Lãi suất cho vay từng bước hạ nhiệt
Sau động thái đồng loạt giảm lãi suất huy động của các ngân hàng, mặt bằng lãi suất cho vay đang từng bước điều chỉnh theo hướng hỗ trợ doanh nghiệp và người dân. Thông tin tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 10/2026, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà, cho biết đến cuối tháng 10/2026, lãi suất huy động niêm yết đã giảm phổ biến khoảng 0,5 - 0,7%/năm tùy nhóm ngân hàng. Đây là tiền đề quan trọng để các tổ chức tín dụng tiếp tục giảm lãi suất cho vay theo chỉ đạo của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước.
Số liệu mới nhất từ Ngân hàng Nhà nước cho thấy, toàn bộ 46/46 ngân hàng thương mại đã điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi niêm yết đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. Đến cuối tháng 10, lãi suất tiền gửi phát sinh mới bình quân giảm khoảng 0,4 điểm phần trăm/năm so với giữa tháng. Cùng thời gian, lãi suất cho vay phát sinh mới bình quân giảm khoảng 0,2 - 0,5 điểm phần trăm/năm.
Theo Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà, hơn 20 ngân hàng đã công bố các chương trình tín dụng ưu đãi dành cho lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên, với mức giảm lãi suất từ 1,5 - 2%/năm. Việc giảm lãi suất cũng được triển khai đối với các khoản vay hiện hữu, giúp doanh nghiệp đang có dư nợ giảm chi phí tài chính trong quá trình sản xuất, kinh doanh.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia kinh tế, mức giảm 1,5 - 2%/năm chủ yếu nằm trong các chương trình tín dụng cụ thể, có điều kiện và đối tượng áp dụng riêng. Vì vậy, không thể lấy mức ưu đãi này làm đại diện cho mặt bằng lãi suất cho vay toàn hệ thống. Khả năng lãi suất giảm sâu và duy trì mặt bằng lãi suất thấp trong thời gian tới vẫn là vấn đề cần được nhìn nhận từ nhiều phía.
Đến cuối tháng 10/2026, lãi suất huy động niêm yết đã giảm phổ biến khoảng 0,5 - 0,7%/năm.
Nhận định về xu hướng lãi suất từ nay đến cuối năm, Công ty cổ phần Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), cho hay lãi suất huy động có thể tiếp tục giảm trong ngắn hạn và ổn định đến cuối năm 2026. Dù vậy, sang năm 2027, khả năng giảm sâu sẽ khó khăn hơn do chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn còn lớn.
Áp lực nguồn vốn vì thế vẫn là yếu tố các ngân hàng phải tính đến khi thực hiện giảm lãi suất cho vay. Khi nhu cầu tín dụng tăng nhanh hơn khả năng huy động, ngân hàng phải cân đối giữa việc hỗ trợ khách hàng và bảo đảm nguồn vốn cho hoạt động.
Tương tự, Báo cáo vĩ mô quý III/2026 của Công ty Chứng khoán Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (VCBS) cũng dự báo lãi suất huy động có thể đi ngang trong quý IV và đến cuối năm, do các ngân hàng cần bảo đảm nguồn vốn đáp ứng nhu cầu tín dụng.
Trong cập nhật triển vọng ngành Ngân hàng, Công ty cổ phần Chứng khoán SSI (SSI Research), cho rằng các ngân hàng thương mại sẽ tiếp tục hỗ trợ nền kinh tế thông qua giảm lãi suất huy động và cho vay. Tuy nhiên, quá trình này có thể gây áp lực lên biên lãi ròng (NIM) trong ngắn hạn.
Lãi suất huy động giảm chưa thể lập tức kéo chi phí vốn bình quân xuống tương ứng. Các khoản tiền gửi hiện hữu chưa đồng loạt đáo hạn, ngân hàng vẫn phải trả lãi theo mức đã thỏa thuận. Khi những khoản tiền gửi này được thay thế hoặc tái tục theo mặt bằng lãi suất thấp hơn, chi phí vốn mới dần phản ánh vào hoạt động.
Theo SSI Research, nền tảng huy động vốn vững chắc và chi phí vốn thấp giúp ngân hàng giảm áp lực lên NIM, đồng thời linh hoạt đưa ra mức lãi suất cho vay cạnh tranh. Khả năng giảm thêm vì thế khác nhau giữa các ngân hàng, tùy thuộc cơ cấu nguồn vốn, thanh khoản và năng lực quản trị.
Giảm lãi suất cần đi cùng kiểm soát rủi ro
Nhận định về khả năng giảm lãi suất, TS. Lê Xuân Nghĩa, Thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia cho rằng, các chỉ đạo giảm lãi suất có thể phát huy hiệu quả trước mắt nhưng khó duy trì lâu dài nếu không có những điều kiện thuận lợi từ thị trường.
Theo ông, mặt bằng lãi suất còn phụ thuộc vào nhu cầu vốn, khả năng huy động của hệ thống ngân hàng và diễn biến kinh tế vĩ mô, thị trường tài chính quốc tế. Kiểm soát tốt lạm phát và giữ ổn định tỷ giá là những điều kiện quan trọng để lãi suất có thể giảm và duy trì ở mức hợp lý.
Đồng quan điểm, PGS.TS. Nguyễn Văn Phương, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng dư địa giảm tiếp vẫn có, nhưng không đồng đều giữa các ngân hàng và nhóm khách hàng. Theo ông, những ngân hàng có nguồn tiền gửi ổn định, chi phí vận hành thấp và chất lượng tín dụng tốt thường có điều kiện giảm mạnh hơn. Ngược lại, ngân hàng đang chịu áp lực nguồn vốn hoặc phải tăng dự phòng không thể giảm lãi suất bằng cách làm suy yếu sức chống chịu.
Bên cạnh chi phí vốn, chất lượng tài sản cũng là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng giảm lãi suất. SSI Research lưu ý mặt bằng lãi suất vẫn tạo áp lực lên khả năng trả nợ của doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp siêu nhỏ, hộ gia đình và khách hàng cá nhân. Đặc biệt, nợ xấu từ hoạt động cho vay mua nhà được dự báo có thể bộc lộ rõ hơn, làm gia tăng gánh nặng trích lập dự phòng trong những quý tới.
Theo SSI Research, lợi nhuận trước thuế của các ngân hàng trong danh mục theo dõi đạt 89.100 tỷ đồng trong quý III/2026, tăng 18,9% so với cùng kỳ nhưng giảm 6,9% so với quý trước. Mức giảm theo quý chủ yếu đến từ nhóm ngân hàng thương mại nhà nước, với lợi nhuận giảm 16,5% sau nền lợi nhuận cao trong quý II.
Đơn vị này dự đoán lợi nhuận trước thuế quý IV/2026 của các ngân hàng trong danh mục theo dõi đạt 96.700 tỷ đồng, tăng 13,4% so với cùng kỳ và tăng 8,5% so với quý III. Dù vậy, trước sức ép về chất lượng tài sản và khả năng NIM thu hẹp, SSI Research tiếp tục ưu tiên các ngân hàng có chất lượng tài sản tốt, bộ đệm dự phòng dày.
Những đánh giá này cho thấy lợi nhuận tăng chưa đủ để xác định ngân hàng có thể giảm thêm bao nhiêu lãi suất. Việc hỗ trợ khách hàng cần gắn với duy trì nguồn lực xử lý nợ xấu và bảo đảm an toàn hoạt động.
Về định hướng điều hành thời gian tới, Ngân hàng Nhà nước cho biết sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến kinh tế vĩ mô trong nước và quốc tế, điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt nhằm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng bền vững.
Cơ quan điều hành sẽ chủ động điều tiết thanh khoản, cung ứng nguồn vốn cho thị trường để tạo điều kiện giảm mặt bằng lãi suất; đồng thời điều hành tỷ giá linh hoạt, phù hợp với cung cầu ngoại tệ và diễn biến kinh tế vĩ mô.
Trong hai tháng cuối năm, Ngân hàng Nhà nước sẽ theo dõi sát diễn biến tín dụng, bảo đảm dòng vốn tập trung vào sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên. Các tổ chức tín dụng được yêu cầu tiếp tục tiết giảm chi phí, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quy trình cấp tín dụng, giúp người dân và doanh nghiệp tiếp cận vốn nhanh chóng, thuận lợi hơn.