Nghị quyết 06 của Trung ương là "kim chỉ nam", Vụ Chính sách thương mại đa biên là "lò rèn", đảng viên trẻ giữ vai trò quan trọng góp phần dệt nên luật chơi có lợi cho Việt Nam trên bàn FTA toàn cầu.
Tháng 4/2026, Việt Nam chính thức bước vào năm Chủ tịch Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Trên bàn làm việc của Vụ Chính sách thương mại đa biên, Bộ Công Thương, tập tài liệu dày cộm chuẩn bị cho các phiên họp cấp cao được đặt cạnh một quyển văn kiện đã lật giở nhiều lần: Nghị quyết số 06-NQ/TW ngày 5/11/2016 về thực hiện có hiệu quả tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, giữ vững ổn định chính trị trong bối cảnh Việt Nam tham gia các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.
Văn kiện ấy, sau một thập kỷ, giờ đây được đọc lại với một lăng kính mới: không phải để nhắc lại cam kết, mà để đối chiếu với thực tế còn dang dở.
Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 930 tỷ USD, tăng 18,2% so với năm trước, ghi nhận xuất siêu năm thứ 10 liên tiếp với thặng dư gần 20 tỷ USD. Riêng với khối CPTPP, kim ngạch thương mại hai chiều đạt trên 100 tỷ USD, tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực và đóng góp quan trọng vào mở rộng thị trường xuất khẩu.
Theo số liệu từ Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), năm 2025, kim ngạch xuất khẩu được cấp C/O ưu đãi CPTPP đạt khoảng 8,5 tỷ USD, tương đương 10-15% tổng kim ngạch xuất khẩu sang khối CPTPP, tăng đáng kể so với mức 2% năm 2019.
Nhưng đằng sau những con số tổng hợp còn ẩn một thực tế mà chính những người trong cuộc ở Vụ Đa biên không né tránh: ký được hiệp định mới chỉ là nửa chặng đường.
Trước khi bước vào chuyên môn, người trẻ ở Vụ Đa biên được dạy trước tiên về bản lĩnh chính trị. Ông Ngô Chung Khanh - Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên, người đang đảm nhiệm vai trò Trưởng đoàn đàm phán CPTPP 2026 của Việt Nam, nhắc lại không dưới một lần: thế hệ trước sẽ dần rời vị trí, và trách nhiệm kế tục không chỉ là tiếp nhận công việc, mà là tiếp nhận một “truyền thống nghề” gắn với hội nhập kinh tế quốc tế. Đó là một nhiệm vụ nặng nề, nhưng cũng là vinh dự khi mỗi quyết định trên bàn đàm phán đều gắn trực tiếp với không gian phát triển của nền kinh tế.
Chị Phạm Thị Hồng Thư, đồng nghiệp của anh Ngọc, nhấn thêm: “Tiêu chí được đặt lên hàng đầu là bảo vệ lợi ích quốc gia và sự phát triển bền vững của nền kinh tế trong nước, sau đó mới đến tốc độ đạt đồng thuận”.
Tại Vụ Đa biên, quy trình đào tạo được vận hành theo bốn lớp: tuyển đầu vào cẩn thận; đào tạo lý thuyết tại Geneva, Tokyo, Singapore; thực chiến đưa cán bộ thẳng vào phiên đàm phán thật; và sinh hoạt chi bộ nơi bản lĩnh chính trị được kiểm điểm và củng cố định kỳ.
Ông Khanh lấy Singapore làm ví dụ tham khảo. Học viện Ngoại giao Singapore (MFA Diplomatic Academy), thành lập từ năm 2007, đào tạo cán bộ ngoại giao qua các phương pháp chuyên sâu: mock sessions, policy gaming, và cử cán bộ trẻ làm trưởng đoàn đàm phán ngay từ sớm. “Đây là mục tiêu mà Vụ Đa biên đặt ra: tiêu chuẩn không còn ở cấp quốc gia, mà phải tầm quốc tế”, ông Khanh nhấn mạnh.
Từ trải nghiệm thực chiến, anh Lê Đức Ngọc đúc rút bốn giá đỡ cho cán bộ đàm phán trẻ: nắm vững cam kết quốc tế Việt Nam đã tham gia; nắm chắc hệ thống pháp luật trong nước; cập nhật xu hướng thương mại quốc tế; và trau dồi ngoại ngữ đến mức làm chủ được ngôn ngữ đàm phán.
Chị Phạm Thị Hồng Thư chia sẻ: “Thư thường xuyên học hỏi từ những người đi trước, quan sát cách họ chuẩn bị, đưa ra lập luận và xử lý tình huống”. Tinh thần truyền lửa ấy không phải bằng giáo trình mà bằng từng đêm thức trắng, từng phiên đàm phán đến 3 giờ sáng.
Ông Ngô Chung Khanh tại một tọa đàm do Báo Công Thương phối hợp tổ chức cho biết những mặt hàng xuất khẩu giá trị cao vẫn có tỷ lệ tận dụng ưu đãi chưa cao. “Đây là những điểm cần tập trung cải thiện hơn trong thời gian tới và chúng tôi sẽ nỗ lực góp sức”, ông nhấn mạnh.
Trên bàn làm việc ở 54 Hai Bà Trưng, quyển Nghị quyết 06-NQ/TW đã lật giở nhiều lần. Những dòng ghi chú bằng bút chì bên lề là của một lớp cán bộ năm năm trước. Giờ đây những dòng ghi chú mới, bằng bút mực, là của anh Lê Đức Ngọc, chị Phạm Thị Hồng Thư và nhiều đảng viên trẻ khác. Câu chuyện của họ ở bài 2 sẽ đưa độc giả đến tận bàn đàm phán thật, nơi kim chỉ nam của Đảng được “dịch” thành từng điều khoản cụ thể ở IPEF, EVFTA, RCEP, CPTPP…
Xem bài 2: Bản lĩnh thực chiến dưới ánh “kim chỉ nam”