Thương hiệu ẩm thực nổi tiếng của địa phương
Ngày 06/01, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã công nhận tri thức chế biến món ăn từ lươn ở Nghệ An là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Điều này tạo thêm niềm vui, niềm tự hào cho người dân xứ Nghệ về món ăn đặc sản của quê hương.
Món lươn từ lâu đã trở thành món ăn quen thuộc của tỉnh Nghệ An và được đông đảo du khách lựa chọn khi về với Nghệ An. Lươn xào, lươn om, cháo lươn hay súp lươn là những món phổ biến với người dân Nghệ An. Món lươn ở Nghệ An nổi tiếng bởi cách chế biến khéo léo và tỉ mỉ trong việc làm sạch lươn, giúp giữ nguyên vị ngọt tự nhiên của lươn đồng, cùng với sự kết hợp với các gia vị như hành tăm, nghệ, ớt, gừng và đặc biệt là hương thơm của mắm, muối và gia vị đặc trưng khác.
Lươn là món ăn nổi tiếng của tỉnh Nghệ An. Ảnh: Mai Liễu
Bên cạnh đó, món lươn của xứ Nghệ còn đặc biệt bởi phương pháp chế biến không sử dụng dầu mỡ, khiến món ăn trở nên lành mạnh và giữ được trọn vẹn vị ngọt tự nhiên của nguyên liệu.
Lươn Nghệ An không chỉ xuất hiện trong những bữa cơm gia đình mà còn là món ăn không thể thiếu trong các dịp lễ tết, hội hè, hoặc khi du khách ghé thăm mảnh đất này. Mỗi quán ăn, nhà hàng nơi đây đều mang lại một hương vị riêng biệt của món lươn. Ngoài những món ăn truyền thống, các cơ sở chế biến lươn hiện nay cũng đã sáng tạo ra nhiều món mới, đa dạng hóa sản phẩm để phục vụ nhu cầu ngày càng cao của thực khách.
Đưa lươn đồng quê ra các nước
Với mục tiêu phát triển nền kinh tế và nâng cao giá trị các sản phẩm nông sản, Nghệ An đã chú trọng vào việc đưa sản phẩm lươn không chỉ đến các tỉnh thành trong nước mà còn xuất khẩu ra nước ngoài. Lươn Nghệ An đã vươn ra thị trường quốc tế, trở thành một trong những sản phẩm nông sản chủ lực được xuất khẩu đến các thị trường như Nhật Bản, Mỹ, Australia, và Cộng hòa Séc.
Đa dạng các sản phẩm chế biến từ lươn xuất khẩu ra nước ngoài. Ảnh: Thu Huyền
Một trong những doanh nghiệp tiên phong trong việc chế biến và xuất khẩu lươn là Công ty Cổ phần Phát triển Ẩm thực NAP Food. Với niềm đam mê ẩm thực và khát vọng đưa món lươn Nghệ An ra thế giới, Công ty này đã phát triển các sản phẩm lươn chế biến sẵn như: Miến lươn, súp lươn, cháo lươn, lươn xào, với tiêu chí bảo quản được lâu và giữ nguyên hương vị đặc trưng của lươn đồng xứ Nghệ. Mỗi tháng công ty nhập khoảng 6–20 tấn lươn để chế biến, xuất khẩu, doanh thu hàng chục tỷ đồng.
Chị Trần Thị Hà Nhung, Giám đốc Công ty Cổ phần Phát triển Ẩm thực NAP Food cho biết, trước đây, lươn chỉ tiêu thụ tại địa phương và một vài tỉnh lân cận. Thế nhưng, 5 năm qua, công ty đã đưa sản phẩm này ra thế giới, đặc biệt là thị trường Nhật Bản, nơi rất yêu thích thực phẩm chế biến sẵn. Việc lươn Nghệ An có mặt tại thị trường quốc tế không chỉ là niềm tự hào của tỉnh mà còn khẳng định thương hiệu địa phương có thể vươn tầm quốc tế.
Xã Long Thành cũ, nay là xã Hợp Minh được xem là vựa lươn của tỉnh Nghệ An. Nơi đây, có hơn 50 hộ dân theo nghề chế biến lươn hoạt động hiệu quả, tạo việc làm cho 400 – 600 lao động tại địa phương. Trung bình mỗi năm, toàn xã chế biến và xuất bán ra thị trường từ 1.300 – 1.600 tấn lươn thành phẩm.
Các cơ sở chế biến lươn đã mua sắm máy móc hút chân không, máy sấy, kho cấp đông để bảo quản sản phẩm tạo ra nhiều dòng sản phẩm đa dạng từ lươn sơ chế đến lươn thành phẩm đóng gói như lươn cuộn, lươn ướp, lươn sấy khô, lươn phi lê. Sản phẩm lươn ướp gia vị được đóng gói có lượng khách hàng tiêu thụ đông và trở thành sản phẩm được lựa chọn đi biếu thường xuyên. Đặc biệt là 5 năm qua, các sản phẩm từ lươn của xã đã được xuất khẩu ra các thị trường nước ngoài như: Trung Quốc, Thái Lan, Singapore và một số nước châu Âu phục vụ người Việt xa quê.
Các cơ sở chế biến lươn ở xã Hợp Minh luôn nhộn nhịp. Ảnh: Bích Huệ
Với sự phát triển của nghề chế biến lươn, từ tháng 7/2022 làng nghề nuôi và chế biến lươn Phan Thành, xã Hợp Minh đã được công nhận làng nghề đồng thời cũng xây dựng sản phẩm OCOP được khách hàng trong và ngoài nước tin tưởng đặt mua, qua đó mở ra triển vọng lớn cho nghề chế biến lươn của huyện Yên Thành.
Thời gian qua, nhiều cơ sở chế biến lươn khác tại Nghệ An cũng đã xuất khẩu sản phẩm ra các thị trường quốc tế và ngày càng đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng cao và nhu cầu của khách hàng quốc tế.
Tăng cường quảng bá lươn xứ Nghệ
Để đưa lươn Nghệ An ra thế giới và nâng cao giá trị của món ăn này, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Nghệ An đã và đang triển khai nhiều giải pháp quảng bá mạnh mẽ.
Bà Trần Thị Mỹ Hạnh, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Nghệ An chia sẻ: Việc công nhận lươn Nghệ An là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia không chỉ giúp bảo tồn giá trị ẩm thực truyền thống mà còn là cơ hội để quảng bá món ăn này đến với du khách quốc tế, đặc biệt là kết hợp với du lịch, tạo ra các sản phẩm du lịch độc đáo và hấp dẫn.
Cùng với việc bảo vệ và phát huy giá trị văn hóa, Sở cũng đang phối hợp với các cơ quan chức năng để xây dựng các chương trình du lịch gắn liền với ẩm thực lươn. Các tour du lịch tham quan các làng nghề chế biến lươn, nơi có những cơ sở chế biến lươn quy mô lớn, giúp du khách trải nghiệm quá trình chế biến lươn và thưởng thức những món ăn đặc sản từ lươn. Những chương trình này không chỉ nâng cao giá trị văn hóa ẩm thực mà còn thúc đẩy ngành du lịch, giúp tăng trưởng kinh tế cho địa phương.
Nghệ An quảng bá rộng rãi món lươn tại các hội chợ quốc tế, triển lãm ẩm thực và các sự kiện du lịch quốc tế
Nghệ An cũng đang hợp tác với các doanh nghiệp để đẩy mạnh các hoạt động quảng bá lươn tại các hội chợ quốc tế, triển lãm ẩm thực và các sự kiện du lịch quốc tế. Thông qua các chương trình này, sản phẩm lươn Nghệ An sẽ được biết đến rộng rãi hơn, không chỉ trong nước mà còn ở các thị trường quốc tế, góp phần nâng cao giá trị thương hiệu và thị phần của sản phẩm lươn trên thế giới.
Ngoài ra, các cơ sở chế biến lươn cũng được khuyến khích nâng cao chất lượng sản phẩm, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và áp dụng các công nghệ mới trong bảo quản và vận chuyển, để sản phẩm lươn Nghệ An không chỉ ngon mà còn an toàn cho người tiêu dùng.