài chính, ngân sách, theo pháp luật hiện hành, nghị quyết của Quốc hội về kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia, dự toán ngân sách nhà nước, phân bổ ngân sách trung ương và quyết toán ngân sách nhà nước hằng năm là văn bản quy phạm pháp luật, nhưng được xây dựng, ban hành theo quy định đặc thù của Luật Ngân sách nhà nước. Nội dung này nay đã được quy định tại điểm c khoản 2 Điều 11 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Để tránh trùng lặp, dự thảo luật đã bỏ quy định tương ứng tại khoản 1 Điều 18.

Về đồng bộ với Luật Nhà ở, dự thảo luật được chỉnh lý theo hướng số thu từ bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở thuộc tài sản công, sau khi trừ chi phí theo quy định của pháp luật, phải nộp vào ngân sách nhà nước. UBND cấp tỉnh trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định việc bố trí nguồn thu này cho Quỹ nhà ở. Theo đó, điểm đ khoản 1 Điều 38 quy định rõ ngân sách địa phương được hưởng 100% tiền cho thuê, tiền bán nhà ở thuộc tài sản công do Nhà nước đại diện chủ sở hữu.

Về kỹ thuật lập pháp, tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, dự thảo luật đã chỉnh lý, sắp xếp lại các điều khoản tại Chương 11, sửa đổi quy định về hiệu lực thi hành và bổ sung quy định chuyển tiếp.

Quốc hội biểu quyết, thông qua Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Không quy định cụ thể mốc thời gian phân bổ

Ý kiến thẩm tra và một số đại biểu Quốc hội đề nghị quy định mốc thời gian phân bổ chi tiết các khoản dự toán chi chưa phân bổ là ngày 30/9. Việc phân bổ, sử dụng sau thời điểm này phải báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trừ một số khoản nêu tại Báo cáo của Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, trên thực tế, các khoản chưa phân bổ chủ yếu là dự toán bố trí cho nhiệm vụ, chương trình, dự án đã có chủ trương nhưng chưa hoàn thiện hồ sơ, thủ tục, hoặc chưa xác định được nhu cầu kinh phí, đối tượng thụ hưởng tại thời điểm lập dự toán. Một số chính sách dự kiến ban hành, triển khai trong năm nên cần chủ động dành nguồn để phân bổ khi đủ điều kiện.

Chính phủ đã rà soát kỹ các quy định pháp luật và thực tiễn triển khai, tiếp thu ý kiến trong chỉ đạo, điều hành. Các bộ, ngành, địa phương được yêu cầu nâng cao chất lượng lập dự toán, đẩy nhanh tiến độ triển khai nhiệm vụ để phân bổ chi tiết, tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính, khắc phục tình trạng chậm phân bổ và chuyển nguồn lớn.

Kế thừa Luật Ngân sách nhà nước hiện hành, dự thảo luật tiếp tục không quy định cụ thể mốc thời gian phân bổ các khoản dự toán này. Theo Bộ trưởng, cách tiếp cận này phù hợp với nguyên tắc phân cấp, phân quyền và cải cách thủ tục hành chính, tạo chủ động cho Chính phủ, Ủy ban nhân dân các cấp trong điều hành, cân đối nguồn lực và xử lý nhiệm vụ phát sinh. Yêu cầu này càng cấp thiết trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng hai con số đòi hỏi điều hành nguồn lực kịp thời. Vì vậy, Chính phủ đề nghị Quốc hội cho giữ như dự thảo luật đã trình.

Về đề nghị nghiên cứu bỏ quy định phân bổ, sử dụng dự toán chi còn lại của cấp ngân sách khi kết thúc năm, Bộ trưởng cho biết, theo luật hiện hành, số dự toán chưa sử dụng được tổng hợp vào dự toán chi còn lại để Chính phủ, Ủy ban nhân dân tiếp tục phân bổ cùng số tăng thu, đồng thời báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội, Thường trực Hội đồng nhân dân và Hội đồng nhân dân. Quy định này đến nay không phát sinh vướng mắc, tạo sự chủ động, linh hoạt trong điều hành.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nêu rõ, đối với ngân sách trung ương, những năm qua, dự toán chi còn lại cơ bản được hủy để giảm bội chi, giảm chuyển nguồn. Riêng năm 2025, Chính phủ đã quyết định hủy toàn bộ khoảng 8.400 tỷ đồng. Đối với ngân sách địa phương, nếu không được tiếp tục phân bổ, sử dụng nguồn này sẽ ảnh hưởng đến khả năng xử lý nhiệm vụ phát sinh, nhất là ở các địa phương nhận bổ sung cân đối và các xã còn khó khăn về nguồn lực. Do đó, Chính phủ đề nghị Quốc hội giữ quy định như dự thảo đã trình.

Nguyên Khánh