Thượng tôn pháp luật, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng
Ngày 9/11/1946, Quốc hội khóa I thông qua bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đánh dấu bước phát triển quan trọng trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền và khẳng định những nguyên tắc nền tảng về quyền làm chủ của Nhân dân. Trải qua 80 năm, những giá trị tiến bộ của bản Hiến pháp đầu tiên tiếp tục được kế thừa, phát triển trong hệ thống pháp luật Việt Nam, trở thành cơ sở quan trọng để bảo đảm quyền con người, quyền công dân và thúc đẩy phát triển đất nước.
Ngày Pháp luật Việt Nam hằng năm là dịp tôn vinh Hiến pháp và pháp luật, đề cao tinh thần thượng tôn pháp luật, nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành và trách nhiệm thực thi pháp luật trong toàn xã hội. Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, pháp luật tiếp tục giữ vai trò nền tảng trong hoàn thiện thể chế, tạo lập môi trường ổn định, minh bạch, công bằng và thuận lợi cho phát triển kinh tế, xã hội.
Trên tinh thần đó, Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới đã xác định những nhiệm vụ trọng tâm về đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, nâng cao chất lượng thể chế, hiệu quả tổ chức thi hành và phát huy vai trò của pháp luật trong kiến tạo, thúc đẩy phát triển đất nước.
Bộ Công Thương tổ chức hội nghị đánh giá công tác xây dựng pháp luật năm 2025 và phương hướng nhiệm vụ năm 2026, ngày 24/2/2026.
Đối với lĩnh vực kinh tế, tinh thần thượng tôn pháp luật được thể hiện trực tiếp qua việc bảo đảm quyền tự do kinh doanh theo quy định, duy trì môi trường cạnh tranh bình đẳng, bảo vệ doanh nghiệp kinh doanh chân chính và quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng. Thị trường phát triển bền vững đòi hỏi nền tảng pháp luật nghiêm minh, thông tin minh bạch và ý thức tuân thủ pháp luật, thực hiện đầy đủ trách nhiệm của các chủ thể tham gia giao dịch.
Trong đó, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi đây là lĩnh vực gắn trực tiếp với sức khỏe, tài sản và chất lượng cuộc sống của người dân. Chất lượng sản phẩm được bảo đảm, giao dịch được thực hiện minh bạch và khiếu nại được giải quyết đúng quy định là những yếu tố thiết thực khẳng định vai trò của pháp luật trong bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng.
Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng số 19/2023/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/7/2024, cùng Nghị định số 55/2024/NĐ-CP đã tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, xác lập rõ hơn quyền và nghĩa vụ của người tiêu dùng, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh cũng như cơ chế quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.
Trong đó, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 đã bổ sung, hoàn thiện nhiều quy định nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của thị trường hiện đại, tập trung vào bảo vệ thông tin của người tiêu dùng, xác định trách nhiệm của doanh nghiệp trong giao dịch trên không gian mạng, kiểm soát hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung và tăng cường bảo vệ người tiêu dùng dễ bị tổn thương.
Các quy định pháp luật tạo cơ sở để người tiêu dùng thực hiện quyền được cung cấp thông tin chính xác, lựa chọn hàng hóa, dịch vụ, yêu cầu bồi thường thiệt hại, khiếu nại và giải quyết tranh chấp. Đồng thời, doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm về chất lượng hàng hóa, công khai thông tin, bảo vệ dữ liệu và giải quyết những yêu cầu chính đáng của khách hàng... Những yêu cầu này ngày càng trở nên cấp thiết khi thương mại điện tử, giao dịch trực tuyến, livestream bán hàng và hoạt động quảng bá sản phẩm thông qua người có ảnh hưởng phát triển mạnh mẽ. Các phương thức kinh doanh mới mở rộng cơ hội tiếp cận hàng hóa, dịch vụ nhưng cũng đặt ra nhiều vấn đề về tính minh bạch của thông tin, bảo đảm chất lượng sản phẩm và xác định trách nhiệm pháp lý khi phát sinh tranh chấp.
Trên cơ sở các chủ trương của Đảng và quy định pháp luật, công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tiếp tục được quan tâm, chỉ đạo và triển khai với những nhiệm vụ rõ ràng. Ngày 10/11/2025, Ban Bí thư ban hành Kết luận số 207-KL/TW về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 30-CT/TW ngày 22/1/2019 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và trách nhiệm quản lý của Nhà nước đối với công tác bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.
Tiếp đó, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 87/NQ-CP ngày 5/4/2026 về Chương trình hành động thực hiện Kết luận số 207-KL/TW, xác định những nhiệm vụ trọng tâm trong nâng cao nhận thức, hoàn thiện thể chế, tăng cường hiệu quả thi hành pháp luật, phát huy trách nhiệm của doanh nghiệp, tổ chức xã hội và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong bảo vệ người tiêu dùng.
Đây là những cơ sở quan trọng để các bộ, ngành, địa phương tiếp tục nâng cao trách nhiệm quản lý, tăng cường phối hợp và triển khai đồng bộ những giải pháp bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Đồng thời, yêu cầu đặt ra là chuyển hóa các chủ trương, chính sách thành hoạt động cụ thể, có khả năng hỗ trợ người dân tiếp cận pháp luật và bảo vệ quyền lợi hợp pháp trong thực tế.
Hưởng ứng Ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam năm 2026 của các tỉnh, thành phố trên cả nước.
Với vai trò cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực công nghiệp, thương mại, Bộ Công Thương đã chủ động tham mưu, xây dựng và triển khai các chương trình, kế hoạch nhằm cụ thể hóa chủ trương, chính sách về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Trọng tâm là tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật và tăng cường trách nhiệm tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026, Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định số 2429/QĐ-BCT ngày 28/9/2026 về Kế hoạch hưởng ứng Ngày Pháp luật năm 2026. Thông qua triển khai kế hoạch, Bộ Công Thương tiếp tục đẩy mạnh công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành và trách nhiệm thực thi pháp luật trong toàn ngành, góp phần đưa các quy định pháp luật vào thực tiễn quản lý nhà nước và hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Nâng cao hiệu quả thực thi, củng cố niềm tin thị trường
Xác định bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là một nhiệm vụ quan trọng trong phát triển kinh tế bền vững, Bộ Công Thương đã ban hành nhiều chương trình, kế hoạch nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, thúc đẩy thực thi pháp luật và bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân.
Nổi bật, ngày 3/2/2026, Bộ Công Thương ban hành Quyết định số 239/QĐ-BCT phê duyệt Chương trình quốc gia về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng giai đoạn 2026 - 2030. Chương trình xác định mục tiêu đưa việc đáp ứng nhu cầu và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trở thành trách nhiệm, động lực và lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp Việt Nam.
Chương trình đặt ra nhiều mục tiêu cụ thể đến năm 2030, trong đó phấn đấu 100% tỉnh, thành phố tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam; 100% Sở Công Thương duy trì đầu mối tiếp nhận, tư vấn, hỗ trợ giải quyết tranh chấp. Đồng thời, hướng tới thành lập ít nhất 6 tổ chức hòa giải và 30 Hội Bảo vệ người tiêu dùng tại địa phương, triển khai tối thiểu 50 hoạt động khảo sát, thử nghiệm chất lượng hàng hóa, dịch vụ để cảnh báo người dân. Định hướng xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu truy xuất nguồn gốc hàng hóa quốc gia, hộ chiếu số sản phẩm, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tăng cường giám sát thị trường thương mại điện tử.
Ngày 13/5/2026, Bộ Công Thương tiếp tục ban hành Quyết định số 1116/QĐ-BCT về Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết số 87/NQ-CP của Chính phủ. Ngày 15/7/2026, Bộ ban hành Quyết định số 1769/QĐ-BCT về Chương trình hành động triển khai Chương trình quốc gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng giai đoạn 2026 - 2030.
Chương trình hành động đã phân công nhiệm vụ cho các đơn vị thuộc Bộ Công Thương, Sở Công Thương các địa phương và những cơ quan, tổ chức có liên quan. Trọng tâm là hoàn thiện chính sách, tăng cường kiểm tra, giám sát, hỗ trợ giải quyết tranh chấp, nâng cao năng lực thực thi và bảo vệ người tiêu dùng trong giao dịch trên không gian mạng.
Trong quá trình triển khai, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia giữ vai trò quan trọng trong tham mưu, tổ chức thực hiện các nhiệm vụ quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Năm 2025, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã hoàn thành kế hoạch kiểm tra, giám sát, phát hiện và xử phạt vi phạm hành chính đối với 17 tổ chức, cá nhân với tổng số tiền 2,71 tỷ đồng; giám sát 19 chương trình thu hồi sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật. Tính đến ngày 14/9/2026, Tổng đài tư vấn, hỗ trợ người tiêu dùng 1800.6838 đã tiếp nhận 16.687 cuộc gọi trong năm 2026, trong đó 10.613 cuộc được trực tiếp tư vấn, xử lý, đạt 63,6%.
Công tác kiểm tra, xử lý vi phạm và giám sát an toàn sản phẩm tiếp tục được đẩy mạnh. Tính từ năm 2024 đến đầu tháng 10/2026, Bộ Công Thương đã triển khai 14 đoàn thanh tra, kiểm tra chuyên ngành. Tổng số tiền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng giai đoạn 2025 - 2026 đạt 10,225 tỷ đồng. Cơ quan chức năng cũng đã giám sát 46 chương trình thu hồi liên quan đến 358.889 sản phẩm có khuyết tật, gồm ô tô, xe máy, đồ gia dụng và sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ em.
Thông qua hoạt động kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm và hỗ trợ giải quyết tranh chấp, Bộ Công Thương và Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường trách nhiệm tuân thủ pháp luật của các tổ chức, cá nhân kinh doanh và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng. Qua đó, tinh thần thượng tôn pháp luật được cụ thể hóa trong thực tiễn quản lý thị trường, góp phần củng cố niềm tin của người tiêu dùng, thúc đẩy môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và lành mạnh.
Bên cạnh công tác tiếp nhận, hỗ trợ người tiêu dùng, Bộ Công Thương và Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật thông qua nhiều hoạt động thiết thực. Ngày 28/3/2026, tại Khánh Hòa, Bộ Công Thương chủ trì Lễ phát động quốc gia hưởng ứng Ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam năm 2026 với chủ đề "An toàn thông tin - Gắn kết niềm tin - Tiêu dùng bền vững", góp phần nâng cao nhận thức về bảo vệ thông tin, trách nhiệm của doanh nghiệp và quyền lợi người tiêu dùng.
Trong tháng 8/2026, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia tổ chức các hoạt động tập huấn, phổ biến Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, tập trung hướng dẫn tiếp nhận, giải quyết khiếu nại, thương lượng tranh chấp, bảo vệ thông tin cá nhân và trách nhiệm của doanh nghiệp, KOL, KOC trong môi trường số.
Thứ trưởng Bộ Công Thương Lương Hoàng Thái phát biểu tại Ngày hội tri ân người tiêu dùng năm 2026.
Ngày 31/10/2026 vừa qua, Ngày hội tri ân người tiêu dùng (Consumer Fest 2026) đã được tổ chức tại Hưng Yên, thu hút khoảng 23.000 lượt khách tham gia. Thông qua các hoạt động trải nghiệm, tư vấn và phổ biến kiến thức, chương trình góp phần nâng cao kỹ năng mua sắm an toàn, nhận diện rủi ro và chủ động bảo vệ quyền lợi hợp pháp.
Phát biểu tại ngày hội, Thứ trưởng Bộ Công Thương Lương Hoàng Thái nhấn mạnh, thời gian qua, Bộ Công Thương đã phối hợp với các bộ, ngành, địa phương triển khai nhiều hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật và nâng cao nhận thức về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Thứ trưởng kêu gọi các bộ, ngành, địa phương, tổ chức xã hội và cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục chung tay, đưa tinh thần lấy người tiêu dùng làm trung tâm vào chính sách, chiến lược kinh doanh và hành động thực tiễn.
“Doanh nghiệp cần chủ động nâng cao trách nhiệm trong cung cấp hàng hóa, dịch vụ, bảo đảm chất lượng và minh bạch thông tin, đồng thời tôn trọng quyền, lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng. Đây cũng là nền tảng để củng cố niềm tin thị trường và thúc đẩy phát triển bền vững”, Thứ trưởng nhấn mạnh và khẳng định Bộ Công Thương sẽ tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, kiên quyết xử lý các hành vi xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng, góp phần xây dựng môi trường tiêu dùng an toàn, minh bạch và văn minh.
Theo ông Trịnh Anh Tuấn - Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, đẩy mạnh hội nhập quốc tế và đổi mới sáng tạo, người tiêu dùng vừa là đối tượng được bảo vệ, vừa là động lực quan trọng thúc đẩy nền kinh tế phát triển bền vững.
Ông Trịnh Anh Tuấn nhấn mạnh, cộng đồng doanh nghiệp phải tiếp tục đặt chữ tín, chữ tâm lên hàng đầu, đề cao trách nhiệm đối với người tiêu dùng, coi bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là nền tảng xây dựng thương hiệu bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường. Đồng thời, doanh nghiệp phải thượng tôn pháp luật, minh bạch thông tin và thực hiện đầy đủ trách nhiệm đối với quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng.
Đối với công tác hoàn thiện thể chế, Bộ Công Thương đang tiếp tục lấy ý kiến dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, tập trung vào bảo vệ thông tin, kiểm soát hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung, hỗ trợ thương lượng và phân định thẩm quyền quản lý.
Cùng đó, trước yêu cầu phát triển thương mại điện tử và kinh tế số, Bộ Công Thương, trực tiếp là Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia tiếp tục nâng cao hiệu quả phối hợp, ứng dụng công nghệ trong giám sát, hỗ trợ giải quyết tranh chấp và xử lý vi phạm. Doanh nghiệp cần tuân thủ pháp luật, minh bạch thông tin, bảo đảm chất lượng hàng hóa; người tiêu dùng chủ động trang bị kiến thức và sử dụng các cơ chế bảo vệ quyền lợi hợp pháp.