Chiếc khèn đi xa nhờ Tiktok
Ở thôn Tả Gia Khâu, xã Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang, anh Sùng Mí Nhù (36 tuổi, người dân tộc Mông) vẫn miệt mài ngày ngày làm những chiếc khèn theo cách mà nhiều thế hệ người Mông nơi đây đã làm. Nhưng cách anh tìm khách hàng cho sản phẩm của mình thì đã khác.
Thay vì chỉ chờ khách đến tận nơi hoặc bán cho người quen, Sùng Mí Nhù lại sử dụng điện thoại, quay những đoạn video về chiếc khèn do mình làm rồi đăng tải chủ yếu trên TikTok.
Từ không gian mạng, sản phẩm thủ công của người Mông ở vùng núi đá tai mèo được nhiều người biết đến hơn. Khách hàng của anh không chỉ ở trong nước. Những chiếc khèn do anh Nhù tự làm đã được khách ở Mỹ, Thái Lan, Trung Quốc, Lào... biết đến và đặt mua.
Nhờ nền tảng mạng xã hội Tiktok, sản phẩm khèn Mông đã đến tay nhiều du khách nước ngoài.
Điều đáng nói, anh Sùng Mí Nhù chưa biết tiếng phổ thông. Với một người dân ở vùng cao, đó từng có thể là trở ngại lớn khi giao tiếp với khách hàng bên ngoài cộng đồng. Nhưng chiếc điện thoại và nền tảng số đang giúp anh có thêm một cách để giới thiệu sản phẩm.
“Tôi tự làm khèn rồi quay video đưa lên Tiktok để giới thiệu. Có khách ở xa xem được thì liên hệ, trao đổi và đặt mua. Nhờ đó, tôi có thêm thu nhập từ nghề làm khèn và vẫn có thể làm nghề ngay tại quê hương”, anh Sùng Mí Nhù chia sẻ.
Không có cửa hàng ở trung tâm, cũng không cần phải đi từng nơi tìm khách, Sùng Mí Nhù đang tự tạo cho mình một “gian hàng” trên không gian số. Ở đó, thứ anh đưa ra trước tiên không phải là một lời quảng cáo mà là hình ảnh những chiếc khèn được làm từ chính đôi tay mình, của đồng bào dân tộc Mông nơi vùng cao Lũng Cú.
Bí thư xã Lũng Cú Dương Ngọc Đức (trái ảnh) và anh Sùng Mí Nhù chia sẻ về việc ứng dụng công nghệ số, đưa sản phẩm của đồng bào dân tộc lên không gian số.
Chia sẻ riêng với phóng viên Báo Công Thương về mô hình này, ông Dương Ngọc Đức, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Lũng Cú cho biết, Lũng Cú là xã biên giới được thành lập từ ngày 1/7/2025 trên cơ sở hợp nhất ba xã Lũng Cú, Lũng Táo và Má Lé với diện tích tự nhiên 95,20km², dân số 15.805 người, 2.850 hộ tại 16 thôn, trong đó có 9 thôn tiếp giáp biên giới.
Ở địa bàn có địa hình phức tạp, giao thông còn khó khăn, việc đưa sản phẩm của đồng bào dân tộc đến thị trường truyền thống vốn không dễ dàng. Bởi vậy, đối với những hộ sản xuất nhỏ khi ứng dụng công nghệ có khả năng tiếp cận khách hàng qua môi trường số có ý nghĩa thiết thực.
“Điều địa phương quan tâm không phải là người dân sử dụng bao nhiêu ứng dụng công nghệ, mà là công nghệ tạo ra giá trị gì cho đời sống và sản xuất. Chuyển đổi số đã và đang đi vào những việc cụ thể, giải quyết những nhu cầu thực tế của đồng bào miền núi. Ở Lũng Cú, đó là hỗ trợ quảng bá sản phẩm, mở rộng thị trường, phát triển du lịch và tạo thêm sinh kế ngay trên quê hương”, Bí thư xã Lũng Cú chia sẻ.
Đưa sản vật vùng cao thành sản phẩm du lịch
Không chỉ với sản phẩm khèn Mông, thời gian qua, xã Lũng Cú cũng tập trung phát triển nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ truyền thống do người dân địa phương sản xuất, trong đó nổi bật là các sản phẩm đan lát thủ công và sản phẩm khắc laser mang đậm dấu ấn văn hóa vùng cao.
Ông Dương Ngọc Đức cho hay, việc phát triển các sản phẩm thủ công mỹ nghệ được triển khai song song với hỗ trợ đồng bào dân tộc miền núi phát triển sản xuất, kinh doanh, nâng cao thu nhập và đời sống. Qua đó, mỗi sản phẩm vừa mang lại giá trị kinh tế vừa trở thành “cầu nối” giới thiệu văn hóa, con người Lũng Cú đến du khách trong và ngoài nước.
Lãnh đạo xã Lũng Cú giới thiệu nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ truyền thống do người dân địa phương sản xuất đến du khách quốc tế.
Bí thư xã Lũng Cú cho rằng, phát triển sản phẩm thủ công mỹ nghệ không chỉ góp phần gìn giữ, phát huy nghề truyền thống mà còn mở ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế, tạo thêm sinh kế, nâng cao thu nhập cho đồng bào miền núi. Quan trọng hơn, đây là hướng kết nối giữa phát triển du lịch và bảo tồn văn hóa, từng bước xây dựng hình ảnh Lũng Cú trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách trong và ngoài nước.
Tuy nhiên, theo ông Dương Ngọc Đức, quá trình phát triển, sản xuất và kinh doanh các sản phẩm của đồng bào dân tộc nơi đây vẫn còn không ít khó khăn. Các mô hình sản xuất phần lớn còn nhỏ lẻ, thiếu tính đồng bộ; trong khi phần đông người dân là đồng bào các dân tộc thiểu số như Lô Lô, Dao, Mông... Hạ tầng giao thông, dịch vụ phụ trợ chưa đồng bộ; sản phẩm địa phương còn thiếu chiều sâu, chất lượng nguồn nhân lực chưa đồng đều... khiến việc nâng cao giá trị sản phẩm và đưa sản vật địa phương đi xa hơn vẫn là bài toán cần được giải quyết.
Để nâng cao giá trị của sản phẩm vùng dân tộc miền múi, Lũng Cú xác định đồng hành cùng người dân, xây dựng các mô hình kinh tế mới, hỗ trợ đồng bào phát triển sản xuất, kinh doanh là một trong những hướng đi quan trọng nhằm tạo thêm việc làm, nâng cao sinh kế và thu nhập. Điều đáng chú ý là quá trình này không tách rời việc bảo tồn văn hóa.
Du khách nước ngoài thích thú, trải nghiệm các sản phẩm thủ công mỹ nghệ do đồng bào dân tộc tại Lũng Cú sản xuất, trưng bày.
Thông tin cụ thể hơn, Bí thư xã Dương Ngọc Đức cho rằng, Lũng Cú có lợi thế về phát triển du lịch với những bản làng mang đậm bản sắc văn hóa. Năm 2025, Lô Lô Chải được vinh danh “Làng Du lịch tốt nhất thế giới”, tạo thêm động lực để địa phương khai thác những giá trị văn hóa, cảnh quan và sản vật đặc trưng gắn với du lịch.
Từ đây, “câu chuyện phát triển sản phẩm của đồng bào dân tộc thiểu số được mở rộng thành câu chuyện về một chuỗi giá trị. Người dân không chỉ sản xuất ra sản phẩm mà còn có thể tham gia sâu hơn vào hoạt động du lịch, giới thiệu sản vật, văn hóa và đời sống của chính cộng đồng mình.
Du khách đến Lũng Cú không chỉ ngắm cảnh, mà còn có thể tìm hiểu văn hóa, thưởng thức ẩm thực, trải nghiệm đời sống bản địa và mang về những sản phẩm lưu niệm có câu chuyện riêng”, ông Dương Ngọc Đức thông tin.
Cùng với sản phẩm thủ công, những sản vật nông nghiệp bản địa cũng đang trở thành một phần trong hướng phát triển kinh tế của địa phương. Gừng bản địa là một trong những sản phẩm được Lũng Cú chú trọng phát triển. Năm 2025, diện tích gừng đạt gần 150 ha, năng suất khoảng 35-40 tấn/ha, giá bán từ 8.000-12.000 đồng/kg. Với nhiều hộ dân, cây gừng mang lại nguồn thu từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng mỗi vụ. Khi được kết nối với quảng bá, thương mại điện tử và du lịch, những sản vật này có thêm cơ hội tiếp cận thị trường rộng hơn.
Bí thư xã Lũng Cú cho rằng, khi sản phẩm của đồng bào được nâng cao giá trị, người dân có thêm việc làm, thêm thu nhập và có thêm động lực để tiếp tục gìn giữ nghề truyền thống, văn hóa bản địa. Đây cũng là cách để văn hóa không chỉ được bảo tồn trong đời sống cộng đồng mà trở thành một nguồn lực phục vụ phát triển.
Bí thư xã Lũng Cú Dương Ngọc Đức nhấn mạnh, phát triển sản phẩm của đồng bào dân tộc miền núi phải được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với bảo tồn văn hóa và phát triển du lịch. Đây không chỉ là hướng đi để nâng cao giá trị sản phẩm, mà còn góp phần quảng bá văn hóa, con người Lũng Cú, từng bước xây dựng hình ảnh vùng đất địa đầu Tổ quốc trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách trong và ngoài nước.
Bí thư xã Lũng Cú Dương Ngọc Đức chia sẻ: Từ những video Tiktok giới thiệu về khèn Mông, đến các sản phẩm thủ công mỹ nghệ do chính đồng bào dân tộc làm ra, được quảng bá rộng rãi từ thị trường truyền thống đến thị trường số, người dân Lũng Cú đang từng bước đưa sản phẩm, dịch vụ và hoạt động kinh doanh vượt khỏi giới hạn của bản làng, tiếp cận những thị trường rộng lớn hơn.