Tăng cường kiểm tra, phát hiện nhiều tồn tại trong hoạt động khai thác
Ngày 30/7/2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Nghệ An ban hành Kết luận số 165-KL/TU về tăng cường quản lý hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh. Trên cơ sở đó, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 784/KH-UBND ngày 22/8/2026, cụ thể hóa các nhiệm vụ, giải pháp, phân công trách nhiệm cho từng sở, ngành, địa phương, gắn với thời hạn hoàn thành cụ thể.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được tỉnh triển khai là rà soát toàn diện các giấy phép khai thác khoáng sản, đánh giá việc chấp hành quy định về phạm vi, ranh giới, công suất, trữ lượng, thời hạn khai thác, đất đai, môi trường và nghĩa vụ tài chính.
Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải (thứ 2 từ trái sang) kiểm tra việc quản lý, khai thác cát, sỏi tại các xã
Theo báo cáo của Sở Công Thương Nghệ An, qua rà soát 289 giấy phép khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh, có 223 giấy phép đang hoạt động, 61 giấy phép tạm dừng hoặc chưa hoạt động và 5 giấy phép đã chấm dứt hiệu lực pháp lý. Đáng chú ý, trong số các giấy phép đang hoạt động, có 63 giấy phép đã và đang được cơ quan có thẩm quyền đưa vào diện thanh tra, kiểm tra trong năm 2026.
Kết quả rà soát cũng cho thấy, đối với 160 giấy phép còn lại chưa được các đoàn thanh tra, kiểm tra, cơ quan công an kiểm tra toàn diện trong năm 2026, việc kiểm soát cần tiếp tục được tăng cường. Trong đó, 85 giấy phép khai thác cát, sỏi, đất san lấp, sét gạch ngói được đề xuất giao UBND cấp xã chủ trì kiểm tra toàn diện; 75 giấy phép khai thác đá xây dựng, đá vôi, sét xi măng, than, vàng,... do Sở Công Thương chủ trì, phối hợp các đơn vị liên quan tham mưu thành lập đoàn kiểm tra liên ngành.
Thực tế kiểm tra của 4 tổ công tác cấp tỉnh theo Quyết định số 4126/QĐ-UBND ngày 16/9/2026 cũng đã chỉ ra nhiều bất cập. Qua kiểm tra, một số khu vực mỏ được cấp phép nhưng chưa có bến, bãi tập kết hoặc sử dụng bến bãi ngoài địa bàn tỉnh, gây khó khăn cho việc kiểm soát sản lượng khai thác và kinh doanh. Vị trí lắp đặt, phương thức vận hành camera, trạm cân và kết nối dữ liệu tại một số mỏ chưa phù hợp, chưa kiểm soát đầy đủ phương tiện ra vào cũng như sản lượng khoáng sản thực tế. Việc niêm yết giá tại một số đơn vị chưa đáp ứng yêu cầu, chưa có sự thống nhất trên cùng địa bàn.
Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An kiểm tra việc kết nối, truyền dữ liệu hình ảnh camera, dữ liệu trạm cân và các thiết bị đo của các tổ chức hoạt động khoáng sản.
Đáng chú ý, công suất khai thác của một số giấy phép đối với cát, sỏi, đất san lấp, đá làm vật liệu xây dựng hiện chưa đáp ứng nhu cầu nguyên vật liệu trên địa bàn.
Trước những tồn tại này, UBND tỉnh Nghệ An đã ban hành các văn bản chỉ đạo chấn chỉnh hoạt động khai thác, kinh doanh khoáng sản; yêu cầu các doanh nghiệp khẩn trương khắc phục, hoàn thiện các điều kiện theo quy định. Những đơn vị không đáp ứng yêu cầu phải kiên quyết dừng hoạt động.
Cùng với kiểm tra các mỏ được cấp phép, công tác đấu tranh với hoạt động khai thác, tập kết, vận chuyển khoáng sản trái phép được triển khai quyết liệt. Công an tỉnh Nghệ An đã phát hiện, xử lý 17 vụ với 17 đối tượng liên quan đến hành vi khai thác, tập kết khoáng sản trái phép, tổng số tiền xử phạt 405,5 triệu đồng.
Công tác thanh tra cũng ghi nhận kết quả đáng chú ý. Qua thanh tra việc quản lý, cấp phép và khai thác khoáng sản theo Quyết định số 07/QĐ-TTR ngày 15/1/2026, Thanh tra tỉnh đã phát hiện, xử lý, thu hồi vào ngân sách nhà nước hơn 6,19 tỷ đồng. Tại cuộc thanh tra 10 doanh nghiệp theo Quyết định số 633/QĐ-TTR-P.VIII ngày 23/6/2026, số tiền phát hiện, xử lý và thu hồi vào ngân sách nhà nước là hơn 5,27 tỷ đồng.
Cùng với tăng cường thanh tra, kiểm tra, Nghệ An xác định chuyển đổi số là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động khai thác khoáng sản, hạn chế tình trạng khai thác vượt công suất, thất thoát tài nguyên và thất thu ngân sách.
Tỉnh Nghệ An liên tục chỉ đạo rà soát, siết chặt quản lý hoạt động khai thác khoáng sản
Theo báo cáo của Sở Công Thương Nghệ An, tính đến ngày 25/10/2026, toàn tỉnh có 210/289 mỏ hoàn thành kết nối dữ liệu trạm cân, camera giám sát về hệ thống quản lý tập trung; ngoài ra, có 16 bến thủy nội địa đã kết nối dữ liệu. Trong số 79 mỏ chưa kết nối, có 61 mỏ chưa khai thác, đang tạm dừng hoặc dừng hoạt động; 12 mỏ đang triển khai lắp đặt, chờ kết nối; 4 mỏ đã lắp đặt nhưng thiết bị không tương thích và đang phải lắp đặt lại; 2 mỏ không có bến bãi.
Đáng chú ý, Sở Công Thương đã phối hợp với MobiFone Nghệ An xây dựng hệ thống phần mềm quản lý, giám sát hoạt động khai thác, tập kết khoáng sản trên địa bàn tỉnh. Ngày 12/10/2026, hệ thống đã được chuyển giao, chia sẻ và vận hành với các cơ quan liên quan như Ban Nội chính Tỉnh ủy, Sở Xây dựng, Thuế tỉnh, Công an tỉnh và các đơn vị có liên quan.
Triển khai đồng bộ các giải pháp, bảo đảm quản lý chặt chẽ
Bên cạnh yêu cầu siết chặt quản lý, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, Nghệ An cũng đặt ra nhiệm vụ bảo đảm nguồn cung khoáng sản làm vật liệu xây dựng phục vụ các công trình, dự án trọng điểm và nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội.
Theo rà soát, đánh giá nhu cầu sử dụng vật liệu xây dựng giai đoạn 2026-2030, tỉnh đang tập trung cân đối các loại vật liệu chủ yếu như cát, sỏi, đá xây dựng và đất san lấp theo từng địa bàn, từng nhóm dự án. Việc cập nhật nhu cầu được thực hiện trên cơ sở quy mô, số lượng, tiến độ triển khai các công trình, dự án, qua đó chủ động đánh giá khả năng đáp ứng nguồn cung.
Để bổ sung nguồn vật liệu, tỉnh đã rà soát, hoàn thiện kế hoạch đấu giá quyền khai thác khoáng sản đối với 63 khu vực mỏ tiềm năng, gồm 12 khu vực đã xin ý kiến Thường trực Tỉnh ủy và 51 khu vực mới. Đồng thời, đôn đốc các doanh nghiệp đủ điều kiện thực hiện thủ tục điều chỉnh, nâng công suất khai thác.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Phùng Thành Vinh kiểm tra công tác khai thác khoáng sản trên địa bàn các xã
Cùng với đó, công tác khảo sát, công bố giá vật liệu xây dựng được tăng cường; các tổ chức, cá nhân khai thác, chế biến, kinh doanh khoáng sản được hướng dẫn thực hiện kê khai, niêm yết và bán đúng giá quy định, góp phần hạn chế tình trạng đầu cơ, găm hàng, tăng giá bất hợp lý.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Phùng Thành Vinh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An cho biết, để tiếp tục thực hiện hiệu quả Kết luận số 165-KL/TU, trong thời gian tới, tỉnh Nghệ An sẽ tập trung thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp. Trong đó có các giải pháp trọng tâm như tiếp tục siết chặt kỷ cương, đề cao trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền và người đứng đầu, nhất là người đứng đầu cấp xã, lực lượng công an cơ sở trong công tác quản lý, bảo vệ khoáng sản chưa khai thác. Địa phương nào để xảy ra tình trạng khai thác trái phép kéo dài, phức tạp hoặc có biểu hiện bao che, tiếp tay cho vi phạm phải xem xét, xử lý nghiêm trách nhiệm của tập thể, cá nhân liên quan.
Đẩy nhanh tiến độ chuyển đổi số, hoàn thiện và đưa vào vận hành chính thức hệ thống phần mềm quản lý, giám sát hoạt động khai thác khoáng sản. Yêu cầu 100% các mỏ đang hoạt động khẩn trương khắc phục lỗi thiết bị, hoàn thiện kết nối dữ liệu trạm cân, camera và định vị phương tiện vận chuyển, bảo đảm việc theo dõi, giám sát được thực hiện thường xuyên, liên tục.
Tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế và thủ tục hành chính. Đẩy nhanh tiến độ đấu giá quyền khai thác khoáng sản, cấp phép mới và điều chỉnh nâng công suất đối với các mỏ đủ điều kiện. Tăng cường phối hợp liên ngành trong thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm.
Việc triển khai Kết luận số 165-KL/TU đang từng bước tạo chuyển biến trong công tác quản lý tài nguyên khoáng sản tại Nghệ An. Qua đó, vừa bảo vệ hiệu quả nguồn tài nguyên, chống thất thu ngân sách, vừa bảo đảm nguồn vật liệu phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.