Nghệ An đầu tự hạ tầng chợ và xúc tiến thương mại khu vực miền núi

Tích cực triển khai

Vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi tỉnh Nghệ An có vị trí chiến lược quan trọng, nhưng cũng đối mặt với nhiều khó khăn do địa hình chia cắt, hạ tầng còn hạn chế. Việc phát triển thương mại, đặc biệt là thương mại biên giới và giao thương hàng hóa tại các khu vực này được xem là chìa khóa để nâng cao đời sống người dân, xóa đói giảm nghèo bền vững.

Theo báo cáo của Sở Công Thương Nghệ An, trong giai đoạn 2021 - 2025, công tác đầu tư xây dựng, cải tạo và nâng cấp hệ thống chợ tại vùng đồng bào DTTS và miền núi đã được triển khai hiệu quả.

Tổng nguồn vốn ngân sách Trung ương bố trí cho nội dung này đạt 14.101 triệu đồng, tỉnh đã hoàn thành 100% kế hoạch vốn cả giai đoạn. Từ nguồn vốn Trung ương, tỉnh đã đầu tư xây dựng mới 02 chợ tại các địa bàn trọng điểm là xã biên giới Nhôn Mai (huyện Tương Dương cũ) và xã Châu Hạnh (huyện Quỳ Châu cũ) với tổng vốn 8.164 triệu đồng; đầu tư cải tạo, nâng cấp 8 chợ với tổng vốn 5.937 triệu đồng.

Sở Công Thương cũng phối hợp với Sở Tài chính, Sở Xây dựng rà soát các chợ truyền thống trên địa bàn tỉnh bị hư hỏng do ảnh hưởng của bão số 10 tổng hợp báo cáo, đề xuất UBND tỉnh hỗ trợ phân bổ kinh phí sửa chữa với tổng số tiền 8.766 triệu đồng.

Đi cùng với xây dựng hạ tầng, tỉnh Nghệ An đã dành nhiều nguồn lực cho thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm vùng đồng bào DTTS và miền núi. Trong giai đoạn 2021–2025, ngành Công Thương đã chủ trì, phối hợp tổ chức và tham gia trên 40 chương trình, sự kiện xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu hàng hóa với các tỉnh, thành trên cả nước; tham gia 73 hội chợ, hội nghị kết nối giao thương, các sản phẩm của hơn 600 doanh nghiệp, cơ sở sản xuất đã được giới thiệu rộng rãi. Trong các hoạt động đó, có nhiều sản phẩm của khu vực vùng đồng bào DTTS và miền núi.

Đặc biệt, tỉnh đã hỗ trợ kết nối thành công 38 doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất các sản phẩm OCOP, sản phẩm đặc trưng miền núi vào hệ thống các nhà phân phối, siêu thị và cửa hàng bán lẻ trên toàn quốc. Để kích cầu tiêu dùng tại chỗ, tỉnh Nghệ An đã tổ chức 15 phiên chợ hàng Việt về miền núi; hỗ trợ xây dựng 02 điểm bán sản phẩm lưu niệm phục vụ du lịch tại Quế Phong và Nghĩa Đàn.

Ông Phùng Thành Vinh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An chia sẻ, với sự quan tâm, chỉ đạo quyết liệt của tỉnh, của Sở Công Thương đã mang lại những kết quả tích cực. Các chợ được xây mới, khang trang đã cải thiện điều kiện kinh doanh, tạo mỹ quan và an toàn giao thông, đảm bảo tốt hơn các điều kiện về an toàn thực phẩm và vệ sinh môi trường. Từ đó, thu hút, tập trung lượng hàng hóa lớn, tạo sinh kế, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân. Đặc biệt tại khu vực miền núi, chợ không chỉ là nơi mua bán mà còn là không gian giao lưu văn hóa, kết nối xúc tiến thương mại mang đậm bản sắc vùng miền. Công tác xúc tiến thương mại hằng năm đã góp phần đẩy mạnh lưu thông hàng hóa, giúp đồng bào dễ dàng tiếp cận mua bán và thực hiện bình ổn giá.

Vẫn còn nhiều khó khăn, hạn chế

Hiện nay, hệ thống chợ tại khu vực vùng đồng bào DTTS và miền núi hầu hết có quy mô nhỏ, buôn bán nhỏ lẻ, mặt hàng chưa đa dạng và quy hoạch thiếu khoa học. Đáng lo ngại là nhiều chợ được đầu tư từ 15 - 20 năm trước nay hạ tầng đã xuống cấp, hư hỏng, không đảm bảo các tiêu chuẩn vệ sinh môi trường, phòng cháy chữa cháy, không đáp ứng được nhu cầu giao thương ngày càng tăng nhưng thiếu nguồn kinh phí bảo trì, cải tạo nâng cấp.

Việc triển khai Nghị định số 60/2024/NĐ-CP về quản lý và phát triển chợ còn nhiều bất cập do không quy định cụ thể về cơ quan chuyên môn quản lý kết cấu hạ tầng chợ do Nhà nước đầu tư, phương án chuyển đổi mô hình khó thực hiện.

Các sản phẩm nông nghiệp vùng đồng bào DTTS và miền núi vẫn còn manh mún, nhỏ lẻ, chủ yếu phát triển theo mùa vụ, chưa có sự đầu tư chiều sâu về chất lượng, mẫu mã bao bì, dẫn đến khó khăn trong tiêu thụ. Sản phẩm OCOP và sản phẩm tiềm năng chưa trở thành hàng hóa đủ cung ứng thường xuyên cho thị trường lớn, thiếu liên kết với doanh nghiệp và hệ thống phân phối hiện đại.

Các doanh nghiệp ở khu vực này quy mô còn nhỏ, việc triển khai chuyển đổi số trong xúc tiến thương mại, sử dụng các công cụ quảng bá trực tuyến như website, mạng xã hội vẫn còn hạn chế. Nguồn kinh phí hỗ trợ thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm chủ yếu là lồng ghép, vận dụng nên số lượng đề án còn ít, quy mô nhỏ và tính lan tỏa chưa cao.

Từ thực tiễn triển khai, để giải quyết bài toán xuống cấp của hệ thống chợ, tỉnh Nghệ An đã đề nghị tăng định mức hỗ trợ từ ngân sách Trung ương đối với việc đầu tư xây dựng mới, cải tạo, nâng cấp mạng lưới chợ vùng đồng bào DTTS và miền núi. Đây là nhu cầu cấp thiết để đáp ứng yêu cầu phục vụ sản xuất kinh doanh và giao thương ngày càng cao của người dân.

Đồng thời, kiến nghị HĐND tỉnh thống nhất danh mục xây dựng và ban hành Nghị quyết về chính sách hỗ trợ hạ tầng chợ nông thôn nhằm khuyến khích các doanh nghiệp quan tâm đầu tư kinh doanh khai thác chợ. Triển khai có hiệu quả chính sách hỗ trợ xúc tiến thương mại của tỉnh đã ban hành theo Nghị quyết số 38/2025/NQ-HĐND ngày 12/12/2025 của HĐND tỉnh và các hoạt động hỗ trợ thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm trong Chương trình mục tiêu Quốc gia về phát triển kinh tế - xã hội đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trong giai đoạn tới. Đặc biệt, cần có chính sách hỗ trợ mạnh mẽ hơn để các doanh nghiệp vùng cao đẩy mạnh chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, bắt kịp xu thế thương mại hiện đại.

Chỉ đạo các sở, ngành, địa phương rà soát điều chỉnh phương án phát triển hệ thống hạ tầng chợ phục vụ điều chỉnh Quy hoạch tỉnh giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến 2050 phù hợp với thực tế địa bàn sau khi sáp nhập địa giới hành chính cấp xã và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp.

Thực hiện việc treo khẩu hiệu tuyên truyền tại các chợ nói không với hàng giả hàng kém chất lượng, không rõ nguồn gốc xuất xử, đảm bảo an toàn thực phẩm và triển khai ký cam kết đối với 100% hộ tiểu thương kinh doanh tại chợ không buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng, không rõ nguồn gốc xuất xử, đảm bảo an toàn thực phẩm. Hỗ trợ xây dựng các điểm giới thiệu và bán các sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu, sản phẩm OCOP, sản phẩm đặc trưng của tỉnh tại các chợ.

Theo Phó chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Phùng Thành Vinh, phát triển thương mại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi không chỉ là bài toán kinh tế mà còn là nhiệm vụ chính trị - xã hội quan trọng để rút ngắn khoảng cách phát triển giữa các vùng miền. Với những nền tảng đã tạo dựng và những định hướng giải pháp cụ thể, kỳ vọng thương mại sẽ tiếp tục là động lực mạnh mẽ thúc đẩy kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi tỉnh Nghệ An vươn lên trong giai đoạn tới.