Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, tỉnh Vĩnh Long xác định khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh. Tỉnh tập trung đưa nghiên cứu vào sản xuất, lấy doanh nghiệp làm trung tâm ứng dụng công nghệ.
Tỉnh Vĩnh Long đã hoàn thành 165/165 nhiệm vụ theo thông báo kết luận của Trung ương; từ ngày 1/7/2025 ban hành 246 văn bản về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong kế hoạch 100 ngày xử lý 66 nhiệm vụ thuộc 10 nhóm điểm nghẽn, tỉnh hoàn thành 34 nhiệm vụ, đồng thời theo dõi, xử lý 14 điểm nghẽn trọng tâm qua Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh.
Sau hợp nhất, tỉnh kế thừa 160 nhiệm vụ khoa học - công nghệ, trong đó 96 nhiệm vụ đã nghiệm thu, 48 nhiệm vụ đang triển khai. Kết quả nghiên cứu tạo ra 15 giống mới, 274 mô hình, 425 quy trình, giải pháp công nghệ; 13 giải pháp, sáng chế được công nhận và 36 sản phẩm thương mại hóa.
Hiện, tỉnh có 12 doanh nghiệp chủ trì nhiệm vụ khoa học - công nghệ, hơn 30 doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia nghiên cứu, ứng dụng. Bên cạnh đó, có vùng nguyên liệu dừa khoảng 122.870ha, đứng đầu cả nước, cùng 832 mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu. Mô hình tiêu biểu của Lương Quới chế biến sản phẩm từ nước dừa, xuất khẩu sang hơn 65 quốc gia; các mô hình nuôi tôm công nghệ cao, sử dụng thiết bị bay không người lái trong canh tác từng bước được triển khai. Trong 9 tháng năm 2026, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 11,35%.
Tuy nhiên, tỉnh chưa có doanh nghiệp khoa học - công nghệ quy mô lớn dẫn dắt; phần lớn doanh nghiệp, hợp tác xã còn hạn chế về vốn và nhân lực. Hạ tầng nghiên cứu, kiểm nghiệm, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo chưa đáp ứng yêu cầu; hoạt động tiếp nhận, thương mại hóa công nghệ và kết nối, khai thác dữ liệu còn hạn chế.
Tỉnh đã hợp nhất 3 trung tâm dữ liệu, vận hành hơn 200 hệ thống và hợp nhất 12 nền tảng dùng chung. Tỷ lệ hài lòng đạt 99,2%; số hóa hồ sơ, cấp kết quả điện tử và tái sử dụng dữ liệu đạt trên 99,96%. Hạ tầng viễn thông có 4.940 trạm thu phát sóng, trong đó 2.018 trạm 5G; mạng 3G, 4G phủ 100% xã, phường, mạng 5G đạt khoảng 80%.
Kinh tế số được mở rộng với hơn 1.300 doanh nghiệp, hợp tác xã được hỗ trợ tham gia sàn thương mại điện tử; 100% sản phẩm OCOP được đưa lên sàn số. Chương trình Bình dân học vụ số thu hút hơn 110.000 lượt học viên. Tại 124 xã, phường, tỉnh thành lập 345 tổ công nghệ số cộng đồng với 3.348 thành viên.
Theo ông Nguyễn Quỳnh Thiện - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long, công tác chỉ đạo ngày càng thống nhất; hạ tầng, nền tảng số và dịch vụ công có chuyển biến. Doanh nghiệp tham gia nghiên cứu, ứng dụng rõ hơn, nhiệm vụ từng bước gắn với chuỗi giá trị và lợi thế địa phương. Tuy nhiên, tỉnh còn thiếu nhân lực chuyên sâu và doanh nghiệp công nghệ dẫn dắt.
Mới đây, Bộ Khoa học và Công nghệ và UBND tỉnh Vĩnh Long đã ký kết Chương trình phối hợp chiến lược giai đoạn đến năm 2030, tập trung vào 5 nhóm nội dung trọng tâm. Trong đó, ưu tiên nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ phục vụ các sản phẩm chủ lực; giải quyết những vấn đề cấp thiết của địa phương, đồng thời hỗ trợ phát triển 9 chuỗi giá trị ngành hàng gồm: dừa, hoa kiểng, lúa gạo, tôm càng xanh, sầu riêng, nghêu, sò huyết, cá tra và cua biển.
Bộ Khoa học và Công nghệ và UBND tỉnh Vĩnh Long ký kết Chương trình phối hợp chiến lược đến năm 2030.
Tỉnh ưu tiên chuỗi giá trị hoa kiểng, hướng tới xây dựng Chợ Lách thành trung tâm giống và hoa kiểng quốc gia. Với các ngành hàng chủ lực, tập trung nghiên cứu, chuyển giao công nghệ về chọn tạo giống, nuôi trồng, bảo quản, chế biến sâu, tận dụng phụ phẩm và truy xuất nguồn gốc, qua đó nâng năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và đáp ứng tiêu chuẩn thị trường.
Chương trình đặt mục tiêu lựa chọn từ 12-15 doanh nghiệp, hợp tác xã nòng cốt tham gia nghiên cứu, ứng dụng, tiếp nhận công nghệ; phấn đấu mỗi chuỗi giá trị có ít nhất 1 mô hình hiệu quả, có khả năng thương mại hóa và nhân rộng. Tỉnh kết nối chuyên gia, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ để chuyển giao giải pháp phù hợp.
Bên cạnh đó, tỉnh kiến nghị Bộ Khoa học và Công nghệ hỗ trợ thu hút tập đoàn công nghệ đầu tư trung tâm dữ liệu lớn, trung tâm nghiên cứu - phát triển; phát triển hạ tầng khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và hướng dẫn xây dựng Trung tâm đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đồng thời đề xuất nâng cao năng lực phòng thí nghiệm, hướng tới đạt chuẩn ISO/IEC 17025:2017, đáp ứng yêu cầu kiểm nghiệm nông sản xuất khẩu, nhất là sầu riêng; hỗ trợ phát triển thương hiệu “Chợ Lách - Thủ phủ cây giống, hoa kiểng”. Các lĩnh vực khác được quan tâm gồm công nghệ UAV, thu hồi và lưu trữ carbon, kinh tế biển, năng lượng tái tạo và thích ứng biến đổi khí hậu.
Theo ông Nguyễn Quỳnh Thiện, tỉnh đặt hàng nghiên cứu từ nhu cầu doanh nghiệp, gắn kết quả với đầu tư, thương mại hóa; ưu tiên chuỗi dừa, lúa gạo, cây ăn trái, thủy sản, tập trung vào giống, tự động hóa, truy xuất nguồn gốc, chế biến sâu và giảm phát thải. Tỉnh kết nối hệ sinh thái khởi nghiệp với Trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia, viện, trường, vườn ươm, nhà đầu tư; đào tạo nhân lực về trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, an ninh mạng, công nghệ sinh học, GIS, viễn thám; huy động chuyên gia tư vấn, phản biện và nhân rộng mô hình hiệu quả tại 124 xã, phường.
Vĩnh Long đặt mục tiêu đề xuất khoảng 10 nhiệm vụ khoa học - công nghệ cấp bộ, 100% có doanh nghiệp tham gia và ít nhất 70% có đơn vị tiếp nhận, ứng dụng hoặc thương mại hóa. Các nội dung phối hợp sẽ được cụ thể hóa thành nhiệm vụ có mục tiêu, sản phẩm, đầu mối, lộ trình và nguồn lực.
Với định hướng lấy doanh nghiệp và chuỗi giá trị sản phẩm chủ lực làm trọng tâm, tỉnh Vĩnh Long kỳ vọng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đi sâu vào sản xuất, nâng giá trị nông sản, năng lực cạnh tranh và chất lượng tăng trưởng trong thời gian tới.