Nhiệm vụ chính trị trọng tâm
Ngày 29/12/2025, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà ký Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030 bao gồm 10 tiêu chí, 47 chỉ tiêu. Mỗi tiêu chí đều được chia theo 3 nhóm xã để phù hợp với việc sắp xếp, tổ chức lại các đơn vị hành chính xã và trình độ phát triển của các xã.
Bộ tiêu chí mới cũng được điều chỉnh theo hướng nâng ngưỡng và siết chặt yêu cầu. Nếu giai đoạn trước chủ yếu tập trung hoàn thiện hạ tầng cơ bản thì giai đoạn mới đòi hỏi cao hơn về chất lượng công trình, hiệu quả sử dụng và khả năng duy trì bền vững.
Thực tế, sau sáp nhập và đi vào vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, quy mô xã mới lớn, dân số đông hơn, địa bàn trải rộng, trong khi điều kiện phát triển giữa các thôn, vùng vẫn còn chênh lệch và khác biệt.
Thực tế này đã và đang tạo áp lực không nhỏ trong việc duy trì và nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới. Nhiều địa phương phải giải bài toán “kép” vừa giữ vững những tiêu chí đã đạt được trước sáp nhập, vừa từng bước đầu tư, bổ sung cho các tiêu chí còn khó khăn, nhất là về hạ tầng giao thông, thiết chế văn hóa, xử lý môi trường và nâng cao thu nhập người dân. Việc ban hành một bộ tiêu chí mới, linh hoạt hơn, phù hợp với không gian phát triển sau sáp nhập được xem là hết sức cần thiết.
Diện mạo khu vực nông thôn tỉnh Nghệ An ngày càng giàu đẹp, khang trang. Ảnh: Nguyên Hoà
Ở góc độ địa phương, trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Văn Đệ - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An cho biết, bước sang giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh xác định xây dựng nông thôn mới tiếp tục là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, thường xuyên, liên tục của cả hệ thống chính trị. Trọng tâm của giai đoạn này không còn là mở rộng số lượng xã đạt chuẩn mà là rà soát, đánh giá thực chất từng tiêu chí, bám sát bộ tiêu chí nông thôn mới giai đoạn mới theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả và tính bền vững.
Chủ động xây dựng kế hoạch triển khai
Chia sẻ với phóng viên, ông Lê Văn Lương – Chi cục trưởng Chi cục kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn tỉnh Nghệ An cho biết, lần đầu tiên, khung thí điểm xây dựng xã nông thôn mới hiện đại được đưa vào quyết định. Theo đó, xã nông thôn mới hiện đại phải đạt chuẩn theo mức của xã nhóm 1 và có thu nhập bình quân đầu người cao hơn ít nhất 10% so với quy định. Bên cạnh cấp xã, tiêu chuẩn dành cho cấp tỉnh cũng được nâng cao hơn, yêu cầu đáp ứng 13 điều kiện để được công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới.
Trước khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, tỉnh Nghệ An có 16 xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu. Ảnh: Mai Liễu
Thời gian tới, căn cứ các quy định và hướng dẫn của các bộ, cơ quan Trung ương, Chi cục sẽ nhanh chóng cụ thể hóa bộ tiêu chí chi tiết, bảo đảm bám sát thực tiễn, triển khai đồng bộ, phù hợp với điều kiện và nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; lấy thu nhập và chất lượng sống của người dân làm trung tâm, dựa trên khoa học công nghệ, chuyển đổi số, sản phẩm OCOP, du lịch nông thôn và kinh tế tư nhân.
Gắn tăng trưởng thu nhập với an sinh xã hội, bảo vệ môi trường, giữ gìn bản sắc văn hóa, tạo nền tảng vững chắc để xây dựng xã nông thôn mới hiện đại và hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới cấp tỉnh trong giai đoạn mới. Trên cơ sở đó, tỉnh tiếp tục phát động sâu rộng các phong trào thi đua xây dựng nông thôn mới, tạo khí thế đồng thuận, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và các tầng lớp nhân dân
Việc triển khai Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030 được các xã xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt trong quá trình tổ chức lại không gian phát triển nông thôn sau sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã. Trọng tâm là nâng cao chất lượng các tiêu chí, chuyển mạnh từ mục tiêu “đạt chuẩn” sang “phát triển bền vững và hiện đại”
Các mô hình sản xuất kinh doanh ở khu vực nông thôn giúp người dân có thu nhập ổn định, vươn lên làm giàu. Ảnh: Thu Hương
Còn theo ông Trần Nguyên Hoà - Chủ tịch UBND xã Trung Lộc, theo Bộ tiêu chí mới, các nội dung, tiêu chí xây dựng xã đạt chuẩn nông thôn mới có yêu cầu rất cao, cần nhiều nguồn lực. Đặc biệt như các tiêu chí về chuyển đổi số, tiêu chí hạ tầng thương mại nông thôn yêu cầu xã có chợ đạt chuẩn an toàn thực phẩm hoặc siêu thị hạng 3 trở lên là rất khó thực hiện. Xã sẽ tiến hành rà soát thực trạng, đối soát với Bộ tiêu để hoàn thiện, thực hiện các nội dung tiêu chí một cách vững chắc, thực chất, phấn đấu để xã đạt chuẩn xã nông thôn mới và từng bước xây dựng xã nông thôn mới hiện đại.
Đánh giá sát thực về thực tiễn xây dựng nông thôn mới tại địa phương những năm qua, ông Lê Mạnh Hiên - Chủ tịch UBND xã Minh Châu cho rằng nâng cao thu nhập cho người dân là nhiệm vụ cốt lõi trong xây dựng nông thôn mới bền vững giai đoạn 2026 - 2030. Dù nguồn lực còn khó khăn, hạn chế, nhưng xã sẽ phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới trong giai đoạn tới. Tiêu chí trọng tâm thực hiện đó là vệ sinh môi trường, văn hoá, y tế và giáo dục. Xã cũng sẽ tuyên truyền, vận động, khuyến khích người dân tham gia sản xuất kinh doanh, phát triển kinh tế bền vững, tạo sinh kế ổn định, lâu dài.
Trên cơ sở kế thừa những thành quả đã đạt được, các xã đã chủ động xác định trọng tâm, trọng điểm trong từng giai đoạn, ưu tiên các tiêu chí gắn với phát triển bền vững và tiếp tục duy trì nhịp triển khai phong trào xây dựng nông thôn mới ngay từ đầu năm 2026.
Tính đến ngày 31/6/2025, tỉnh Nghệ An có 275/362 xã đạt chuẩn nông thôn mới; 102/275 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao; 16 xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu. Bình quân tiêu chí cả tỉnh đạt 17,11 tiêu chí/xã.