Tại chợ Linh Lang, phường Giảng Võ, Hà Nội, 70/73 tiểu thương đã tham gia mô hình “Chợ 4.0”. Tại chợ Thành Công, con số này là 167/173 gian hàng. Không chỉ triển khai thanh toán bằng mã QR, các gian hàng còn được đưa lên nền tảng “Chợ Quen”, cung cấp thông tin sản phẩm, giá bán và các nội dung phục vụ hoạt động kinh doanh.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Hoàng Đình Thanh, Trưởng ban Quản lý chợ số 2, phường Giảng Võ, cho biết đặc thù của chợ truyền thống đòi hỏi phương thức hỗ trợ trực tiếp. Một bộ phận tiểu thương, nhất là người lớn tuổi, còn e ngại khi tiếp cận công nghệ. Vì vậy, cán bộ hướng dẫn từng thao tác để người bán hiểu, thực hành và dần hình thành thói quen sử dụng. Từ thanh toán không dùng tiền mặt, các công cụ số đang được mở rộng sang quản lý hàng hóa, đơn hàng và nghĩa vụ thuế. Đây là bước chuyển từ ứng dụng công nghệ trong một giao dịch riêng lẻ sang hỗ trợ nhiều khâu trong hoạt động kinh doanh.
Những đơn hàng ban đầu của các tiểu thương chợ Linh Lang trên nền tảng “Chợ Quen” đã có. Dù chưa đủ để đánh giá đầy đủ hiệu quả kinh tế của mô hình, tuy nhiên, với một tiểu thương vốn quen bán hàng trực tiếp, việc tiếp cận khách hàng qua nền tảng số cho thấy phương thức kinh doanh mới đã bắt đầu được áp dụng trong thực tế. Để giảm rào cản tiếp cận, phường Giảng Võ phối hợp với đơn vị công nghệ hỗ trợ thiết bị, hạ tầng mạng và kỹ năng sử dụng nền tảng. Đơn vị vận hành “Chợ Quen” cung cấp miễn phí hệ thống wifi, biển tên có mã QR kèm thông tin, số điện thoại của từng gian hàng; đồng thời miễn phí tính năng đăng bài trên nền tảng trong một năm.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, bà Trịnh Thị Thương Thương, chuyên viên Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Giảng Võ, cho biết “Chợ Quen” được xây dựng từ thực tế nhu cầu mua sắm thay đổi, trong khi nhiều tiểu thương truyền thống vẫn chủ yếu chờ khách đến chợ. Nền tảng cho phép sắp xếp gian hàng theo từng chợ, từng phường để người tiêu dùng tìm kiếm sản phẩm và lựa chọn địa điểm mua sắm. Đáng chú ý, dịch vụ pick-up hỗ trợ khách đặt hàng trước, yêu cầu sơ chế thực phẩm như nhặt rau, làm cá rồi nhận hàng tại điểm tập kết ở cổng chợ. Người mua cũng có thể lựa chọn giao hàng tận nơi. Sau khoảng ba tháng vận hành, nền tảng có hơn 200 gian hàng tại các chợ truyền thống. Một số giao dịch đã phát sinh, nhất là với nhóm hàng bánh trái và thực phẩm, dù quy mô còn khiêm tốn.
Nếu “Chợ Quen” bắt đầu từ việc đưa những gian hàng quen thuộc lên môi trường số, chương trình “Gian hàng số - nâng tầm thương nhân Thủ đô” mở rộng cách tiếp cận sang doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh và các chủ thể có sản phẩm OCOP của Hà Nội.
Thực hiện Kế hoạch số 256/KH-UBND ngày 23/9/2025 của UBND TP. Hà Nội về triển khai chương trình, cùng các kế hoạch phát triển thương mại điện tử năm 2026 và giai đoạn 2026-2030, Sở Công Thương Hà Nội phối hợp với các đơn vị liên quan hỗ trợ đưa hoạt động kinh doanh lên môi trường số. Ngày 6/10/2026, Sở Công Thương Hà Nội phối hợp với Cơ quan Báo và Phát thanh truyền hình Hà Nội, TikTok Shop cùng các đơn vị liên quan kích hoạt chương trình, đồng thời ra mắt kênh TikTok “OCOP Hà Nội”.
Theo định hướng triển khai, kênh sẽ giới thiệu sản phẩm OCOP, sản phẩm làng nghề, nghệ nhân và cơ sở sản xuất của Thủ đô thông qua video ngắn, trải nghiệm sản phẩm và livestream. Người tiêu dùng có thể tìm hiểu thông tin, sau đó kết nối tới gian hàng của nhà bán hàng đủ điều kiện trên TikTok Shop.
Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội Trần Đức Hải nhấn mạnh, kênh “OCOP Hà Nội” không phải gian hàng bán hàng của cơ quan nhà nước. Nhà nước không trực tiếp bán hàng, nhận đơn hay thực hiện nghĩa vụ của người bán, mà tập trung tạo môi trường, đặt ra tiêu chí, kết nối nguồn lực và hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực kinh doanh.
Theo cách phân công này, doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh trực tiếp đứng tên, vận hành gian hàng, chịu trách nhiệm về hàng hóa, giá bán, tồn kho, đơn hàng, giao nhận và chăm sóc khách hàng. Cơ quan quản lý thực hiện vai trò định hướng, điều phối; cơ quan báo chí hỗ trợ xây dựng nội dung; nền tảng công nghệ cung cấp công cụ, hướng dẫn kỹ thuật và đào tạo người bán.
Việc phân định trách nhiệm giúp hoạt động xúc tiến thương mại trên môi trường số gắn với trách nhiệm kinh doanh của từng chủ thể. Mục tiêu không chỉ là đưa sản phẩm đến với nhiều người xem hơn, mà còn giúp người bán từng bước tự vận hành gian hàng, quản lý đơn hàng và duy trì quan hệ với khách hàng.
Theo kế hoạch, kênh “OCOP Hà Nội” đặt mục tiêu đăng tối thiểu một video mỗi ngày và tổ chức khoảng hai phiên livestream mỗi tuần trong giai đoạn cao điểm. Hiệu quả chương trình dự kiến được đánh giá theo các mốc 30, 60 và 90 ngày. Sau khoảng nửa tháng triển khai, kênh có 4.782 người theo dõi và 49.000 lượt thích. Đây là những chỉ số ban đầu về khả năng tiếp cận người dùng.
Thực tế triển khai các hoạt động chuyển đổi số của thành phố cho thấy hình thức quảng bá này đang được mở rộng. Theo số liệu tổng hợp trong chương trình, các xã, phường đã tổ chức hơn 200 phiên livestream, giới thiệu hơn 1.200 sản phẩm OCOP, sản phẩm làng nghề và sản phẩm có tiềm năng trên các nền tảng số. Trong chương trình khuyến mại số quy mô toàn thành phố cuối tháng 8/2026, Sở Công Thương Hà Nội phối hợp với TikTok Shop tổ chức 10 phiên livestream trong ngày khai mạc, với sự tham gia của gần 50 doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh và làng nghề.
Theo Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội Nguyễn Thế Hiệp, chương trình hướng tới việc giúp doanh nghiệp từng bước làm chủ phương thức kinh doanh trên môi trường số, từ quảng bá, bán hàng đến chăm sóc khách hàng và xây dựng thương hiệu, thay vì chỉ tham gia một vài phiên livestream riêng lẻ.
Cùng với hoạt động quảng bá, Hà Nội định hướng xây dựng chuyên trang hoặc module “Gian hàng số Thủ đô”, công khai danh mục chủ thể, sản phẩm đủ điều kiện, thông tin truy xuất nguồn gốc, chính sách đổi trả và kênh tiếp nhận phản ánh của người tiêu dùng. Chương trình dự kiến hỗ trợ mở gian hàng trên sàn thương mại điện tử Shopee, đồng thời phối hợp với các nền tảng để tăng khả năng hiển thị sản phẩm.
Từ những thay đổi tại chợ truyền thống và hoạt động kinh doanh trực tuyến, chuyển đổi số mở rộng sang yêu cầu đổi mới phương thức quản lý nhà nước. Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đặt ra định hướng ứng dụng công nghệ, khai thác dữ liệu phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Với ngành Công Thương Hà Nội, yêu cầu này không chỉ nằm ở việc đưa thủ tục hành chính lên môi trường điện tử, mà còn hướng tới tổ chức lại quy trình quản lý, tăng cường kết nối dữ liệu, hỗ trợ doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả vận hành thị trường.
Theo báo cáo kết quả triển khai Đề án 06/CP, cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số kỳ tháng 9/2026, từ ngày 15/8 đến ngày 15/9/2026, Sở Công Thương Hà Nội tiếp nhận và xử lý 1.601 hồ sơ, trong đó có 1.054 hồ sơ trực tuyến, 18 hồ sơ tiếp nhận trực tiếp và qua dịch vụ bưu chính công ích, cùng 529 hồ sơ chuyển từ kỳ trước. Trong kỳ, Sở đã trả 901 kết quả, toàn bộ trước hạn và đúng hạn, không có hồ sơ trả quá hạn. Lũy kế từ đầu năm đến ngày 15/9/2026, Sở tiếp nhận và xử lý 9.215 hồ sơ, trong đó 9.134 hồ sơ được thực hiện trực tuyến, chiếm khoảng 99,1%. Tổng số kết quả đã trả là 6.792, toàn bộ trước hạn và đúng hạn.
Tỷ lệ hồ sơ trực tuyến cao cho thấy phương thức điện tử đã được sử dụng rộng rãi trong giải quyết thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực công thương. Việc trả kết quả đúng hạn góp phần giảm thời gian đi lại, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Đây cũng là nền tảng để cơ quan quản lý tiếp tục cải tiến quy trình, giảm những khâu xử lý chưa cần thiết và nâng cao chất lượng phục vụ.
Một hướng triển khai đáng chú ý là mở rộng chuyển đổi số từ hoạt động nội bộ sang các lĩnh vực gắn trực tiếp với thương mại và xuất nhập khẩu. Đối với Đề án “Thí điểm mô hình tiêu dùng số và bảo trợ thương mại điện tử thành phố Hà Nội”, Sở Công Thương đã tham mưu UBND thành phố ban hành Quyết định số 3732/QĐ-UBND ngày 27/7/2026. Đề án hướng tới ứng dụng các mô hình tiêu dùng số, hỗ trợ phát triển thương mại điện tử và mở rộng kênh phân phối cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh.
Theo định hướng được công bố, Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2030 có 500 doanh nghiệp và 1.000 sản phẩm được công khai trên gian hàng số; 80% sản phẩm có mã định danh hoặc truy xuất nguồn gốc; 100% chủ thể tham gia được hướng dẫn công khai đầy đủ thông tin bắt buộc. Thành phố cũng đặt ra các mục tiêu về phân loại, chuyển xử lý phản ánh và phản hồi khiếu nại của người tiêu dùng.
Ở lĩnh vực xuất nhập khẩu, Đề án liên thông dữ liệu, tối ưu hóa chi phí logistics - xuất nhập khẩu được UBND thành phố phê duyệt tại Quyết định số 3675/QĐ-UBND ngày 22/7/2026. Theo kế hoạch, Sở Công Thương phối hợp với Hải quan Hà Nội, Thuế Hà Nội và các đơn vị liên quan triển khai đề án, hướng tới hình thành Cổng dữ liệu liên thông xuất nhập khẩu. Mục tiêu là tăng cường kết nối dữ liệu giữa các cơ quan quản lý, hạn chế việc kiểm tra, đối chiếu thông tin trùng lặp, qua đó góp phần rút ngắn thời gian xử lý thủ tục và giảm chi phí cho doanh nghiệp.
Đối với doanh nghiệp thường xuyên thực hiện thủ tục hải quan, thuế và các quy trình liên quan đến lưu thông hàng hóa, thời gian chờ đợi hoặc việc phải cung cấp, đối chiếu nhiều lần cùng một thông tin có thể làm phát sinh chi phí vận hành. Khi dữ liệu được kết nối hiệu quả, doanh nghiệp có thêm điều kiện chủ động kế hoạch giao nhận, quản lý dòng hàng và tổ chức hoạt động xuất nhập khẩu.
Cùng với các đề án về thương mại điện tử và logistics, Sở Công Thương Hà Nội đang triển khai những nhiệm vụ liên quan đến ứng dụng Internet vạn vật trong lĩnh vực năng lượng - điện và một số lĩnh vực thương mại; phối hợp đánh giá hiệu suất công việc của cán bộ, công chức, viên chức theo phương pháp OKR/KPI trên Không gian làm việc số HanoiWork.
Đối với nhiệm vụ xây dựng hệ thống quản lý và khai thác dữ liệu số của Sở, đơn vị đã đề xuất UBND thành phố dừng triển khai để chuyển sang xây dựng Bản đồ số kinh tế ngành Công Thương Hà Nội theo định hướng tại Thông báo số 146-TB/VPTU ngày 20/8/2026 của Văn phòng Thành ủy Hà Nội. Việc điều chỉnh này cho thấy yêu cầu gắn dữ liệu số với hoạt động quản lý, theo dõi và khai thác thông tin phục vụ phát triển kinh tế ngành. Nếu được xây dựng, cập nhật và sử dụng hiệu quả, bản đồ số có thể hỗ trợ cơ quan quản lý nhận diện phân bố hoạt động kinh tế, theo dõi biến động và bổ sung cơ sở dữ liệu cho quá trình hoạch định chính sách.
Với doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, giá trị của chuyển đổi số thể hiện rõ nhất ở khả năng tiết kiệm thời gian, chi phí và nguồn lực. Khi thủ tục được thực hiện trực tuyến, thông tin được xử lý minh bạch và các cơ quan có thể phối hợp trên nền tảng dữ liệu dùng chung, doanh nghiệp có thêm điều kiện tập trung nguồn lực cho sản xuất, kinh doanh.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội cho biết, những cải cách trong thủ tục hành chính và ứng dụng công nghệ có ý nghĩa thiết thực với cộng đồng doanh nghiệp. Trước đây, việc thực hiện nhiều thủ tục đòi hỏi doanh nghiệp trực tiếp đi lại, nộp hồ sơ giấy và theo dõi tiến độ bằng phương thức thủ công. Hiện nay, nhiều khâu đã được điện tử hóa, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong khai báo, quản lý chứng từ và phối hợp với đơn vị vận chuyển.
Tuy nhiên, theo ông Mạc Quốc Anh, số hóa thủ tục hành chính chưa đồng nghĩa với cải cách toàn diện quy trình xuất nhập khẩu. Một doanh nghiệp có thể hoàn thành khai báo hải quan trực tuyến nhưng vẫn phải chờ kết quả kiểm tra chuyên ngành, bổ sung chứng từ, xác nhận thông tin hoặc phối hợp với nhiều đơn vị trong chuỗi logistics. Khi dữ liệu chưa được kết nối đầy đủ, việc nhập liệu nhiều lần vẫn có thể diễn ra, khiến lợi ích của chuyển đổi số chưa được phát huy tối đa.
Đặc biệt, doanh nghiệp nhỏ và vừa thường có quy mô đơn hàng không lớn, năng lực tài chính hạn chế và đội ngũ chuyên trách xuất nhập khẩu còn mỏng. Chỉ một lô hàng chậm thông quan hoặc phát sinh chi phí lưu kho, lưu bãi cũng có thể ảnh hưởng đáng kể đến dòng tiền và lợi nhuận.
Để hỗ trợ nhóm doanh nghiệp này, Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 232/KH-UBND ngày 18/6/2026 về chuyển đổi số doanh nghiệp nhỏ và vừa giai đoạn 2026-2030, đặt mục tiêu hỗ trợ ít nhất 120.000 doanh nghiệp đến năm 2030. Đây là cơ sở để triển khai các chương trình hỗ trợ theo nhu cầu thực tế, trong đó cần quan tâm đến doanh nghiệp xuất nhập khẩu và logistics. “Chúng ta cần chuyển từ tư duy ‘có bao nhiêu thủ tục được số hóa’ sang ‘doanh nghiệp thực sự tiết kiệm được bao nhiêu thời gian và chi phí’”, ông Mạc Quốc Anh nhấn mạnh.
Theo đại diện Hiệp hội, hiệu quả cải cách cần được thể hiện qua những kết quả cụ thể: thời gian xử lý hồ sơ ngắn hơn, chi phí thực hiện một lô hàng thấp hơn và khả năng dự báo tiến độ giao hàng chính xác hơn. Đây là những thước đo phản ánh trực tiếp giá trị của chuyển đổi số đối với doanh nghiệp, thay vì chỉ dừng ở số lượng dịch vụ công trực tuyến hay nền tảng được đưa vào sử dụng.
Từ mô hình “Chợ Quen”, chương trình “Gian hàng số - nâng tầm thương nhân Thủ đô” đến các đề án liên thông dữ liệu xuất nhập khẩu, chuyển đổi số ngành Công Thương Hà Nội đang được triển khai trên nhiều cấp độ. Ở cấp cơ sở, công nghệ giúp tiểu thương thay đổi phương thức thanh toán, giới thiệu sản phẩm và tiếp cận khách hàng. Ở cấp thị trường, các chương trình thương mại điện tử hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng kênh phân phối, nâng cao kỹ năng kinh doanh số. Ở cấp quản lý nhà nước, dữ liệu và nền tảng điện tử tạo điều kiện cải cách thủ tục, kết nối thông tin và nâng cao hiệu quả điều hành.
Bước tiếp theo là tăng tính liên thông giữa các chương trình, đề án, bảo đảm dữ liệu được cập nhật và khai thác hiệu quả, đồng thời gắn việc triển khai với nhu cầu thực tế của người dân và doanh nghiệp. Khi các quy trình được kết nối, người sử dụng không phải cung cấp lặp lại thông tin đã có, còn cơ quan quản lý có thêm cơ sở để theo dõi tiến độ, đánh giá kết quả và điều chỉnh chính sách.
Nghị quyết số 57-NQ/TW tạo định hướng cho quá trình đổi mới này. Hiệu quả chuyển đổi số không chỉ nằm ở số lượng nền tảng hay tỷ lệ hồ sơ trực tuyến, mà còn ở khả năng đơn giản hóa quy trình, giảm chi phí, nâng cao chất lượng dịch vụ công và tăng năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Từ những thay đổi cụ thể tại chợ truyền thống đến yêu cầu kết nối dữ liệu trong quản lý xuất nhập khẩu, Hà Nội đang từng bước đưa chuyển đổi số vào hoạt động kinh doanh và điều hành. Khi công nghệ được triển khai đúng nhu cầu, dữ liệu được chia sẻ hiệu quả và doanh nghiệp có đủ năng lực làm chủ công cụ số, chuyển đổi số sẽ trở thành một phần trong phương thức kinh doanh, quản lý và phát triển thị trường của ngành Công Thương Thủ đô.
Chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp. Thời gian tới, Sở Công Thương Hà Nội tiếp tục triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, tập trung hoàn thiện hệ thống nghiệp vụ, chuẩn hóa dữ liệu chuyên ngành, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và phát triển thương mại điện tử. Cùng với đầu tư hạ tầng công nghệ, ngành chú trọng nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu và bảo đảm an toàn thông tin, đưa chuyển đổi số gắn chặt hơn với yêu cầu thực tiễn của ngành và cộng đồng doanh nghiệp.