Nỗ lực trung gian trong bối cảnh khác biệt lập trường
Trong bối cảnh lập trường giữa Iran và Mỹ còn nhiều khác biệt, Pakistan đang hướng tới một kết quả thực tế từ các cuộc đàm phán khởi động tại Islamabad ngày 11/4. Mục tiêu của Islamabad là giúp hai bên tìm được điểm chung cần thiết. Từ đó, duy trì đối thoại và tạo nền tảng cho các vòng đàm phán sâu rộng hơn, tiến tới một thỏa thuận hòa bình lâu dài.
Phái đoàn đàm phán Iran do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn đầu. Ảnh: Pakistan Ministry of Foreign Affairs
Theo kế hoạch, các đoàn đàm phán Mỹ và Iran không gặp trực tiếp, dù cùng lưu trú tại một khách sạn. Hai bên làm việc tại các phòng riêng biệt, thông qua các quan chức Pakistan để chuyển thông điệp. Hình thức này trong ngoại giao được gọi là “đàm phán gần gũi”.
Kể từ khi xác nhận vai trò trung gian cho các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran, lãnh đạo Pakistan đã triển khai hơn 25 cuộc tiếp xúc ngoại giao trong khoảng 48 giờ. Các hoạt động này cho thấy cường độ vận động ngoại giao dày đặc, đồng thời, phản ánh sự ủng hộ của nhiều đối tác quốc tế đối với nỗ lực thúc đẩy đối thoại giữa hai bên.
Phái đoàn Iran, do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn đầu, đã tới Islamabad để tham gia các cuộc đàm phán hòa bình với Mỹ vào cuối tuần. Cùng đi có Bộ trưởng Ngoại giao Abbas Araghchi và nhiều quan chức cấp cao. Phái đoàn được các quan chức Pakistan đón tại sân bay.
Trong bài diễn văn gửi tới toàn quốc, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết, theo lời mời của ông, lãnh đạo hai nước sẽ tới Islamabad để tiến hành các cuộc đàm phán nhằm thiết lập hòa bình tại khu vực Trung Đông. Ông Sharif nhận định, các cuộc đàm phán lần này là thời điểm quyết định thành bại, cho thấy tầm quan trọng của tiến trình đối thoại hiện nay.
Ngay khi đến Islamabad, trưởng đoàn đàm phán Iran cho biết, nếu Mỹ sẵn sàng cho một thỏa thuận thực chất, Iran cũng có thể đáp ứng tương ứng. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng kinh nghiệm đàm phán trước đây với Mỹ thường kết thúc bằng thất bại và việc vi phạm các cam kết.
Trong khi đó, phía Mỹ cũng đưa ra quan điểm về tiến trình đàm phán. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết, Mỹ sẽ nỗ lực hướng tới một cuộc đàm phán tích cực. Phát biểu với báo giới trước khi rời căn cứ Andrews gần Washington D.C ngày 10/4 (theo giờ địa phương), ông khẳng định nếu Iran đàm phán thiện chí, Mỹ cũng sẵn sàng đáp lại. Tuy nhiên, ông cảnh báo nếu Iran không trung thực, phái đoàn đàm phán Mỹ sẽ không duy trì sự cởi mở.
Kỳ vọng thoả thuận được thúc đẩy
Theo truyền thông nhà nước Iran, phái đoàn tham gia đàm phán tại Islamabad gồm 71 người, bao gồm các nhà đàm phán, chuyên gia kỹ thuật, đại diện truyền thông và lực lượng an ninh. Việc thành lập một đoàn có quy mô lớn phản ánh tính chất phức tạp và độ nhạy cảm cao của các cuộc đàm phán.
Bên cạnh các nhà đàm phán chính, phái đoàn Iran còn có các ủy ban kỹ thuật và chuyên gia nhằm phục vụ quá trình tham vấn khi cần thiết. Điều này cho thấy, các nội dung thảo luận không chỉ dừng ở cấp độ chính trị mà còn bao gồm nhiều vấn đề chuyên sâu.
Một trong những nội dung được đề cập là đề xuất 15 điểm của phía Mỹ, dù chưa được công bố đầy đủ. Đề xuất này bao gồm việc Iran cam kết không phát triển vũ khí hạt nhân, bàn giao lượng uranium làm giàu ở mức cao, chấp nhận các giới hạn đối với năng lực quốc phòng, đồng thời mở lại eo biển Hormuz.
Phái đoàn Mỹ tham gia đàm phán dự kiến do Phó Tổng thống JD Vance dẫn đầu, cùng đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner. Ông Vance cho biết Tổng thống Donald Trump đã trực tiếp xác định các tham số cho cuộc đàm phán, song không nêu chi tiết.
Bên cạnh đó, phần lớn công tác chuẩn bị cho các cuộc đàm phán đã được các nhóm tiền trạm thực hiện trước khi các đoàn cấp cao tới Islamabad.
Vai trò của Pakistan trong việc đưa Mỹ và Iran trở lại bàn đàm phán được đánh giá là mang tính then chốt. Những nỗ lực của Islamabad đạt được kết quả nhờ sự phối hợp và hỗ trợ từ nhiều quốc gia, trong đó có Saudi Arabia, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ, Qatar và Trung Quốc. Các nước này đã duy trì liên lạc thường xuyên với Pakistan, góp phần tạo dựng môi trường thuận lợi cho đối thoại.