‘Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ’

Những “nhân chứng lặng im” hàng ngày kể chuyện về Bác

Sáng 19/5/2026, đúng dịp kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026), Lăng Bác và Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch nhộn nhịp hơn thường lệ. Từ khắp mọi miền đất nước, năm châu, từng dòng người lặng lẽ tìm về nơi đây để nghe kể những câu chuyện về Bác, được một lần bước vào không gian Người từng sống và làm việc suốt 15 năm cuối đời.

Từ 5 giờ 30 sáng, Quảng trường Ba Đình lịch sử đã đông kín người chờ để chứng kiến nghi lễ thượng cờ thiêng liêng trước Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Năm nay cũng tròn 25 năm Đoàn 275, Bộ Tư lệnh Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh thực hiện nghi lễ thượng cờ, hạ cờ quốc gia tại Quảng trường Ba Đình (19/5/2001 - 19/5/2026), khiến khoảnh khắc buổi sáng tháng 5 càng thêm đặc biệt và xúc động.

Giữa dòng người trang nghiêm ấy, bà Lục Thị Xuân, 70 tuổi, người dân tộc Thái đến từ Nghệ An lặng lẽ hướng mắt về lá cờ đỏ sao vàng đang tung bay trước Lăng Bác. Đã đi qua hơn ba phần tư cuộc đời, nhưng đây là lần đầu tiên bà được trực tiếp chứng kiến nghi lễ thượng cờ đúng vào ngày sinh nhật Bác. Với bà  đó là một chuyến đi của lòng biết ơn và niềm tự hào.

Trong giây phút trang nghiêm ấy, nhiều người giơ điện thoại ghi lại khoảnh khắc đặc biệt của buổi sớm Ba Đình. Nhưng khi Quốc ca vang lên, không ai bảo ai, tất cả cùng hạ máy xuống, đứng nghiêm trang hướng về lá cờ Tổ quốc. Giữa không gian tĩnh lặng, tiếng nhạc Quốc ca như chạm tới cảm xúc của mỗi người có mặt.

“Trước đây, tôi chỉ xem lễ thượng cờ qua ti vi hay mạng xã hội. Hôm nay được trực tiếp chứng kiến đúng dịp kỷ niệm ngày sinh của Bác, tôi thực sự xúc động và tự hào”, anh Nguyễn Tuấn Huy, 37 tuổi, quê Ninh Bình chia sẻ.

Ngay sau nghi lễ thượng cờ sáng 19/5, dòng người lặng lẽ nối dài trước Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Không tiếng ồn ào, không chen lấn, từng người đứng ngay ngắn, kiên nhẫn chờ đến lượt vào viếng Bác. Giữa không gian trang nghiêm ấy, những câu thơ quen thuộc trong bài “Viếng lăng Bác” của nhà thơ Viễn Phương tự nhiên vang lên trong tâm trí: “Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng/ Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ/ Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ/ Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân...”.

Hơn nửa thế kỷ kể từ ngày Người đi xa, dòng người ấy vẫn chưa bao giờ ngừng lại. Tại Lăng Bác và Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch, mỗi ngày đều có những bước chân từ mọi miền đất nước và bạn bè quốc tế tìm về.

Chỉ riêng sáng 19/5/2026, thống kê của Bộ Tư lệnh Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh cho thấy, đã có gần 7.000 lượt khách vào Lăng viếng Bác, trong đó gần 1.500 lượt khách quốc tế. Câu thơ của nhà thơ Viễn Phương giờ đây không còn là cảm xúc của riêng một nhà thơ mà đã trở thành tâm tình chung của nhiều thế hệ người Việt mỗi độ tháng Năm về.

Trong tà áo dài truyền thống, chị Hồ Thị Quỳnh Trang, Phòng Tuyên truyền, Giáo dục thuộc Khu di tích đang tất bật đón các đoàn khách. Với chị, mỗi ngày làm việc là một ngày được kể tiếp những câu chuyện về Bác bằng tất cả sự trân trọng và trách nhiệm.

Dẫn đoàn khách dừng chân bên một cây đa cổ thụ nằm trên lối đi từ Phủ Chủ tịch tới nhà sàn. Chị kể, khoảng tháng 9/1965, anh em làm vườn thấy hai rễ đa nhỏ từ trên cành buông xuống lơ lửng cách mặt đường không xa. Vì lo hai rễ phụ này lớn dần thêm và dài xuống làm vướng lối đi lại, anh em phục vụ định cắt bỏ rễ đó đi. Biết được ý định đó, Bác không tán thành và gợi ý nên tìm cách kéo rễ đa xuống đất, nhưng sao cho rễ đa không vướng lối đi mà còn có thể tạo cho cây có một thế vững chắc và đẹp. Anh em phục vụ dù đã hiểu được ý của Bác nhưng vẫn chưa tìm được cách nào để thực hiện yêu cầu ấy.

Mấy ngày sau, Bác vẫn nhớ chuyện hai cái rễ đa và lại hỏi anh em phục vụ. Anh em thưa với Bác là chưa tìm được cách làm hợp lý và Bác đã bày cho mọi người cách làm là chẻ đôi một cây tre già, đục rỗng những mấu bên trong, sau đó cho đất vào lòng cây tre, ốp rễ đa vào giữa rồi dùng dây buộc chặt lại. Cây tre được chôn xuống đất và phải thường xuyên tưới nước để giữ độ ẩm, để rễ đa đủ điều kiện phát triển nhanh. Khi rễ đa chạm đất, Bác nhắc anh em phục vụ vun đất và tiếp tục chăm sóc. Làm theo lời Bác, thời gian bén đất của rễ cây nhanh hơn, đồng thời định hướng được rễ cây theo ý muốn. Những rễ đa này sau khoảng ba năm (1965 - 1968) thì chạm đất.

Khi hoàn thành công việc kéo rễ đa xuống đất, anh em phục vụ đến báo cáo kết quả với Bác. Bác vui vẻ nói: “Đưa rễ đa xuống đất tuy là việc nhỏ nhưng để thực hiện được cũng không dễ dàng mà cần phải có lòng kiên trì và quyết tâm. Mọi công việc khác cũng vậy, khi đã có mục đích, có quyết tâm và kiên trì phấn đấu thì ắt sẽ thành công”.

Từ đó, cây đa này được đặt tên là “Cây đa kiên trì”. Hiện nay, trên con đường chính từ Phủ Chủ tịch đến ngôi nhà sàn, hình ảnh 3 nhánh rễ đa nối liền cành xuống đất luôn gợi nhớ về bài học kiên trì mà sinh thời Bác dạy.

Chị Quỳnh Trang cho biết, mỗi câu chuyện kể với du khách đều phải dựa trên tư liệu, hiện vật và những chi tiết đã được kiểm chứng. Nhưng hơn cả sự chính xác, điều quan trọng là kể bằng sự chân thành, để từ những điều rất đời thường ấy, mỗi người có thể cảm nhận về Bác - một vị lãnh tụ gần gũi, nhân văn và luôn truyền cảm hứng bằng chính lối sống giản dị của mình.

Khách quốc tế ấn tượng với những câu chuyện về Bác

Ngoài “cây đa kiên trì”, ở Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch, mỗi hiện vật, mỗi khoảng không gian đều mang theo một câu chuyện riêng về cuộc đời và nhân cách của Người. Từ ngôi nhà sàn mộc mạc, ao cá quen thuộc, những hàng cây xanh mát đến từng vật dụng giản dị gắn với sinh hoạt thường ngày của Bác... tất cả như những “nhân chứng lặng im”, đang hàng ngày kể lại một cách chân thực về cuộc đời thanh bạch, lối sống giản dị và tầm vóc của một con người lớn lao.

Có lẽ cũng bởi vậy mà những câu chuyện về Bác không chỉ chạm đến trái tim của người dân Việt Nam mà còn để lại nhiều xúc cảm đặc biệt với bạn bè quốc tế.

Dodo Fandegli, du khách đến từ Lebanon chia sẻ, trước chuyến đi, anh biết đến Chủ tịch Hồ Chí Minh qua các tài liệu lịch sử về cuộc đấu tranh giành độc lập của nhân dân Việt Nam. Nhưng khi tận mắt nhìn thấy những hiện vật đời thường và chứng kiến hàng nghìn người dân Việt Nam, từ người già đến trẻ nhỏ, tìm về nơi đây đúng dịp kỷ niệm 136 năm Ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, anh cảm nhận được một điều rất đặc biệt, đó chính là tình cảm mà người Việt dành cho vị lãnh tụ của mình vẫn sống động, gần gũi và đầy kính yêu qua từng thế hệ.

Chia sẻ về cách kể những câu chuyện về Bác Hồ tới du khách quốc tế, chị Hồ Thị Quỳnh Trang cho biết, mỗi đoàn khách đều có sự khác biệt về văn hóa, lịch sử và cách tiếp nhận thông tin, vì vậy người thuyết minh luôn phải lựa chọn cách truyền tải phù hợp để câu chuyện vừa chân thực, vừa dễ chạm tới cảm xúc người nghe.

Theo chị Trang, khi giới thiệu về Chủ tịch Hồ Chí Minh, chị thường tập trung làm nổi bật những giá trị mang tính phổ quát trong tư tưởng của Người như khát vọng độc lập dân tộc, hòa bình, quyền con người, tinh thần đoàn kết quốc tế và tình yêu thương con người. Đó cũng là những giá trị có khả năng tạo sự đồng cảm vượt qua khác biệt về ngôn ngữ và khoảng cách địa lý, giúp bạn bè quốc tế hiểu sâu sắc hơn không chỉ về Chủ tịch Hồ Chí Minh mà còn về lịch sử, văn hóa và con người Việt Nam.

Hơn nửa thế kỷ kể từ ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đi xa, thời gian không làm vơi đi tình cảm của nhân dân dành cho Người. Mỗi ngày, tại Quảng trường Ba Đình, Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch, những dòng người vẫn lặng lẽ nối bước tìm về. Có người đi từ miền núi xa xôi, có người từ những vùng biển, có những du khách vượt nửa vòng trái đất chỉ để được một lần đứng trong không gian Bác từng sống, từng làm việc, để hiểu thêm về con người đã dành trọn cuộc đời cho dân tộc Việt Nam.

Và rồi, như câu thơ của Viễn Phương đã đi cùng năm tháng, “Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ”, một dòng chảy chưa từng ngừng lại trong trái tim người Việt Nam.

Chỉ riêng sáng 19/5/2026, thống kê của Bộ Tư lệnh Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh cho thấy, đã có gần 7.000 lượt khách vào Lăng viếng Bác, trong đó gần 1.500 lượt khách quốc tế.