Ngành Công Thương Gia Lai: 'Động cơ ' dẫn dắt chuyển dịch kinh tế

Nhìn lại chặng đường 75 năm hình thành và phát triển của ngành Công Thương Việt Nam, ngành Công Thương Gia Lai đã ghi dấu ấn đậm nét trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Từ vùng đất còn nhiều khó khăn, Gia Lai hôm nay đang từng bước trở thành trung tâm năng lượng tái tạo, công nghiệp chế biến và logistics quan trọng của khu vực Tây Nguyên - miền Trung.

Phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với ông Dương Minh Đức, Giám đốc Sở Công Thương Gia Lai về những kết quả nổi bật cũng như định hướng phát triển của ngành trong giai đoạn mới.

"Động cơ" quan trọng, dẫn dắt và thúc đẩy cơ cấu kinh tế

- Thưa ông, nhìn lại chặng đường xây dựng và phát triển, ngành Công Thương Gia Lai đã có những đóng góp nổi bật như thế nào đối với tăng trưởng kinh tế - xã hội của tỉnh?

- Ông Dương Minh Đức: Nhìn lại chặng đường hình thành và phát triển, ngành Công Thương Gia Lai đã khẳng định vai trò là "động cơ" quan trọng, dẫn dắt và thúc đẩy cơ cấu kinh tế của tỉnh chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Một trong những thành tựu rực rỡ nhất chính là việc khai thác hiệu quả tiềm năng năng lượng. Ngành đã tham mưu và triển khai quyết liệt các dự án năng lượng, biến nắng và gió của vùng đất đỏ thành nguồn lực kinh tế. Trong đó, đã duy trì và phát huy vai trò của các công trình lớn như Thủy điện Ialy, Sê San. Cùng với đó, sự bùng nổ của các dự án năng lượng tái tạo (điện gió và điện mặt trời) trong những năm gần đây đã đưa Gia Lai trở thành một trong những trung tâm năng lượng sạch hàng đầu khu vực, đóng góp lớn vào ngân sách địa phương và đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

Bên cạnh đó, ngành đã thúc đẩy phát triển công nghiệp chế biến nông sản như cà phê, hồ tiêu, cao su, trái cây; hình thành các cụm công nghiệp, tạo việc làm cho hàng nghìn lao động địa phương. Hoạt động xuất khẩu cũng ghi nhận nhiều kết quả tích cực khi nông sản Gia Lai đã có mặt tại hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Ngành đã góp phần hoàn thiện hạ tầng thương mại, đưa điện lưới quốc gia đến hầu hết vùng sâu, vùng xa; đồng thời đẩy mạnh cải cách hành chính, đồng hành tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và người dân.

Với tinh thần đồng hành cùng doanh nghiệp, ngành Công Thương Gia Lai đã cắt giảm, đơn giản hóa các thủ tục hành chính liên quan đến cấp phép, đầu tư; chủ động tổ chức các hội nghị đối thoại, xúc tiến thương mại, giúp doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn và tiếp cận các chính sách hỗ trợ của Nhà nước.

Như vậy, ngành Công Thương không chỉ đóng góp về mặt con số tăng trưởng GRDP mà còn đóng vai trò then chốt trong việc thay đổi cấu trúc kinh tế từ thuần nông sang công nghiệp - dịch vụ, tạo nền tảng vững chắc để Gia Lai phát triển bền vững trong tương lai.

- Từ một tỉnh còn nhiều khó khăn, Gia Lai hiện đang hình thành các vùng sản xuất hàng hóa, công nghiệp chế biến và năng lượng tái tạo quy mô lớn. Theo ông, vai trò của ngành Công Thương trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế này được thể hiện ra sao?

Ông Dương Minh Đức: Có thể khẳng định rằng, ngành Công Thương giữ vai trò hết sức quan trọng trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh Gia Lai mới từ mô hình phát triển dựa chủ yếu vào nông nghiệp truyền thống sang hướng công nghiệp chế biến, năng lượng tái tạo, thương mại và dịch vụ hiện đại.

Trước đây, kinh tế địa phương chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp quy mô nhỏ, giá trị gia tăng chưa cao. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, với định hướng phát triển đúng đắn của Trung ương và địa phương, cùng lợi thế sau sáp nhập giữa Bình Định và Gia Lai, chúng ta đang từng bước hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung, gắn với công nghiệp chế biến sâu và hệ thống logistics kết nối liên vùng.

Việc sáp nhập này không đơn thuần là phép cộng về địa giới hành chính, mà là một sự kết hợp chiến lược giữa tài nguyên cao nguyên và lợi thế biển. Chúng ta đang có trong tay một hệ sinh thái kinh tế hoàn chỉnh: từ vùng nguyên liệu nông - lâm nghiệp trù phú của Tây Gia Lai đến cửa ngõ logistics quốc tế tại Đông Gia Lai (Cảng Quy Nhơn, Cảng Phù Mỹ).

Trong quá trình đó, ngành Công Thương đóng vai trò là cầu nối giữa sản xuất và thị trường; giữa vùng nguyên liệu với công nghiệp chế biến; giữa tiềm năng địa phương với các nhà đầu tư chiến lược.

Ngành cũng tập trung tham mưu phát triển các khu, cụm công nghiệp; thu hút đầu tư vào công nghiệp công nghệ cao, chế biến nông lâm sản, năng lượng tái tạo. Hiện toàn tỉnh có 83 dự án năng lượng với tổng công suất khoảng 4 GW và dự kiến tiếp tục thu hút thêm nhiều dự án mới giai đoạn 2026-2030.

Quan trọng hơn, quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế không chỉ tạo tăng trưởng mà còn mở ra nhiều cơ hội việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân và thúc đẩy phát triển đồng đều giữa miền núi và duyên hải.

Với mục tiêu đưa Công Thương trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp lớn vào khoảng 27-30% GRDP của tỉnh đến năm 2030, trong thời gian tới, chúng tôi muốn xây dựng một diện mạo mới, nơi mà nông sản được chế biến bởi công nghệ cao, vận hành bằng năng lượng sạch và xuất khẩu qua cảng biển hiện đại.

Đẩy mạnh các chương trình xúc tiến thương mại

- Những năm gần đây, hoạt động xúc tiến thương mại đã giúp nhiều sản phẩm của Gia Lai vươn xa. Ông đánh giá thế nào về hiệu quả của các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân?

Ông Dương Minh Đức: Các chương trình xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu và thương mại điện tử thời gian qua đã mang lại hiệu quả rất tích cực. Nhiều sản phẩm như cà phê, hồ tiêu, mắc ca, mật ong, sản phẩm OCOP… từng bước mở rộng thị trường, nâng cao giá trị và xây dựng thương hiệu.

Trong năm 2025 và đầu năm 2026, Sở Công Thương đã tham gia nhiều hội chợ, triển lãm, tổ chức các hội nghị kết nối giao thương trong và ngoài nước; đồng thời đưa doanh nghiệp tham gia xúc tiến thương mại tại Lào, Campuchia. Trong đó phải kể đến Hội chợ Mùa Thu lần thứ nhất năm 2025, Hội chợ Mùa Xuân lần thứ nhất năm 2026, Triển lãm Quốc tế Công nghiệp Thực phẩm Việt Nam 2025 - Vietnam Foodexpo 2025,...

Đặc biệt, việc đẩy mạnh thương mại điện tử đã giúp doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất tiếp cận khách hàng nhanh hơn. Nhiều sản phẩm đã được đưa lên các sàn như Shopee, Lazada, Amazon hay Alibaba để mở rộng thị trường tiêu thụ.

Thời gian tới, ngành sẽ tiếp tục đẩy mạnh xúc tiến thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, phát triển chuỗi liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ và nâng cao năng lực cạnh tranh cho sản phẩm địa phương.

Đồng hành cùng doanh nghiệp chuyển đổi sang mô hình sản xuất xanh, sạch

- Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và yêu cầu phát triển xanh, bền vững, ngành Công Thương Gia Lai đang đứng trước những cơ hội và thách thức gì, thưa ông?

Ông Dương Minh Đức: Việc sáp nhập giữa Gia Lai và Bình Định mở ra một không gian phát triển hoàn toàn mới cho ngành Công Thương. Chúng tôi nhìn nhận đây không đơn thuần là mở rộng địa giới hành chính, mà là sự hình thành một “sức mạnh kép” từ liên kết giữa cao nguyên và duyên hải, tạo nền tảng để tỉnh phát triển nhanh và bền vững hơn trong giai đoạn tới.

Cơ hội lớn nhất chính là việc tỉnh hiện nay đã sở hữu một hệ sinh thái kinh tế tương đối hoàn chỉnh mà rất ít địa phương có được. Chúng ta có vùng nguyên liệu nông - lâm sản quy mô lớn của khu vực Tây Nguyên với các sản phẩm chủ lực như cà phê, hồ tiêu, cao su, trái cây… đồng thời có lợi thế cảng biển quốc tế, khu kinh tế ven biển và hệ thống logistics của khu vực Bình Định trước đây. Đây là điều kiện rất thuận lợi để hình thành chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất, chế biến sâu, logistics đến xuất khẩu, nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm của tỉnh.

Bên cạnh đó, sự kết hợp giữa tiềm năng năng lượng tái tạo của Gia Lai với lợi thế kinh tế biển và hạ tầng giao thương của Bình Định giúp tỉnh có điều kiện trở thành trung tâm năng lượng và logistics quan trọng của khu vực miền Trung - Tây Nguyên. 

Một điểm rất tích cực nữa là quy mô kinh tế mới đang tạo sức hút mạnh mẽ đối với các nhà đầu tư chiến lược. Hiện nay, tỉnh đang thu hút nhiều dự án lớn trong lĩnh vực công nghiệp chế biến sâu, năng lượng tái tạo, hydrogen xanh và công nghệ cao. Đây đều là những lĩnh vực phù hợp với xu hướng chuyển đổi xanh và phát triển bền vững của thế giới.

Tuy nhiên, ngành cũng đối mặt nhiều thách thức như đồng bộ hóa quy hoạch sau sáp nhập, yêu cầu chuyển đổi xanh trong sản xuất và xuất khẩu, cũng như áp lực về hạ tầng kết nối. Đặc biệt, các thị trường lớn hiện nay yêu cầu rất cao về truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn môi trường và phát triển bền vững. Do đó, ngành sẽ tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp chuyển đổi sang mô hình sản xuất xanh, sạch và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.

Ngành Công Thương sẽ kiên định với định hướng phát triển theo tinh thần “tư duy toàn cầu - hành động địa phương”, không chỉ hướng tới mục tiêu tăng trưởng về quy mô mà còn đặc biệt chú trọng chất lượng tăng trưởng xanh, bền vững, để mỗi sản phẩm của Gia Lai khi vươn ra thị trường thế giới đều mang theo giá trị của sự phát triển bền vững và bản sắc riêng của vùng đất cao nguyên - duyên hải giàu tiềm năng này.

Hướng tới trung tâm công nghiệp chế biến, năng lượng và logistics 

- Gia Lai đang hướng tới mục tiêu trở thành cực tăng trưởng mới của khu vực Tây Nguyên và miền Trung. Ngành Công Thương sẽ tập trung vào những nhiệm vụ, giải pháp nào trong thời gian tới, thưa ông?

Ông Dương Minh Đức: Ngành Công Thương xác định sẽ tiếp tục đóng vai trò là động lực tăng trưởng chủ lực của tỉnh. Trong thời gian tới, ngành sẽ tập trung phát triển công nghiệp chế biến sâu gắn với vùng nguyên liệu lớn; đẩy mạnh chế biến cà phê, hồ tiêu, trái cây, gỗ và thực phẩm nhằm nâng cao giá trị gia tăng.

Song song đó, ngành Công Thương sẽ tiếp tục phát triển mạnh lĩnh vực năng lượng tái tạo, nhất là điện gió, điện mặt trời, điện sinh khối với khoảng 100 dự án trong giai đoạn 2026-2030 và nghiên cứu các dạng năng lượng mới như hydrogen xanh. Đây không chỉ là lợi thế cạnh tranh của tỉnh mà còn là nền tảng để hình thành hệ sinh thái công nghiệp xanh, thu hút các nhà đầu tư lớn trong thời gian tới.

Một nhiệm vụ rất quan trọng khác là tạo đột phá về hạ tầng công nghiệp và logistics. Ngành sẽ tập trung triển khai hiệu quả quy hoạch các khu, cụm công nghiệp; quy hoạch, bổ sung mới 7 khu công nghiệp và 76 cụm công nghiệp với tổng diện tích tăng thêm khoảng 6.500 ha; ưu tiên phát triển các khu công nghiệp quy mô lớn, cụm công nghiệp chuyên ngành, cụm công nghiệp xanh - sinh thái gắn với hành lang kinh tế Đông - Tây. Đồng thời tiếp tục đẩy mạnh thương mại điện tử, chuyển đổi số, cải cách hành chính và tạo môi trường đầu tư thuận lợi, minh bạch cho doanh nghiệp.

Với dư địa phát triển mới sau sáp nhập, cùng quyết tâm đổi mới mạnh mẽ, ngành Công Thương tin tưởng sẽ đóng góp quan trọng để tỉnh Gia Lai phát triển nhanh, bền vững, từng bước trở thành trung tâm công nghiệp chế biến, năng lượng và logistics quan trọng của khu vực Tây Nguyên - miền Trung trong giai đoạn tới.

- Nhân kỷ niệm 75 năm ngành Công Thương Việt Nam, ông muốn gửi gắm điều gì tới đội ngũ cán bộ, doanh nghiệp và những người đã đồng hành cùng sự phát triển của ngành Công Thương Gia Lai?

Ông Dương Minh Đức: Nhân kỷ niệm 75 năm truyền thống ngành Công Thương Việt Nam (14/5/1951 - 14/5/2026), đây là dịp quan trọng để nhìn lại, tri ân và tiếp nối những giá trị cốt lõi. Nhân dịp này, tôi mong đội ngũ cán bộ ngành tiếp tục phát huy tinh thần “Kỷ cương - Tận tụy - Sáng tạo”, chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang phục vụ và đồng hành cùng doanh nghiệp, người dân.

Với cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân, cần "Đổi mới - Vươn tầm - Bền vững". Doanh nghiệp là "trái tim" của ngành, thông điệp gửi gắm tập trung vào sự phát triển dài hạn. Vì thế nên tận dụng tối đa các hiệp định thương mại tự do (FTA) để đưa sản phẩm thế mạnh của Gia Lai (cà phê, hồ tiêu, trái cây...) đi xa hơn trên bản đồ thế giới. Khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ chế biến sâu, sản xuất sạch và năng lượng tái tạo để phù hợp với xu hướng phát triển bền vững toàn cầu. Đồng thời cần xây dựng những thương hiệu mang đậm bản sắc vùng đất Tây Nguyên có sức cạnh tranh quốc tế.

Với các thế hệ đi trước và các đối tác, xin gửi lời tri ân sâu sắc tới những người tiền nhiệm đã đặt nền móng và đóng góp sức người và trí tuệ cho sự lớn mạnh của ngành trên vùng đất đỏ bazan. Bên cạnh đó tôi cũng chân thành cảm ơn các sở, ban, ngành và địa phương đã luôn phối hợp chặt chẽ để tạo nên một hệ sinh thái kinh tế năng động tại Gia Lai.

Xin cảm ơn những chia sẻ của ông!

Hướng tới dấu mốc mới, ngành Công Thương Gia Lai sẽ chung sức đồng lòng để hiện thực hóa các mục tiêu: Xây dựng Gia Lai thành Trung tâm năng lượng sạch và Công nghiệp chế biến nông sản của khu vực; phát triển hạ tầng thương mại đồng bộ, đưa kinh tế biên mậu trở thành động lực tăng trưởng mới tại khu vực cửa khẩu.