Một năm chuyển mình cùng chính quyền 2 cấp ở xã biên giới Mường Lát

Phát huy hiệu quả mô hình mới ở vùng biên đặc biệt khó khăn

Ngày 1/7/2025, xã Mường Lát chính thức đi vào hoạt động theo Nghị quyết số 1686/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã. Là địa phương được thành lập trên cơ sở giữ nguyên hiện trạng thị trấn Mường Lát trước đây, xã có diện tích tự nhiên gần 130 km vuông, dân số hơn 7.100 người với 6 dân tộc cùng sinh sống. Đây là địa bàn vùng cao biên giới đặc biệt khó khăn, có hơn 23,5 km đường biên tiếp giáp nước CHDCND Lào, giữ vị trí quan trọng về quốc phòng, an ninh và đối ngoại.

Trong điều kiện địa hình chia cắt, giao thông khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo còn cao, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra nhiều thách thức. Tuy nhiên, với sự quan tâm của Trung ương, của tỉnh và sự đồng thuận của người dân, bộ máy mới đã nhanh chóng ổn định và phát huy hiệu quả.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Lê Công Nam, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Mường Lát cho biết: “Được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của tỉnh cùng sự đồng thuận của người dân các dân tộc trên địa bàn, xã Mường Lát đã đạt nhiều kết quả tích cực sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Việc kế thừa nguyên trạng cơ sở vật chất của huyện trước đây đã tạo thuận lợi trong bố trí nơi làm việc, tổ chức bộ máy và triển khai nhiệm vụ”.

Ngay sau khi thành lập, xã đã kiện toàn hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, đồng bộ và hiệu quả. Các cơ quan chuyên môn thuộc UBND xã gồm Văn phòng HĐND và UBND, Phòng Kinh tế, Phòng Văn hóa - Xã hội cùng Trung tâm Phục vụ hành chính công được thành lập và đi vào hoạt động ổn định. Bên cạnh đó, Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Mường Lát cũng được đưa vào vận hành, góp phần nâng cao chất lượng cung ứng các dịch vụ thiết yếu cho người dân.

Cùng với việc kiện toàn các cơ quan chuyên môn thuộc chính quyền, Đảng ủy xã Mường Lát cũng nhanh chóng sắp xếp, ổn định tổ chức các cơ quan tham mưu, giúp việc theo hướng tinh gọn, hiệu quả. Các đơn vị gồm Văn phòng Đảng ủy, Ban Xây dựng Đảng, Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy và Trung tâm Chính trị xã được kiện toàn, phân công nhiệm vụ rõ ràng, bảo đảm tham mưu kịp thời cho cấp ủy trong công tác xây dựng Đảng, kiểm tra, giám sát, tổ chức cán bộ, tuyên giáo và dân vận. Việc sớm ổn định bộ máy tham mưu giúp cấp ủy xã duy trì sự lãnh đạo toàn diện, thống nhất, góp phần bảo đảm hoạt động của hệ thống chính trị diễn ra thông suốt ngay từ những ngày đầu thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Việc bàn giao, tiếp nhận chức năng, nhiệm vụ, hồ sơ và tài sản sau sắp xếp được thực hiện khẩn trương, đúng quy định. Các hồ sơ tồn đọng được rà soát, giải quyết theo thứ tự ưu tiên, bảo đảm quyền lợi cho tổ chức và công dân, không để xảy ra gián đoạn trong hoạt động quản lý nhà nước.

Tạo nền tảng phát triển bền vững nơi biên cương

Một trong những điểm sáng nổi bật sau một năm hoạt động là công tác cải cách hành chính và chuyển đổi số. Xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm trong mô hình chính quyền mới, Đảng ủy và UBND xã đã thành lập Ban Chỉ đạo chuyển đổi số, các tổ công nghệ số cộng đồng và triển khai phong trào “Bình dân học vụ số”.

Từ trung tâm xã đến các thôn, bản, cán bộ, đoàn viên thanh niên đã trực tiếp đến từng hộ dân hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh, cài đặt VNeID, tiếp cận dịch vụ công trực tuyến và thanh toán không dùng tiền mặt. Phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà” đã giúp người dân vùng cao từng bước tiếp cận môi trường số.

Đến nay, 100% thủ tục hành chính của xã được cung cấp trực tuyến; tỷ lệ văn bản điện tử đạt trên 99%; tỷ lệ thanh toán trực tuyến đạt gần 100%; hồ sơ hành chính được số hóa đồng bộ. Trong năm đầu tiên vận hành, xã đã tiếp nhận và giải quyết khoảng 1.400 hồ sơ thủ tục hành chính, đạt 100% đúng hạn, mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp đạt 100%.

“Việc giải quyết thủ tục hành chính cho người dân được thực hiện kịp thời, đúng quy định. Công tác cải cách hành chính, chuyển đổi số có nhiều chuyển biến tích cực, tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng và trước hạn đạt cao”, ông Lê Công Nam chia sẻ.

Bên cạnh công tác hành chính, các lĩnh vực kinh tế - xã hội tiếp tục được duy trì ổn định. Hoạt động sản xuất nông nghiệp, phòng chống dịch bệnh trên gia súc, gia cầm được triển khai thường xuyên. Các chính sách an sinh xã hội, hỗ trợ người nghèo, người có công, đối tượng bảo trợ xã hội được thực hiện đầy đủ, kịp thời.

Công tác quốc phòng, an ninh, bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia tiếp tục được giữ vững. Với đặc thù có 5 thôn biên giới và Cửa khẩu quốc gia Tén Tằn, xã luôn phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng trong bảo vệ đường biên, cột mốc và giữ gìn an ninh trật tự trên địa bàn.

Tuy nhiên, quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vẫn còn không ít khó khăn. Hiện nay xã mới có 22/32 biên chế được giao, thiếu tới 10 công chức ở nhiều lĩnh vực quan trọng như nội vụ, xây dựng, khoa học công nghệ và công nghệ thông tin. Khối lượng công việc tăng trong khi đội ngũ cán bộ còn thiếu và trình độ chưa đồng đều đã tạo áp lực lớn đối với bộ máy cơ sở.

Ngoài ra, hạ tầng công nghệ thông tin, cơ sở vật chất phục vụ lưu trữ hồ sơ, dữ liệu số vẫn còn hạn chế. Công tác số hóa tài liệu mới ở giai đoạn đầu, chưa có kho lưu trữ chuyên dụng và phần mềm quản lý lưu trữ đồng bộ.

Theo ông Lê Công Nam, bài học kinh nghiệm lớn nhất sau một năm thực hiện mô hình mới là phải phát huy vai trò lãnh đạo thống nhất của cấp ủy, chính quyền bố trí cán bộ đúng người, đúng việc, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản trị địa phương và sử dụng hiệu quả nguồn lực hiện có.

Trong giai đoạn 2026 - 2030, xã Mường Lát sẽ tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số; đồng thời khai thác hiệu quả tiềm năng phát triển nông nghiệp, kinh tế rừng, thương mại - dịch vụ, kinh tế cửa khẩu và du lịch cộng đồng. Cùng với đó là thực hiện tốt các chính sách an sinh xã hội, giảm nghèo bền vững, giữ vững quốc phòng - an ninh và nâng cao đời sống Nhân dân.

Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, những kết quả đạt được tại Mường Lát cho thấy hướng đi đúng đắn trong sắp xếp tổ chức bộ máy, tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Dù còn nhiều khó khăn của một địa bàn vùng cao biên giới, nhưng với nền tảng đã được tạo dựng, chính quyền và Nhân dân các dân tộc xã Mường Lát đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng địa phương phát triển nhanh, bền vững, trở thành điểm sáng nơi cực Tây xứ Thanh.