EVFTA - cầu nối đưa quan hệ Việt Nam - EU lên tầm cao mới
Theo thống kê của Cơ quan Thống kê Liên minh châu Âu (Eurostat), Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ 17 của Liên minh châu Âu (EU), đối tác nhập khấu lớn thứ 11 từ ngoài khối và lớn nhất trong khối ASEAN và liên tục xuất siêu sang EU hàng năm. Thị phần của Việt Nam trong tổng nhập khẩu của EU tăng chậm nhưng vững chắc đạt mức 2,28% vào năm 2024, tăng lên mức 2,49%.
Năm 2025, tổng kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và 27 nước thành viên EU đạt xấp xỉ 74 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang EU đạt 56,2 tỷ USD, tăng 8,6% so với năm trước; nhập khẩu từ EU đạt 17,6 tỷ USD, tăng 5,4%.
Cán cân thương mại tiếp tục nghiêng mạnh về phía Việt Nam, với mức xuất siêu kỷ lục 38,6 tỷ USD, tăng hơn 10% so với năm 2024. Đây là con số cao nhất từ trước tới nay trong quan hệ thương mại giữa Việt Nam và EU, cho thấy sức bật rõ rệt của hàng hóa Việt Nam tại thị trường này.
EVFTA đóng vai trò cầu nối quan trọng, đưa quan hệ thương mại giữa Việt Nam và EU lên tầm cao mới.
Đáng chú ý, Bộ Công Thương cho rằng, hiện nay, Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và EU (EVFTA) đang đóng vai trò là cầu nối quan trọng, đưa quan hệ thương mại giữa Việt Nam và EU lên tầm cao mới.
Tại Phiên họp lần thứ tư của Ủy ban Thương mại EVFTA tổ chức tại Hà Nội vào tháng 9/2025, lãnh đạo Bộ Công Thương cũng khẳng định, EVFTA giúp Việt Nam hội nhập sâu rộng vào chuỗi giá trị toàn cầu, giảm bớt gánh nặng thủ tục hành chính và thúc đẩy cải cách thể chế.
Ông Trần Ngọc Quân, Tham tán thương mại, Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Bỉ và EU cũng nhận định, không chỉ thúc đẩy tăng trưởng thương mại, EVFTA còn góp phần củng cố quan hệ đối tác toàn diện Việt Nam - EU, đồng thời mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực xanh, chuyển đổi năng lượng, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững.
Trong cơ cấu xuất nhập khẩu hàng hóa giữa hai bên, ông Trần Ngọc Quân cho rằng, cơ cấu kinh tế giữa Việt Nam với Bỉ và EU mang tính bổ sung lẫn nhau, tạo nền tảng thuận lợi để mở rộng hợp tác. Việt Nam xuất sang Bỉ và EU các mặt hàng như: dệt may, sắt thép; đồ điện, điện từ, điện thoại và linh kiện, máy móc thiết bị; nhóm hàng nông lâm thủy sản... Chiều ngược lại, Việt Nam nhập về sữa, dược phẩm và nguyên phụ liệu máy bay và phụ kiện; máy móc, thiết bị điện; gỗ và sản phẩm gỗ; sản phẩm hóa chất...
Đáng chú ý, theo thương vụ, hiện nay, một số mặt hàng thế mạnh của Bỉ và EU đã và đang được người tiêu dùng Việt Nam biết đến và ưa chuộng, trong đó nổi bật là socola và các sản phẩm ăn vặt chế biến từ khoai tây. Không chỉ dừng lại ở những sản phẩm truyền thống, Bỉ còn sở hữu lợi thế rõ nét trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, cùng các dòng sản phẩm xanh, thân thiện với môi trường.
“Đây được xem là nhóm hàng hóa mang tính dài hạn, phù hợp với xu thế tiêu dùng bền vững cũng như định hướng phát triển của Việt Nam trong những năm tới”, thương vụ thông tin.
Việt Nam đang có nhiều lợi thế để đẩy mạnh, tận dụng ưu đãi từ EVFTA. Ảnh: Ngọc Sáng
Đặc biệt, Hiệp định EVFTA đã bước sang năm thứ 6 thực thi, với trên 90% hàng hóa được tự do và đến năm 2027, EU sẽ xóa bỏ gần như toàn bộ thuế quan đối với hàng hóa Việt Nam, tạo điều kiện cho Việt Nam đi trước các đối thủ từ 3-5 năm.
Quan trọng hơn, sau 6 năm thực thi EVFTA, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã quen với tập quán, quy định của thị trường, xây dựng được mạng lưới đối tác ổn định. Đây là “vốn quý” giúp doanh nghiệp đi nhanh hơn trong giai đoạn tới.
Thời điểm tạo xung lực mới
Tuy nhiên, cơ hội luôn đi cùng với thách thức. Hàng hóa Bỉ và EU xuất sang Việt Nam phải chịu nhiều chi phí, đặc biệt là chi phí vận chuyển từ châu Âu về Việt Nam, giá sản phẩm thường cao so với mặt bằng thu nhập trong nước. Bên cạnh đó, Việt Nam là một thị trường mở với mức độ cạnh tranh cao, nơi người tiêu dùng có thể dễ dàng tiếp cận hàng hóa đến từ nhiều quốc gia khác nhau.
Để sản phẩm Bỉ đến gần hơn với doanh nghiệp và người tiêu dùng Việt Nam, ông Trần Ngọc Quân cho rằng các doanh nghiệp Bỉ cần tăng cường hiện diện tại thị trường Việt Nam, chủ động tham gia các hội chợ lớn như Hội chợ Bốn mùa hay Vietnam Sourcing International (Kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế)...
Để bảo vệ lợi ích từ EVFTA, doanh nghiệp cần chủ động thích ứng thông qua kiểm soát tốt chất lượng, dư lượng hàng xuất khẩu...
Chiều ngược lại, hiện nay, EU gia tăng bảo vệ thị trường nội địa. Vì vậy, để bảo vệ lợi ích từ EVFTA và gia tăng thị phần tại EU, ông Trần Ngọc Quân khuyến nghị doanh nghiệp trong nước cần chủ động thích ứng thông qua kiểm soát tốt chất lượng, dư lượng hàng xuất khẩu; chống gian lận thương mại, chống chuyển tải hàng hóa từ nước thứ ba sang Việt Nam để vào EU.
Cùng với đó, tập trung đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tìm kiếm đối tác trước khi các đối thủ của Việt Nam tại EU bắt đầu khai thác các Hiệp định thương mại tự do ký kết với EU.
“Việt Nam có khoảng 3 năm để thực hiện công việc này một cách mạnh mẽ. Các hoạt động của hệ thống Thương vụ Việt Nam tại EU cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ để cùng xúc tiến thương mại tạo hiệu ứng, liên kết cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam tại EU”, Tham tán thương mại Trần Ngọc Quân lưu ý.
Tham tán thương mại Trần Ngọc Quân nhấn mạnh, năm 2026, năm đầu tiên triển khai Chiến lược đối tác toàn diện Việt Nam - EU và cũng là năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, chính vì vậy, thương vụ xác định đây là thời điểm quan trọng để tạo xung lực mới cho hợp tác thương mại.
Với tinh thần chủ động và quyết tâm cao, Thương vụ sẽ triển khai nhiều hoạt động nhằm cụ thể hóa chiến lược này trong lĩnh vực thương mại và công nghiệp, từ xây dựng cơ sở dữ liệu doanh nghiệp thực phẩm tại EU, phối hợp tổ chức các chương trình Ngày Việt Nam, Ngày ASEAN, đến tăng cường kết nối doanh nghiệp, quảng bá văn hóa, du lịch và thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực xanh như cảng xanh, chuyển đổi năng lượng và năng lượng hydro.
Thương vụ Việt Nam tại Bỉ và EU khẳng định sẽ tiếp tục đồng hành và hỗ trợ doanh nghiệp trong nước trong việc tìm kiếm đối tác, mở rộng thị trường cho hàng Việt; đồng thời phối hợp xử lý các vấn đề phát sinh, đảm bảo quyền và lợi ích của doanh nghiệp Việt trong quá trình giao thương.
Năm 2025, tổng kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và 27 nước thành viên EU đạt xấp xỉ 74 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang EU đạt 56,2 tỷ USD, tăng 8,6% so với năm trước; nhập khẩu từ EU đạt 17,6 tỷ USD, tăng 5,4%.