Trước những ảnh hưởng có thể xảy ra do xung đột Trung Đông đối với thương mại Việt Nam, Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với Tiến sĩ, Luật sư Vũ Văn Tính, giảng viên khoa Luật, Học viện Hành chính và Quản trị công về những cảnh báo rủi ro thương mại nhìn từ căng thẳng địa chính trị đang diễn ra trên thế giới.
Tiến sĩ, Luật sư Vũ Văn Tính, giảng viên khoa Luật, Học viện Hành chính và Quản trị công.
Đứt gãy chuỗi cung ứng, áp lực lạm phát và tỷ giá gia tăng
- Thưa Tiến sĩ, Luật sư Vũ Văn Tính, căng thẳng địa chính trị, đặc biệt là xung đột vũ trang tại Trung Đông đang tác động như thế nào đến hoạt động giao thương quốc tế và xuất nhập khẩu của doanh nghiệp Việt Nam?
Tiến sĩ, Luật sư Vũ Văn Tính: Theo tôi, căng thẳng địa chính trị, đặc biệt là xung đột vũ trang leo thang tại Trung Đông từ cuối tháng 2/2026 đang gây tác động đáng kể đến thương mại toàn cầu nói chung và hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp Việt Nam nói riêng. Các tác động này thể hiện trên một số khía cạnh chính.
Thứ nhất, giá dầu và nhiên liệu tăng mạnh. Rủi ro gián đoạn tại eo biển Hormuz, nơi chiếm hơn 20% lưu lượng vận chuyển dầu mỏ toàn cầu, khiến giá năng lượng biến động mạnh, đẩy chi phí sản xuất, vận tải biển và hàng không tăng cao.
Tiến sĩ Vũ Văn Tính khuyến cáo, doanh nghiệp cần chủ động xây dựng kịch bản ứng phó trước những biến động thị trường. Ảnh minh hoạ
Thứ hai, chi phí logistics leo thang. Giá nhiên liệu tăng buộc nhiều hãng tàu điều chỉnh tuyến, thậm chí phải đi vòng qua châu Phi, kéo dài thời gian vận chuyển. Điều này làm gia tăng nguy cơ thiếu container, chậm giao hàng và phát sinh chi phí lưu kho, phạt hợp đồng.
Thứ ba, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng. Bất ổn tại Trung Đông và các tuyến hàng hải chiến lược có thể gây thiếu hụt nguyên liệu đầu vào, ảnh hưởng tới các ngành sản xuất phụ thuộc nguồn nhập khẩu.
Thứ tư, suy giảm thị trường xuất khẩu trực tiếp. Các thị trường như Israel, Iran, Lebanon… có thể sụt giảm mạnh do bất ổn an ninh và sức mua suy yếu.
Chủ động điều khoản hợp đồng, đa dạng hóa thị trường để giảm thiểu rủi ro
- Trước nguy cơ xung đột lan rộng và biến động kinh tế toàn cầu, ông nhận định thế nào về tác động dài hạn đến sản xuất, kinh doanh trong nước?
Tiến sĩ, Luật sư Vũ Văn Tính: Nếu xung đột kéo dài, tác động dài hạn là điều khó tránh khỏi.
Về tiêu cực, giá dầu Brent có thể tăng 6 - 10%, thậm chí lên 90 - 100 USD/thùng nếu căng thẳng kéo dài, làm chi phí nhiên liệu tăng mạnh, tạo áp lực lên lạm phát năm 2026. Các ngành tiêu thụ năng lượng lớn như dệt may, da giày, thép, xi măng, vận tải và logistics sẽ chịu tác động trực tiếp.
Nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa, tàu phải đi vòng, thời gian vận chuyển có thể tăng thêm 10 - 14 ngày, cước biển tăng 20 - 40%. Điều này làm gia tăng nguy cơ chậm giao hàng, thậm chí mất đơn hàng. Đồng thời, USD mạnh lên gây áp lực tỷ giá, làm tăng chi phí nhập khẩu nguyên liệu và chi phí vay vốn.
- Trước những biến động như vậy, doanh nghiệp xuất khẩu cần lưu ý điều gì và chuẩn bị ra sao, thưa ông?
Tiến sĩ, Luật sư Vũ Văn Tính:Trong kịch bản xung đột kéo dài trên 6 tháng, GDP Việt Nam có thể giảm 0,4 - 0,8 điểm phần trăm, xuất khẩu giảm 2 - 5%. Tác động mạnh nhất sẽ rơi vào 6 - 12 tháng đầu.
Tuy nhiên, trong thách thức vẫn có cơ hội. Việc các tập đoàn đa quốc gia tái cấu trúc chuỗi cung ứng theo chiến lược “China+1” có thể thúc đẩy dòng vốn FDI dịch chuyển sang Việt Nam, nhất là trong lĩnh vực điện tử, linh kiện, năng lượng tái tạo và logistics. Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh khai thác các FTA như CPTPP, EVFTA, RCEP sẽ giúp đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.
- Xin cảm ơn ông!
Tiến sĩ, Luật sư Vũ Văn Tính: Để ứng phó, phòng ngừa rủi ro, doanh nghiệp Việt Nam cần rà soát lại toàn bộ hợp đồng thương mại quốc tế, bổ sung điều khoản bất khả kháng và điều chỉnh giá. Đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu và tuyến logistics. Kiểm tra kỹ đối tác nhằm tránh rủi ro liên quan đến trừng phạt quốc tế. Tăng dự phòng tài chính và quản trị rủi ro tỷ giá. Chủ động xây dựng kịch bản ứng phó không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại mà còn tạo lợi thế cạnh tranh khi thị trường phục hồi.