Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đặt ra yêu cầu đổi mới giáo dục đại học theo hướng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Đối với các cơ sở đào tạo thuộc ngành Công Thương, đây là cơ hội để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là trong bối cảnh các ngành công nghiệp đang có những thay đổi nhanh chóng về công nghệ và yêu cầu tuyển dụng.
Là một trong những cơ sở đào tạo thuộc ngành Công Thương, Trường Đại học Công nghiệp Việt Trì đang tập trung đổi mới chương trình, tăng cường hợp tác với doanh nghiệp nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực kỹ thuật, công nghệ tại khu vực trung du và miền núi phía Bắc. Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, PGS.TS Trần Thị Hằng, Phó Hiệu trưởng nhà trường đã chia sẻ những định hướng, giải pháp cụ thể nhằm hiện thực hóa Nghị quyết 71-NQ/TW, gắn đào tạo với nhu cầu thực tiễn sản xuất.
PGS.TS Trần Thị Hằng, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghiệp Việt Trì.
- Nghị quyết số 71-NQ/TW đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ giáo dục đại học, gắn đào tạo với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Trong bối cảnh các địa phương khu vực trung du và miền núi phía Bắc đang đẩy mạnh phát triển công nghiệp, Trường Đại học Công nghiệp Việt Trì nhìn nhận đâu là cơ hội và thách thức lớn nhất đối với công tác đào tạo nguồn nhân lực và nhà trường sẽ lựa chọn những lĩnh vực nào làm trọng tâm để khẳng định thế mạnh và vị thế của mình, thưa bà?
PGS.TS Trần Thị Hằng: Theo tôi, Nghị quyết 71-NQ/TW mở ra cơ hội lớn cho Trường Đại học Công nghiệp Việt Trì trong bối cảnh khu vực trung du và miền núi phía Bắc đang đẩy mạnh phát triển công nghiệp, đặc biệt ở các lĩnh vực cơ khí, điện - điện tử, tự động hóa, hóa chất và công nghiệp công nghệ cao. Đây là điều kiện thuận lợi để nhà trường mở rộng hợp tác với doanh nghiệp, đổi mới đào tạo, cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cho địa phương và khu vực.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất là khoảng cách giữa tốc độ phát triển của công nghệ với khả năng thích ứng của chương trình đào tạo, đội ngũ giảng viên và cơ sở vật chất. Do đó, Nhà trường phải đổi mới mạnh mẽ để đáp ứng yêu cầu về năng lực chuyên môn, kỹ năng số, trí tuệ nhân tạo và khả năng thích ứng của người học.
Trên cơ sở phát huy truyền thống và thế mạnh, Nhà trường xác định tập trung vào bốn lĩnh vực trọng tâm: Hóa học - Công nghệ thực phẩm; Điện - Điện tử, Điều khiển và Tự động hóa; Cơ khí chế tạo và Công nghệ ô tô; Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số. Đồng thời, tiếp tục phát triển các ngành kinh tế, kế toán và ngoại ngữ nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực toàn diện cho doanh nghiệp.
Để hiện thực hóa định hướng này, Nhà trường sẽ tập trung đổi mới chương trình, phương pháp đào tạo theo hướng ứng dụng; tăng cường liên kết nhà trường, doanh nghiệp và địa phương; đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ.
Mục tiêu của chúng tôi là xây dựng Trường Đại học Công nghiệp Việt Trì trở thành cơ sở giáo dục đại học định hướng ứng dụng, có thế mạnh về kỹ thuật, công nghệ và công nghiệp; là địa chỉ tin cậy trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng, nghiên cứu ứng dụng và chuyển giao công nghệ, đóng góp thiết thực cho sự phát triển của khu vực trung du và miền núi phía Bắc.
- Một trong những định hướng quan trọng của Nghị quyết 71 là thúc đẩy nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực ứng dụng tri thức vào thực tiễn. Từ đặc thù của một trường đại học đào tạo nhân lực công nghiệp, nhà trường đang có những mô hình hợp tác hoặc sản phẩm nghiên cứu nào trực tiếp phục vụ hoạt động sản xuất của doanh nghiệp, thưa bà?
PGS.TS Trần Thị Hằng: Nhà trường xác định nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và hợp tác doanh nghiệp là nhiệm vụ trọng tâm, gắn chặt với hoạt động đào tạo. Hiện nay, Trường đã thành lập 10 nhóm nghiên cứu theo các lĩnh vực thế mạnh; đồng thời đẩy mạnh mô hình liên kết ba bên nhà trường, doanh nghiệp và địa phương, tạo điều kiện để giảng viên, sinh viên tham gia khảo sát, nghiên cứu và đề xuất giải pháp cho các vấn đề thực tiễn trong sản xuất. Giai đoạn 2021–2025, Nhà trường đã triển khai hàng trăm đề tài nghiên cứu khoa học các cấp, công bố gần 400 bài báo khoa học trong nước và quốc tế, tạo nền tảng phát triển các sản phẩm có khả năng ứng dụng và chuyển giao.
Theo tôi, có ba điểm nghẽn chính cần tháo gỡ để các kết quả nghiên cứu trong trường đại học thực sự đi vào đời sống. Đó là cơ chế và nguồn lực đầu tư cho nghiên cứu, thử nghiệm và hoàn thiện công nghệ; sự kết nối giữa nhà trường và doanh nghiệp trong việc đặt hàng, phối hợp giải quyết các bài toán sản xuất và năng lực thương mại hóa kết quả nghiên cứu, bao gồm sở hữu trí tuệ, phát triển thị trường và chuyển giao công nghệ.
Tôi cho rằng, hiệu quả nghiên cứu khoa học không chỉ được đo bằng số lượng đề tài hay công bố, mà quan trọng hơn là khả năng ứng dụng, chuyển giao công nghệ và giải quyết những vấn đề thực tiễn của doanh nghiệp. Nhà trường cũng đang hướng tới trở thành đối tác khoa học công nghệ tin cậy của doanh nghiệp và địa phương, góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển công nghiệp khu vực trung du và miền núi phía Bắc.
- Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi yêu cầu về kiến thức, kỹ năng và năng lực nghề nghiệp của người lao động. Trước xu hướng này, Trường Đại học Công nghiệp Việt Trì sẽ đổi mới cách đào tạo như thế nào để sinh viên không chỉ biết sử dụng công nghệ mà còn có khả năng thích ứng với những biến động của thị trường lao động, thưa bà?
PGS.TS Trần Thị Hằng: Trước sự phát triển nhanh chóng của AI và công nghệ số, Trường Đại học Công nghiệp Việt Trì xác định đổi mới đào tạo theo hướng lấy năng lực người học làm trung tâm, gắn chặt với nhu cầu doanh nghiệp và thị trường lao động. Nhà trường sẽ tập trung cập nhật chương trình đào tạo, tích hợp kiến thức về AI, công nghệ số, kỹ năng mềm; đẩy mạnh thực hành, nghiên cứu khoa học, trải nghiệm thực tế và hợp tác với doanh nghiệp. Đồng thời, chú trọng nâng cao năng lực số của đội ngũ giảng viên, phát triển học liệu số và môi trường học tập hiện đại.
Theo tôi, sinh viên khối ngành công nghệ kỹ thuật trong giai đoạn tới cần được trang bị năm nhóm năng lực cốt lõi: năng lực chuyên môn và tư duy kỹ thuật; năng lực số, làm chủ AI; năng lực giải quyết vấn đề và đổi mới sáng tạo; năng lực thích ứng, học tập suốt đời; năng lực giao tiếp, hợp tác, ngoại ngữ và đạo đức nghề nghiệp.
Quan điểm của nhà trường là không chỉ đào tạo sinh viên biết sử dụng công nghệ mà phải có khả năng làm chủ, ứng dụng và sáng tạo trên nền tảng công nghệ; không chỉ đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động hiện tại mà còn đủ năng lực thích ứng, phát triển và làm chủ nghề nghiệp trong tương lai.
Xin cảm ơn PGS.TS!
Trong những năm tới, Trường Đại học Công nghiệp Việt Trì kỳ vọng tạo chuyển biến rõ nét về chất lượng đầu ra, giúp sinh viên không chỉ vững kiến thức, giỏi kỹ năng nghề nghiệp mà còn có năng lực số, tư duy sáng tạo, tác phong công nghiệp và khả năng thích ứng với sự thay đổi của thị trường lao động. Nhà trường sẽ tăng cường thời lượng thực hành, học tập tại doanh nghiệp, đổi mới chương trình đào tạo theo hướng ứng dụng và mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp vào quá trình đào tạo, đánh giá người học.