Tổng thống Trump phát tín hiệu lạc quan về thỏa thuận
Theo tờ Thổ Nhĩ Kỳ tối 16/4 cho biết, trong một phát biểu cùng ngày với các phóng viên tại Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói Iran hiện sẵn sàng thực hiện những bước đi mà trước đây họ từng từ chối.
"Khả năng rất cao là chúng tôi sẽ đạt được thỏa thuận với Iran. Họ đã đồng ý bàn giao 'bụi hạt nhân' cho chúng tôi", Tổng thống Donald Trump nói với phóng viên bên ngoài Nhà Trắng ngày 16/4, sử dụng cách gọi riêng của ông để chỉ kho uranium đã làm giàu của Tehran.
Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: WHITE HOUSE
Đến nay, phía Iran chưa đưa ra phản hồi chính thức. Trước đó, Tehran cũng không phát tín hiệu công khai nào cho thấy sẽ từ bỏ kho uranium đã làm giàu.
Người đứng đầu Nhà Trắng nhấn mạnh mọi thỏa thuận với Iran phải bảo đảm ngăn chặn vĩnh viễn khả năng nước này sở hữu vũ khí hạt nhân. Ông đồng thời bày tỏ lạc quan về tiến trình đàm phán, để ngỏ khả năng gia hạn thỏa thuận ngừng bắn dự kiến hết hạn vào tuần tới, song cho rằng điều này có thể không cần thiết.
“Nếu thỏa thuận được ký tại Islamabad, tôi có thể sẽ tham dự”, ông Trump cho biết.
Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran vẫn còn nhiều bất đồng, trong đó trọng tâm là chương trình hạt nhân của Tehran. Washington được cho là đề xuất đình chỉ hoạt động làm giàu uranium trong 20 năm, trong khi Iran đưa ra mốc 5 năm nhưng không được chấp nhận.
Iran nhiều lần khẳng định chương trình hạt nhân của nước này mang mục đích hòa bình. Ngày 15/4, Tehran tuyên bố quyền làm giàu uranium là “không thể tranh cãi”, dù mức độ làm giàu có thể được đưa ra đàm phán.
Phó Tổng thống JD Vance cho biết Mỹ không chỉ muốn bảo đảm Iran không sở hữu vũ khí hạt nhân, mà còn hướng tới thiết lập các cơ chế kiểm soát lâu dài, trong đó có việc loại bỏ năng lực làm giàu uranium của Tehran. Ông nhấn mạnh lượng uranium hiện có cần được đưa ra khỏi lãnh thổ Iran để tăng tính minh bạch và khả năng giám sát.
Vòng đàm phán gần nhất giữa hai bên tại Pakistan đã kết thúc mà chưa đạt được thỏa thuận. Sau đó, Hải quân Mỹ tuyên bố thực thi lệnh phong tỏa các cảng của Iran, động thái bị Tehran lên án.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết các cuộc đàm phán tiếp theo “rất có khả năng” sẽ tiếp tục diễn ra tại Islamabad, song phía Pakistan chưa công bố thời điểm cụ thể.
Cùng ngày, Tư lệnh lục quân Pakistan Asim Munir đã có cuộc gặp với Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, trưởng đoàn đàm phán của Tehran. Đại sứ Iran tại Liên hợp quốc sau đó cho biết nước này “lạc quan một cách thận trọng” về tiến trình đàm phán và kỳ vọng đạt được kết quả có ý nghĩa.
Israel và Liban đạt nhất trí về lệnh ngừng bắn
Thông báo về lệnh đình chiến tại Liban được đưa ra trong bối cảnh Tehran coi việc Israel chấm dứt các cuộc không kích trên lãnh thổ Liban, là điều kiện cho tiến triển hòa bình rộng hơn.
Vào ngày 16/4, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cho biết lệnh ngừng bắn tại Liban “quan trọng không kém một lệnh ngừng bắn tại Iran”.
Lệnh đình chiến 10 ngày, bắt đầu vào 17 giờ chiều 16/4, theo giờ miền Đông Mỹ, tức 4 giờ sáng 17/4 theo giờ Việt Nam, xuất phát từ các cuộc đàm phán trực tiếp tại Washington giữa đại diện Liban và Israel vào đầu tuần này, đánh dấu lần tiếp xúc như vậy đầu tiên giữa hai nước trong nhiều thập kỷ.
Tổng thống Trump cho biết ông sẽ mời Tổng thống Liban Joseph Aoun và Thủ tướng Netanyahu tới Nhà Trắng để tiếp tục thảo luận về vấn đề chấm dứt xung đột Trung Đông.
Nhà lãnh đạo Mỹ cũng để ngỏ khả năng gia hạn lệnh ngừng bắn nếu cần thiết.
Ông Trump nói: “Tôi không biết liệu tôi có gia hạn lệnh ngừng bắn hay không. Tôi sẽ làm nếu cần”.
Một lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng của Iran, mà ông Trump cho biết là “đang phát huy hiệu quả tốt” vẫn được duy trì trong khi các cuộc đàm phán tiếp tục diễn ra.
Giới quan sát nhận định thỏa thuận ngừng bắn này có thể trở thành tín hiệu tích cực, góp phần hạ nhiệt căng thẳng khu vực và tạo thêm dư địa cho một tiến trình đàm phán rộng hơn, trong đó có khả năng nối lại đối thoại giữa Mỹ và Iran.