Luật sư: Lan truyền thông tin sai sự thật về xăng E10 có thể bị xử lý

Cảnh giác thông tin chưa kiểm chứng về xăng E10 trên mạng

Thời gian gần đây, xăng sinh học E10 nhận được sự quan tâm đặc biệt từ dư luận xã hội. Lợi dụng tâm lý của người tiêu dùng, trên các nền tảng mạng xã hội xuất hiện dày đặc các thông tin chưa được kiểm chứng nhằm thu hút lượt xem. Từ những cảnh báo “hỏng động cơ”, “gây chết máy hàng loạt”, hụt ga, khó nổ máy... đến các mẹo sử dụng phản khoa học, thậm chí hướng dẫn cách tự tách cồn khỏi nhiên liệu, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cháy nổ...

Đáng nói, nhiều nội dung được cắt ghép, suy diễn từ phát ngôn của các chuyên gia nhằm "câu view", khiến không ít người tiêu dùng hoang mang, lo lắng khi chuyển sang sử dụng xăng E10. Các chuyên gia cảnh báo, việc tiếp nhận và chia sẻ thông tin thiếu kiểm chứng không chỉ gây nhiễu loạn dư luận mà còn có thể tác động tiêu cực tới quá trình chuyển đổi nhiên liệu sinh học theo định hướng phát triển xanh.

Bên cạnh đó, hành vi đăng tải hoặc lan truyền thông tin sai sự thật, chưa được kiểm chứng về xăng E10 có thể bị xử phạt hành chính theo quy định về cung cấp thông tin trên mạng xã hội. Trường hợp nội dung gây hoang mang dư luận, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh hoặc quyền lợi tổ chức, cá nhân, người đăng tải còn có thể bị xử lý theo quy định hiện hành.

Ngày 29/5, Công an tỉnh Hưng Yên cho biết đã làm việc với trường hợp đăng tải, chia sẻ bài viết có nội dung về xăng E10 dễ gây hao mòn, hỏng động cơ xe trên mạng xã hội. Tuy nhiên nội dung của video chưa phản ánh đúng thực tế, chưa được cơ quan chức năng kiểm chứng, gây hiểu lầm trong dư luận quần chúng nhân dân.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, Luật sư Diệp Năng Bình, Trưởng Văn phòng Luật sư Tinh Thông Luật cho biết, trong trường hợp các thông tin sai sự thật liên quan đến xăng E10 bị đăng tải trên mạng xã hội, gây hoang mang dư luận, ảnh hưởng đến doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu hoặc quyền lợi người tiêu dùng, cá nhân đăng tải hoàn toàn có thể bị xử lý theo nhiều chế tài pháp lý khác nhau tùy tính chất và mức độ vi phạm.

Trước hết, về xử phạt hành chính, hiện nay hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc hoặc gây hoang mang trong Nhân dân trên môi trường mạng được điều chỉnh tại khoản 1 Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP. Theo quy định này, cá nhân đăng tải thông tin thất thiệt có thể bị xử phạt vi phạm hành chính lên đến 20.000.000 đồng. Đồng thời, buộc gỡ bỏ thông tin vi phạm và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả.

Trong trường hợp thông tin sai lệch gây thiệt hại thực tế cho doanh nghiệp như ảnh hưởng uy tín thương hiệu, giảm doanh thu, gián đoạn hoạt động kinh doanh hoặc gây thiệt hại cho người tiêu dùng thì cá nhân đăng tải còn có thể phải bồi thường thiệt hại theo Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015. Nếu hành vi xâm phạm danh dự, uy tín của doanh nghiệp hoặc tổ chức thì thiệt hại về uy tín, chi phí khắc phục hậu quả cũng có thể được xem xét để yêu cầu bồi thường.

Đặc biệt, nếu hành vi cố ý tung tin thất thiệt được xác định nhằm gây rối loạn thị trường, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động kinh doanh, an ninh kinh tế hoặc trật tự xã hội thì còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 288 Bộ luật Hình sự 2015 về tội “Đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông”. Trường hợp thông tin giả gây hậu quả nghiêm trọng, làm ảnh hưởng lớn đến hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc gây thiệt hại lớn về tài sản thì chế tài hình sự hoàn toàn có thể được áp dụng.

"Cần nhấn mạnh rằng pháp luật bảo vệ quyền tự do ngôn luận và quyền phản ánh thông tin của công dân, nhưng quyền này không đồng nghĩa với việc được phép phát tán thông tin chưa được kiểm chứng, thông tin sai lệch hoặc mang tính kích động trên không gian mạng, đặc biệt đối với những vấn đề liên quan trực tiếp đến thị trường, năng lượng và tâm lý tiêu dùng xã hội", Luật sư Diệp Năng Bình nói.

Không tiếp tay cho tin giả, sai sự thật

Theo Luật sư Diệp Năng Bình, trước tốc độ lan truyền rất nhanh của thông tin trên mạng xã hội hiện nay, việc xử lý các tin giả, tin sai sự thật không thể chỉ dừng ở biện pháp xử phạt sau khi hậu quả đã xảy ra, mà cần kết hợp đồng thời giữa chế tài pháp lý nghiêm minh và nâng cao ý thức pháp lý của người sử dụng mạng xã hội.

Về phía cơ quan quản lý nhà nước, cần tăng cường cơ chế phát hiện sớm, yêu cầu gỡ bỏ nhanh các nội dung sai sự thật, đặc biệt với những thông tin liên quan đến chính sách kinh tế, thị trường, hoặc an ninh năng lượng như xăng E10.

Hiện nay, Điều 8 Luật An ninh mạng 2018 đã nghiêm cấm hành vi đăng tải thông tin sai sự thật gây hoang mang trong Nhân dân, gây thiệt hại cho hoạt động kinh tế - xã hội. Đồng thời, Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP) cũng đã quy định chế tài xử phạt khá rõ đối với hành vi phát tán thông tin giả trên môi trường mạng. Vấn đề quan trọng là phải áp dụng kịp thời, công khai và đủ sức răn đe.

Bên cạnh đó, các nền tảng mạng xã hội cũng cần có trách nhiệm phối hợp với cơ quan chức năng trong việc xác minh, cảnh báo và hạn chế lan truyền thông tin thất thiệt. Đây cũng là trách nhiệm đã được đặt ra trong Luật An ninh mạng 2018 và các văn bản hướng dẫn liên quan đến quản lý thông tin trên không gian mạng.

"Tuy nhiên, giải pháp căn cơ nhất vẫn nằm ở ý thức của người dùng. Hiện nay, nhiều người có thói quen chia sẻ thông tin theo tâm lý đám đông mà không kiểm chứng nguồn tin, vô tình tiếp tay cho tin giả lan rộng. Vì vậy, cần đẩy mạnh kỹ năng nhận diện thông tin sai lệch, khuyến khích người dân chỉ tiếp cận thông tin từ cơ quan báo chí chính thống hoặc nguồn phát ngôn có thẩm quyền", Luật sư Diệp Năng Bình cho biết.

Luật sư Diệp Năng Bình cũng khuyến cáo, trong bối cảnh mạng xã hội có sức ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý thị trường và dư luận xã hội, mỗi cá nhân khi nhấn nút “chia sẻ” cũng cần hiểu rằng mình không chỉ đang thể hiện quan điểm cá nhân mà còn có thể phải chịu trách nhiệm pháp lý đối với hậu quả do thông tin mình lan truyền gây ra.