Đổi mới sáng tạo để nâng giá trị sản phẩm
Qua 6 kỳ bình chọn sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia, cả nước đã có hơn 800 sản phẩm được công nhận. Cùng với đó, hàng chục nghìn sản phẩm công nghiệp nông thôn đang hiện diện tại các địa phương, đóng góp tích cực vào phát triển sản xuất, tạo việc làm và nâng cao sinh kế cho người dân.
Bà Nguyễn Thị Tuyết - Công ty TNHH Thương mại Thủ công mỹ nghệ Vinahorn Xuân Huy
Sau khi được công nhận, nhiều sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu đã nhận được hỗ trợ từ chương trình khuyến công, nhất là trong tiếp cận thị trường, quảng bá thương hiệu, đầu tư máy móc, thiết bị và ứng dụng công nghệ vào sản xuất. Tuy nhiên, trong yêu cầu phát triển mới, chỉ danh hiệu hay lợi thế nguyên liệu địa phương là chưa đủ. Muốn đi xa hơn, sản phẩm RISEP cần được nâng chất bằng khoa học - công nghệ, đổi mới quản trị, xây dựng thương hiệu và mở rộng kênh tiêu thụ.
Đây cũng là hướng đi phù hợp với tinh thần của Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Với khu vực công nghiệp nông thôn, việc đưa khoa học - công nghệ vào sản xuất không chỉ giúp nâng năng suất, chất lượng sản phẩm, mà còn hỗ trợ quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn.
Tại Tọa đàm “Đổi mới sáng tạo trong phát triển sản phẩm công nghiệp nông thôn” diễn ra mới đây, bà Đỗ Thị Minh Trâm - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, Bộ Công Thương cho rằng, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh là động lực để nâng cao giá trị sản phẩm công nghiệp nông thôn.
Theo bà Đỗ Thị Minh Trâm, để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường, các doanh nghiệp cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới quản trị, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường. Đây là yêu cầu không thể chậm trễ, bởi xu hướng tiêu dùng đang thay đổi nhanh, trong khi cạnh tranh giữa các sản phẩm địa phương và sản phẩm công nghiệp nông thôn ngày càng rõ nét.
Thực tế cho thấy, nhiều sản phẩm công nghiệp nông thôn có lợi thế về nguyên liệu, kỹ năng thủ công, bản sắc vùng miền và câu chuyện sản phẩm. Tuy nhiên, nếu quy trình sản xuất còn thủ công, mẫu mã chậm đổi mới, bao bì chưa chuyên nghiệp, khả năng truy xuất nguồn gốc hạn chế, sản phẩm sẽ khó tạo được chỗ đứng vững chắc trên thị trường. Vì vậy, khoa học - công nghệ cần được nhìn như công cụ giúp sản phẩm đi từ “làm được” sang “làm tốt”, từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất có tiêu chuẩn và có khả năng mở rộng.
Cùng quan điểm, ông Đinh Văn Phúc - Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại TP. Đà Nẵng cho rằng, trong bối cảnh chuyển đổi số, kinh tế xanh và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, đổi mới sáng tạo là động lực quan trọng giúp sản phẩm công nghiệp nông thôn nâng cao giá trị, gia tăng sức cạnh tranh và khẳng định vị thế trên thị trường.
Theo ông Đinh Văn Phúc, sau khi mở rộng địa giới hành chính, TP. Đà Nẵng có nhiều lợi thế phát triển sản phẩm công nghiệp nông thôn nhờ nguồn nguyên liệu phong phú, hệ thống làng nghề đa dạng, hạ tầng logistics thuận lợi và thị trường du lịch giàu tiềm năng. Hiện, thành phố có 473 sản phẩm OCOP, trong đó phần lớn là sản phẩm công nghiệp nông thôn.
Dù vậy, sản phẩm công nghiệp nông thôn tại địa phương vẫn đối mặt với không ít hạn chế. Quy mô sản xuất của nhiều cơ sở còn nhỏ, năng lực đổi mới công nghệ chưa đồng đều, giá trị gia tăng còn thấp. Hoạt động xây dựng thương hiệu, phát triển thương mại điện tử chưa tương xứng với tiềm năng, trong khi liên kết chuỗi giá trị còn thiếu bền vững.
Những điểm nghẽn này không chỉ là câu chuyện riêng của Đà Nẵng, mà cũng là khó khăn chung của nhiều cơ sở công nghiệp nông thôn hiện nay. Nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ sản xuất có sản phẩm tốt, nhưng chưa đủ năng lực chuẩn hóa quy trình, thiết kế nhận diện, tham gia các kênh phân phối hiện đại hoặc khai thác hiệu quả thị trường số. Điều này khiến sản phẩm khó tăng giá trị, dù chất lượng và câu chuyện địa phương có nhiều lợi thế.
Để tháo gỡ, Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại TP. Đà Nẵng đề xuất tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư công nghệ, phát triển thương hiệu và sở hữu trí tuệ; thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong marketing, mở rộng thương mại điện tử; đổi mới hoạt động xúc tiến thương mại gắn với xúc tiến đầu tư, du lịch. Cùng với đó, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho khu vực công nghiệp nông thôn.
Nhiều cơ sở sản xuất ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất, quảng bá sản phẩm công nghiệp nông thôn
Doanh nghiệp chủ động chuyển đổi
Không chỉ từ phía cơ quan quản lý hay hệ thống khuyến công, nhiều doanh nghiệp công nghiệp nông thôn cũng đang chủ động ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo vào sản xuất, quảng bá sản phẩm. Đây là tín hiệu tích cực, bởi chuyển đổi chỉ có thể đi vào thực chất khi chính cơ sở sản xuất thấy được lợi ích và tự thay đổi.
Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, bà Nguyễn Thị Tuyết - Công ty TNHH Thương mại Thủ công mỹ nghệ Vinahorn Xuân Huy cho biết, những năm gần đây, doanh nghiệp đã ứng dụng máy móc, công nghệ vào một số công đoạn trong quá trình sản xuất sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Nhờ đó, hình thức, mẫu mã sản phẩm đẹp hơn, sản lượng tăng lên và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng.
Tại Thanh Hóa, bà Trần Thị Dung cho biết, từ nghề đan cói nhỏ lẻ, cơ sở từng gặp nhiều khó khăn trong duy trì sinh kế. Tuy nhiên, nhờ biết ứng dụng công nghệ vào lập kế hoạch, tiếp thị số và hoạt động kinh doanh, cơ sở đã vận hành hiệu quả hơn. Từ đó, bà mạnh dạn mở rộng mô hình sang các xã lân cận.
Hiện doanh thu của cơ sở đạt khoảng 320 - 350 triệu đồng/tháng, phát triển mạng lưới với 8 đại lý và tạo việc làm cho hơn 100 lao động, chủ yếu là phụ nữ và người lớn tuổi. Đây là ví dụ cho thấy, khi công nghệ được áp dụng vào đúng khâu, đúng nhu cầu, sản phẩm công nghiệp nông thôn không chỉ tăng khả năng cạnh tranh mà còn góp phần tạo sinh kế bền vững tại địa phương.
Từ thực tế này, có thể thấy chương trình khuyến công trong giai đoạn tới cần tiếp tục dịch chuyển mạnh hơn từ hỗ trợ đơn lẻ sang hỗ trợ theo chuỗi. Bên cạnh máy móc, thiết bị, các cơ sở cần được hỗ trợ về tiêu chuẩn chất lượng, bao bì, nhãn hiệu, truy xuất nguồn gốc, thương mại điện tử, kỹ năng tiếp thị số và quản trị sản xuất. Khi các yếu tố này được kết nối đồng bộ, sản phẩm RISEP mới có điều kiện nâng giá trị và mở rộng thị trường bền vững.
Ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất sản phẩm công nghiệp nông thôn không chỉ giúp nâng năng suất, cải thiện mẫu mã, xây dựng thương hiệu, mà còn giúp các cơ sở sản xuất mở rộng thị trường, tạo thêm việc làm và phát triển sinh kế bền vững.