Lý Sơn chủ động giữ nguồn nước giữa cao điểm nắng hạn

Nông dân xoay xở chống hạn cho hành, tỏi

Từ đầu tháng 4/2026 đến nay, nắng nóng kéo dài khiến nhiều diện tích sản xuất nông nghiệp trên đặc khu Lý Sơn (Quảng Ngãi) đối mặt nguy cơ thiếu nước tưới. Trên các cánh đồng hành, tỏi và hoa màu, người dân tất bật kéo đường ống, vận hành máy bơm, tận dụng nguồn nước ngầm để duy trì sản xuất.

Gia đình ông Lê Thanh Tiễn (ở thôn Đông An Vĩnh, đặc khu Lý Sơn) hiện trồng hơn 5 sào hành, tỏi. Sau khi thu hoạch vụ tỏi cuối tháng 3 vừa qua, gia đình tiếp tục xuống giống vụ hành mới. Tuy nhiên, thời tiết nắng nóng gay gắt khiến nhu cầu nước tưới tăng cao, buộc người dân phải sử dụng nguồn nước tiết kiệm hơn.

Ông Tiễn cho biết, ở khu vực này có một giếng nước lớn (người dân thường gọi là giếng ông Lý) có nguồn nước rất dồi dào. Vào mùa cao điểm, hàng chục hộ dân cùng đặt máy bơm để lấy nước tưới nên áp lực lên nguồn nước ngày càng lớn.

“Ở Lý Sơn chỉ có một giếng này thôi. Một mình cái giếng này phải gánh có khi hơn 20 cái máy bơm để phục vụ cho sinh hoạt và tưới tiêu. Có những người phải kéo đường ống dây từ rất xa mới có nước để tưới”- ông Tiễn chia sẻ.

Theo nhiều nông dân trên đảo, để kịp thời thích nghi với thời tiết nắng nóng, khô hạn, ngoài giải pháp tiết kiệm nước, bà con còn chủ động điều chỉnh cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện thời tiết. Nếu hành có thể trồng 3 vụ mỗi năm thì tỏi chỉ sản xuất một vụ. Những năm hạn nặng, nhiều hộ giảm diện tích hành hoặc chuyển sang các loại cây cần ít nước hơn để giảm áp lực nguồn nước.

Một giải pháp canh tác đặc trưng của người dân Lý Sơn là phủ lớp cát trắng lên bề mặt ruộng. Cách làm này không chỉ góp phần tạo nên hương vị đặc trưng cho hành, tỏi mà còn giúp giữ ẩm, giảm nhiệt cho đất trong điều kiện nắng nóng kéo dài.

Ông Nguyễn Thành Dũng (thôn Đông An Vĩnh) cho biết, sản xuất nông nghiệp trên đảo phụ thuộc rất lớn vào nguồn nước ngầm. Để thích ứng với hạn hán, nhiều hộ dân đã chủ động khoan giếng, đào giếng, đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm và phân bổ thời gian tưới hợp lý.

Theo ông Dũng, hiện nay bà con thường tưới vào buổi tối hoặc sáng sớm nhằm hạn chế thất thoát nước. Trung bình mỗi lần tưới kéo dài khoảng 20 phút và thực hiện luân phiên giữa các ruộng để duy trì độ ẩm cho cây trồng.

Đẩy nhanh các dự án trữ nước phục vụ dân sinh

Cùng với việc bảo đảm nguồn nước cho sản xuất nông nghiệp, chính quyền đặc khu Lý Sơn đang triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo đảm nước sinh hoạt cho người dân trên đảo.

Tại khu vực Đảo Bé, nhiều hộ dân đã đầu tư xây dựng bể ngầm chứa nước mưa phục vụ sinh hoạt. Địa phương cũng tận dụng các bể chứa nước tập trung để tích trữ nguồn nước trong mùa mưa, giảm áp lực thiếu nước vào mùa khô.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Văn Huy, Chủ tịch UBND đặc khu Lý Sơn cho biết, trước mắt địa phương đang triển khai xây dựng thêm hai bể chứa nước mưa quy mô lớn, dự kiến hoàn thành trong năm 2026. Đồng thời, dự án hệ thống bể chứa nước mưa với tổng vốn đầu tư khoảng 75 tỷ đồng cũng được tái khởi động sau thời gian tạm dừng.

“Theo quy hoạch phát triển du lịch được Thủ tướng phê duyệt, về phương án lâu dài, khi lượng phát triển du lịch theo đúng quy hoạch thì sẽ có nhà máy khử nước biển thành nước ngọt, đó mới là giải pháp căn cơ. Hiện nay, trên đảo cũng đang triển khai xây dựng thêm các bể chứa nước mưa, hai bể nước ngầm, dự kiến năm 2026 sẽ hoàn thành”- ông Nguyễn Văn Huy thông tin.

Liên quan đến nguồn nước ngầm, từ ngày 1/7/2025, địa phương đã siết chặt quản lý hoạt động khoan giếng nhằm chấm dứt tình trạng khai thác tràn lan, bảo vệ nguồn nước và bảo đảm quy hoạch cấp nước trên đảo.

Trong ngày 22/5, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Công Hoàng cũng đã trực tiếp đến hiện trường để kiểm tra tình hình triển khai thi công công trình Hệ thống trữ nước sinh hoạt kết hợp tưới tiết kiệm cho nông nghiệp Lý Sơn.

Được biết, dự án này có tổng mức đầu tư 75 tỷ đồng, với mục tiêu tạo nguồn cấp nước sinh hoạt cho khoảng 800 người dân, bổ sung nguồn nước ngầm và cung cấp nước tưới tiết kiệm cho khoảng 44,5 ha đất nông nghiệp.

Hiện liên danh nhà thầu đang triển khai các hạng mục đào đất lòng hồ bể chứa nước số 1 và số 3, đổ bê tông tấm lát và xây dựng đập dâng. Dự kiến đến ngày 31/5/2026, giá trị giải ngân đạt khoảng 2,2 tỷ đồng, tương đương gần 23% kế hoạch vốn năm 2026.

Tuy nhiên, theo đánh giá của UBND đặc khu Lý Sơn, tiến độ thi công dự án hiện còn chậm so với hợp đồng do việc bố trí nhân lực, thiết bị tại một số thời điểm chưa đáp ứng yêu cầu.

Qua kiểm tra thực tế, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Công Hoàng yêu cầu các đơn vị liên quan xác định rõ trách nhiệm, tập trung tối đa nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ thi công, bảo đảm chất lượng.

 “Đây là dự án có ý nghĩa quan trọng đối với đời sống dân sinh, phát triển kinh tế - xã hội cũng như bảo đảm quốc phòng, an ninh cho đặc khu Lý Sơn. Vì vậy, yêu cầu các đơn vị liên quan phải xác định rõ trách nhiệm, tập trung tối đa các nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ thi công, bảo đảm chất lượng, kỹ thuật, mỹ thuật và an toàn trong quá trình thực hiện”- ông Hoàng nhấn mạnh.

Trước diễn biến nắng nóng kéo dài, đặc khu Lý Sơn đang đồng loạt triển khai các giải pháp trữ nước, tiết kiệm nước và kiểm soát khai thác nước ngầm nhằm bảo đảm sinh hoạt và sản xuất cho người dân. Đồng thời, thúc đẩy các dự án hồ chứa, bể tích nước và hệ thống tưới tiết kiệm nhằm bảo đảm an ninh nguồn nước lâu dài.