Nghị quyết 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài mở ra những định hướng quan trọng trong thu hút và phát triển khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, hướng dòng vốn vào các lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và có giá trị gia tăng lớn. Để làm rõ hơn những cơ hội Nghị quyết 10 mang lại, cũng như lợi thế và dư địa của Việt Nam trong đón làn sóng đầu tư công nghệ cao, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với TS. Phan Hữu Thắng, Chủ tịch Liên chi hội Tài chính khu công nghiệp Việt Nam, nguyên Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (nay là Bộ Tài chính).
Nâng chất lượng dòng vốn FDI
- Ông đánh giá như thế nào về ý nghĩa của việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 10-NQ/TW (Nghị quyết 10) về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài trong giai đoạn hiện nay?
TS. Phan Hữu Thắng: Theo tôi, Nghị quyết 10 không chỉ tạo ra những cơ hội trước mắt mà còn mở ra nhiều cơ hội mang tính chiến lược cho Việt Nam trong 10-20 năm tới.
Thứ nhất, nghị quyết mở ra cơ hội thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao, phù hợp với sự thay đổi trong chiến lược đầu tư của các tập đoàn đa quốc gia. Hiện nay, các nhà đầu tư không chỉ tìm kiếm những địa điểm có chi phí thấp mà ngày càng quan tâm đến sự ổn định chính trị, chất lượng thể chế, nguồn nhân lực, hạ tầng logistics, năng lượng và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Nếu nghị quyết được triển khai hiệu quả, Việt Nam sẽ có thêm lợi thế trong cạnh tranh thu hút các dự án có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao.
TS. Phan Hữu Thắng, Chủ tịch Liên chi hội Tài chính khu công nghiệp Việt Nam, nguyên Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (nay là Bộ Tài chính). Ảnh: Nguyên Thảo
Thứ hai, Việt Nam có cơ hội đón làn sóng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu. Những biến động địa chính trị, xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng và yêu cầu tăng cường quản trị rủi ro đang thúc đẩy nhiều doanh nghiệp quốc tế tìm kiếm các địa điểm đầu tư mới. Kết quả thu hút FDI thời gian qua cho thấy Việt Nam ngày càng trở thành điểm đến đáng chú ý của dòng vốn đầu tư nước ngoài. Đây là cơ sở để Việt Nam tiếp tục nâng cao vị thế và hướng tới trở thành một trung tâm sản xuất quan trọng của khu vực.
Thứ ba, nghị quyết tạo thêm động lực để Việt Nam thu hút đầu tư vào các ngành công nghệ chiến lược. Nếu nghị quyết được triển khai nghiêm túc, đồng bộ và đạt kết quả cao, Việt Nam có điều kiện hướng mạnh hơn tới các lĩnh vực như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm dữ liệu (Data Center), công nghệ sinh học, công nghệ tài chính (FinTech), sản xuất thông minh, năng lượng tái tạo và công nghệ môi trường…
- Theo ông, Nghị quyết 10-NQ/TW sẽ mở ra những cơ hội gì cho Việt Nam trong thu hút đầu tư nước ngoài thời gian tới?
TS. Phan Hữu Thắng: Tôi cho rằng, nếu Nghị quyết 10 được triển khai nghiêm túc, đồng bộ và đạt kết quả tốt, Việt Nam sẽ có thêm nhiều cơ hội lớn trong thu hút đầu tư nước ngoài thời gian tới.
Trước hết, Việt Nam có cơ hội đón làn sóng đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ cao và bán dẫn. Việc tập trung thu hút các dự án công nghệ số, sản xuất tiên tiến, chip bán dẫn, năng lượng xanh sẽ góp phần nâng cao chất lượng dòng vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam. Qua đó từng bước chuyển từ các ngành thâm dụng lao động, dựa nhiều vào lợi thế chi phí thấp sang những ngành có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn.
Cùng với đó, quá trình triển khai nghị quyết sẽ tạo động lực nâng cao chất lượng thể chế và đẩy mạnh cải cách hành chính. Trọng tâm thu hút đầu tư sẽ từng bước chuyển từ ưu đãi về thuế sang xây dựng khung pháp lý minh bạch, ổn định. Đồng thời cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và chuẩn hóa các quy trình cấp phép, thẩm định. Đây là những yếu tố quan trọng để cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và nâng cao sức cạnh tranh của Việt Nam trong thu hút các dự án FDI chất lượng cao.
Một cơ hội quan trọng khác là thúc đẩy liên kết giữa khu vực doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước. Khi mối liên kết này được tăng cường, doanh nghiệp Việt Nam sẽ có thêm cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, nâng cao năng lực hấp thụ và làm chủ công nghệ, đồng thời tăng khả năng kết nối cung - cầu với khu vực doanh nghiệp FDI.
Bên cạnh đó, sự liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI cũng tạo điều kiện thuận lợi để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Việt Nam có thể thúc đẩy mạnh hơn hoạt động đào tạo đội ngũ kỹ sư, chuyên gia đáp ứng yêu cầu của các ngành công nghệ cao, đồng thời từng bước áp dụng các tiêu chuẩn ESG về môi trường, xã hội và quản trị. Qua đó, chất lượng nguồn nhân lực và năng lực của doanh nghiệp trong nước sẽ được nâng lên, tạo nền tảng để Việt Nam thu hút và khai thác hiệu quả hơn dòng vốn FDI trong giai đoạn mới.
Tạo vị thế mới trong bản đồ FDI toàn cầu
- Đâu là những lợi thế lớn nhất của Việt Nam để tiếp tục thu hút các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư trong thời gian tới, thưa ông?
TS. Phan Hữu Thắng: Việt Nam đang hội tụ nhiều lợi thế quan trọng để tiếp tục trở thành điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư nước ngoài trong thời gian tới.
Thứ nhất, một trong những lợi thế nổi bật của Việt Nam là nền tảng chính trị - xã hội ổn định, kinh tế vĩ mô được duy trì tương đối vững chắc. Môi trường an ninh, chính trị và xã hội có độ tin cậy cao giúp các nhà đầu tư nước ngoài yên tâm hoạch định chiến lược kinh doanh dài hạn, đặc biệt đối với những dự án có quy mô vốn lớn và thời gian đầu tư kéo dài.
Nghị quyết 10-NQ/TW tạo nền tảng để Việt Nam chuyển mạnh sang thu hút FDI chất lượng cao.
Thứ hai, Việt Nam có mức độ hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng. Việc tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA), trong đó có các FTA thế hệ mới, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tiếp cận các thị trường lớn, mở rộng hoạt động xuất khẩu và kết nối sâu hơn với chuỗi cung ứng toàn cầu. Đây là lợi thế đáng kể của Việt Nam trong cạnh tranh thu hút FDI.
Thứ ba, quy mô thị trường trong nước ngày càng lớn. Với dân số hơn 100 triệu người, cùng thu nhập và sức mua ngày càng được cải thiện, Việt Nam không chỉ hấp dẫn với vai trò là một cứ điểm sản xuất mà còn là một thị trường tiêu dùng giàu tiềm năng. Đây là nền tảng thuận lợi cho các nhà đầu tư trong nhiều lĩnh vực như công nghiệp, bán lẻ và dịch vụ.
Thứ tư, Việt Nam đang có sự chuyển dịch mạnh mẽ trong chiến lược thu hút đầu tư, từ dựa nhiều vào lợi thế lao động và chi phí thấp sang ưu tiên các dự án có chất lượng, công nghệ và giá trị gia tăng cao. Chính phủ đang tập trung hoàn thiện thể chế, nâng cấp cơ sở hạ tầng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và ưu tiên các lĩnh vực như bán dẫn, công nghệ cao, năng lượng sạch, kinh tế xanh. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để Việt Nam từng bước hình thành hệ sinh thái FDI chất lượng cao.
Thứ năm, Việt Nam có vị trí địa lý chiến lược khi nằm ở trung tâm khu vực Đông Nam Á, gần các trung tâm sản xuất lớn của châu Á và các tuyến giao thương quốc tế quan trọng. Vị trí này tạo thuận lợi cho kết nối sản xuất, logistics và thương mại, qua đó giúp Việt Nam nâng cao vai trò trong chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.
Có thể nói, sự kết hợp giữa ổn định chính trị - xã hội, hội nhập quốc tế sâu rộng, thị trường hơn 100 triệu dân, vị trí địa lý thuận lợi và định hướng chuyển mạnh sang công nghệ cao, kinh tế xanh đang tạo cho Việt Nam nền tảng tương đối toàn diện để tiếp tục thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao trong giai đoạn tới.
- Ông kỳ vọng Nghị quyết 10-NQ/TW sẽ tạo ra những thay đổi gì trong môi trường đầu tư, kinh doanh của Việt Nam?
TS. Phan Hữu Thắng: Theo tôi, việc triển khai Nghị quyết 10 sẽ tiếp tục phát huy những lợi thế của Việt Nam, đồng thời tạo thêm động lực cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh trong giai đoạn tới.
Việt Nam hiện có nền tảng chính trị - xã hội ổn định, kinh tế vĩ mô được duy trì vững chắc và thị trường tiêu dùng nội địa hơn 100 triệu dân đang tăng trưởng nhanh. Nghị quyết đã xác định rõ định hướng chuyển mạnh sang thu hút hệ sinh thái FDI chất lượng cao trong kỷ nguyên vươn mình. Đặc biệt, môi trường an ninh, chính trị và xã hội ổn định, có độ tin cậy cao là lợi thế quan trọng, giúp các nhà đầu tư nước ngoài yên tâm hoạch định chiến lược đầu tư, kinh doanh dài hạn tại Việt Nam.
Bên cạnh đó, Việt Nam có mức độ hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng. Việc tham gia nhiều FTA, trong đó có các FTA thế hệ mới, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp mở rộng thị trường và kết nối với chuỗi cung ứng toàn cầu. Đồng thời, với dân số hơn 100 triệu người, thu nhập bình quân ngày càng được cải thiện, quy mô và sức mua của thị trường trong nước tiếp tục là nền tảng thuận lợi cho các lĩnh vực bán lẻ, công nghiệp và dịch vụ phát triển.
Khi nghị quyết được triển khai đồng bộ, đặc biệt là định hướng phát triển công nghệ cao và kinh tế xanh, Chính phủ sẽ tiếp tục tập trung hoàn thiện thể chế, nâng cấp cơ sở hạ tầng và ưu tiên các dự án đổi mới sáng tạo, năng lượng sạch. Đây sẽ là những yếu tố quan trọng giúp nâng cao chất lượng môi trường đầu tư, kinh doanh, tăng sức hấp dẫn của Việt Nam đối với dòng vốn FDI chất lượng cao, qua đó góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới.
- Xin cảm ơn ông!
Nghị quyết 10-NQ/TW nêu rõ, phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài gắn với yêu cầu nâng cao hiệu quả, năng lực tự chủ chiến lược, sức cạnh tranh của nền kinh tế, mở rộng mạng lưới thị trường, tham gia sâu vào các chuỗi cung ứng toàn cầu. Đóng góp tích cực vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững, giữ vững ổn định chính trị, quốc phòng, an ninh, nâng cao vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế.