Đóng

Ngân hàng 'mở khóa' dư địa tài trợ thương mại

Các ngân hàng đang tích cực mở rộng hợp tác quốc tế, phát triển tài trợ thương mại, qua đó tạo thêm hướng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Mở rộng kết nối tài chính quốc tế

Ngân hàng TMCP Thịnh vượng và Phát triển (PGBank) mới đây đã ký kết thỏa thuận với Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC), tham gia Chương trình Tài trợ Thương mại Toàn cầu (GTFP) với vai trò ngân hàng phát hành. Đây là bước đi nhằm mở rộng khả năng cung cấp các giải pháp tài trợ thương mại, đặc biệt đối với nhóm doanh nghiệp xuất nhập khẩu và doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs).

GTFP là chương trình do IFC triển khai nhằm kết nối các ngân hàng tại thị trường mới nổi với mạng lưới các định chế tài chính quốc tế thông qua cơ chế bảo lãnh cho các giao dịch tài trợ thương mại. Chương trình giúp các ngân hàng mở rộng khả năng cung cấp tài trợ thương mại, qua đó tạo thêm điều kiện để doanh nghiệp xuất nhập khẩu tiếp cận nguồn tài chính phục vụ hoạt động kinh doanh quốc tế. Theo đó, PGBank cùng 11 ngân hàng thương mại cổ phần khác tại Việt Nam tham gia chương trình.

Ông Nguyễn Văn Hương, Tổng Giám đốc PGBank cho biết: “Hợp tác với IFC thông qua chương trình GTFP là bước tiến quan trọng trong chiến lược mở rộng kết nối tài chính quốc tế và nâng cao năng lực hoạt động tài trợ thương mại của PGBank. Với uy tín, kinh nghiệm và mạng lưới toàn cầu của IFC, chúng tôi kỳ vọng chương trình sẽ tạo thêm động lực phát triển các hoạt động tài trợ thương mại, đồng thời mang đến những giải pháp tài chính hiệu quả hơn cho khách hàng, đặc biệt là doanh nghiệp xuất nhập khẩu và SMEs”.

PGBank ký kết thỏa thuận với IFC tham gia Chương trình Tài trợ Thương mại Toàn cầu với vai trò ngân hàng phát hành.

Đại diện IFC cũng nhấn mạnh nhu cầu hỗ trợ tài chính đối với nhóm doanh nghiệp SMEs tại Việt Nam. Ông Allen Forlemu, Giám đốc Khối Định chế tài chính khu vực châu Á - Thái Bình Dương của IFC nhận định, các doanh nghiệp SMEs đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận tài trợ thương mại. “Thông qua hợp tác với PGBank, IFC mong muốn góp phần thu hẹp khoảng cách này, giúp nhiều doanh nghiệp tiếp cận nguồn tài chính và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu”, ông Allen Forlemu cho biết.

Cùng với việc tăng cường kết nối với các định chế tài chính quốc tế, hệ thống ngân hàng trong nước cũng đang triển khai những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý giao dịch và kiểm soát rủi ro trong hoạt động tài trợ thương mại.

Một trong những hướng đi đáng chú ý là dự án Nền tảng cơ sở dữ liệu tài trợ thương mại (TFR) do Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) phối hợp với các ngân hàng triển khai. Nền tảng hướng tới khả năng đối chiếu giao dịch giữa các tổ chức tín dụng, qua đó nhận diện nguy cơ một chứng từ hoặc khoản phải thu được sử dụng để đề nghị cấp vốn tại nhiều ngân hàng.

Theo ông Nguyễn Thanh Sơn, Phó Trưởng nhóm công tác TFR, giai đoạn thử nghiệm dự án từ tháng 5 đến tháng 10/2026 đã hoàn thành với sự tham gia của 8 ngân hàng gồm Agribank, Vietcombank, BIDV, VietinBank, Techcombank, VPBank, MB và Standard Chartered. Các ngân hàng này đại diện khoảng 70% thị phần tài trợ thương mại tại Việt Nam.

Trong quá trình thử nghiệm, các ngân hàng đã kiểm tra nhiều kịch bản nghiệp vụ, từ ghi nhận giao dịch, đối chiếu thông tin đến phát hiện tài trợ trùng lặp và cảnh báo dấu hiệu bất thường. Một số ngân hàng đề nghị chạy lại các kịch bản để đánh giá kỹ hơn hiệu năng cũng như mức độ phù hợp của nền tảng với quy trình nghiệp vụ thực tế.

Tính đến đầu tháng 11/2026, hai nhóm đối tác công nghệ là FPT IS - MonetaGo và Traydstream đã gửi báo cáo đánh giá sơ bộ. Theo VNBA, cả hai giải pháp bước đầu đáp ứng yêu cầu thử nghiệm nhưng cần tiếp tục đánh giá sâu hơn về khả năng xử lý nghiệp vụ, mức độ tương thích với hệ thống ngân hàng và hiệu quả vận hành.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, doanh số thanh toán quốc tế và tài trợ thương mại của Vietcombank tăng 16,1%.

Kiểm soát rủi ro, tạo dư địa mở rộng tài trợ vốn

Nhu cầu phát triển các giải pháp tài trợ thương mại diễn ra trong bối cảnh thị trường còn khoảng cách đáng kể giữa nhu cầu vốn của doanh nghiệp và khả năng cung ứng của hệ thống ngân hàng.

Theo ông Vincent Chin, Giám đốc điều hành và Đối tác cấp cao của Boston Consulting Group (BCG), khoảng trống tài trợ thương mại tại Việt Nam được ước tính khoảng 90 - 100 tỷ USD, tương đương 24% tổng nhu cầu. Nghiên cứu của BCG chỉ ra những trở ngại như rủi ro gian lận, chi phí đánh giá tín dụng và hạn chế thông tin khi ngân hàng xem xét cấp vốn, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Thực tế hoạt động tại các ngân hàng cũng cho thấy nhu cầu tài trợ thương mại tiếp tục tăng. Theo Vietcombank, trong 6 tháng đầu năm 2026, doanh số thanh toán quốc tế và tài trợ thương mại của ngân hàng tăng 16,1%, thị phần đạt 18,6%. Dư nợ doanh nghiệp FDI tăng trên 16%, trong khi dư nợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tăng 10,4% so với đầu năm.

Trước yêu cầu của thị trường, qua tham vấn các ngân hàng thương mại, BCG đề xuất ưu tiên 5 nhóm nghiệp vụ trong thiết kế nền tảng TFR, gồm khoản vay thương mại, thư tín dụng, tài trợ hóa đơn, bảo lãnh ngân hàng và nhờ thu chứng từ.

Trong đó, hóa đơn điện tử được lựa chọn để kiểm chứng khả năng nhận diện tình trạng tài trợ trùng lặp. Đây cũng là nghiệp vụ có ý nghĩa đối với hoạt động tài trợ hóa đơn và các khoản phải thu, khi ngân hàng cần xác minh tính hợp lệ của chứng từ, quyền đòi nợ và tình trạng khoản phải thu đã được sử dụng để bảo đảm hoặc nhận tài trợ hay chưa.

Trước đó, theo thông tin VNBA công bố khi khởi động thí điểm TFR cho thấy, tại Việt Nam mới có khoảng 16 tổ chức tín dụng tham gia hoạt động bao thanh toán. Việc xây dựng nền tảng dữ liệu được kỳ vọng hỗ trợ các ngân hàng xác minh khoản phải thu, hạn chế tình trạng sử dụng cùng một chứng từ để đề nghị tài trợ tại nhiều tổ chức tín dụng. Qua đó, nền tảng có thể tạo điều kiện mở rộng nghiệp vụ bao thanh toán và tài trợ chuỗi cung ứng.

Kinh nghiệm quốc tế cũng cho thấy vai trò của công nghệ trong nhận diện các giao dịch trùng lặp. Traydstream, doanh nghiệp công nghệ tài chính của Anh tham gia thử nghiệm TFR tại Việt Nam, cho biết giải pháp TradeGuard đã xử lý hơn 2,3 triệu hóa đơn tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), phát hiện hơn 1.000 trường hợp trùng lặp với tổng giá trị khoảng 185 triệu USD.

Từ kinh nghiệm này, Traydstream quan tâm đến vai trò của việc xác thực hóa đơn và đối chiếu thông tin giữa các tổ chức tài trợ nhằm hạn chế rủi ro, đồng thời tạo thêm điều kiện để ngân hàng cấp vốn dựa trên các khoản phải thu của doanh nghiệp.

Bên cạnh khả năng kiểm soát rủi ro, BCG đánh giá TFR có thể mang lại những lợi ích kinh tế đáng kể nếu được triển khai rộng rãi tại Việt Nam. Theo các ước tính được BCG, nền tảng có khả năng giúp giảm tổn thất tín dụng khoảng 60-70 triệu USD mỗi năm, bổ sung 0,9-1 tỷ USD nguồn tài trợ cho doanh nghiệp và tăng thêm 2-2,3 tỷ USD giá trị thương mại được tài trợ.

Để hiện thực hóa những lợi ích này, VNBA và các ngân hàng tham gia đang tiếp tục hoàn thiện phạm vi nghiệp vụ, cơ chế chia sẻ thông tin, chi phí khai thác và phương án bảo mật dữ liệu khách hàng.

Có thể thấy, cùng với việc mở rộng hợp tác quốc tế thông qua các chương trình bảo lãnh tài trợ thương mại như GTFP, việc xây dựng nền tảng dữ liệu TFR đang được các ngân hàng thúc đẩy theo hướng tăng khả năng đối chiếu giao dịch và kiểm soát rủi ro. Hai hướng tiếp cận này cùng hướng tới mục tiêu mở rộng khả năng cung ứng tài trợ thương mại, tạo thêm điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận nguồn vốn phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu.

Ngân Thương