Chiều 30/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội thảo luận ở Hội trường về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026, dự kiến kế hoạch năm 2027; tình hình thực hiện ngân sách nhà nước năm 2026, dự toán ngân sách nhà nước, phương án phân bổ ngân sách trung ương năm 2027; kế hoạch đầu tư công năm 2026, năm 2027; quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025; tổng kết thực hiện Nghị quyết số 66/2013/QH13 ngày 29/11/2013 của Quốc hội, kết thúc đầu tư xây dựng dự án đường Hồ Chí Minh quy mô hai làn xe.
Nông nghiệp phải làm chủ đầu vào
Đại biểu Nguyễn Thị Lan (đoàn TP. Hà Nội) đánh giá cao Báo cáo của Chính phủ về tình hình phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và kế hoạch năm 2027. Đại biểu cho rằng, tăng trưởng GDP 9 tháng đạt trên 9%, xuất khẩu nông - lâm - thủy sản vượt 56 tỷ USD, giữa bối cảnh thế giới nhiều biến động là điểm sáng rất đáng tự hào, khẳng định sự lãnh đạo, điều hành quyết liệt, hiệu quả của Đảng, Quốc hội, Chính phủ cùng sự nỗ lực to lớn của toàn xã hội.
Để giữ vững đà tăng trưởng và đưa nông nghiệp tiếp tục bứt phá, đại biểu nêu đề xuất mang tính chiến lược: "Nông nghiệp Việt Nam cần một chip bán dẫn của riêng mình, đó chính là công nghệ sinh học tổng hợp". Theo đại biểu, nông nghiệp đã bảo đảm vững chắc an ninh lương thực, là trụ đỡ của kinh tế, song đang vướng "nút thắt cổ chai" chiến lược: 60- 70% nguồn đạm, phụ gia thức ăn chăn nuôi phải nhập khẩu; nhiều loại giống chất lượng cao, enzyme, chế phẩm chế biến sâu vẫn mua từ bên ngoài. Thước đo của nông nghiệp Việt Nam giai đoạn tới không chỉ dừng lại ở quy mô sản lượng mà căn bản phải là mức độ làm chủ công nghệ lõi. Chỉ khi làm chủ chuỗi cung ứng đầu vào, giá trị gia tăng mới thực sự giữ lại cho đất nước, vị thế nông sản Việt Nam mới vững chắc.
Đại biểu Nguyễn Thị Lan, Đại biểu Quốc hội TP. Hà Nội
Đại biểu so sánh, nếu chip bán dẫn là trái tim của công nghệ số thì sinh học tổng hợp là năng lực lập trình tế bào sống thành các "nhà máy siêu vi", giúp sản xuất chính xác nguồn đạm sinh học, enzyme, vắc xin, chế phẩm sinh học thay hóa chất độc hại. Thực tiễn thế giới cho thấy, sinh học tổng hợp đã là ngành nông nghiệp hàng trăm tỷ USD, được Mỹ, Trung Quốc, EU xác định đây là động lực tăng trưởng ngang hàng với AI và bán dẫn; Trung Quốc đã dùng nấm men chuyển hóa methanol thành nguồn đạm quy mô công nghiệp để giải bài toán thức ăn chăn nuôi. Việc Thủ tướng Chính phủ đưa công nghệ sinh học và y sinh tiên tiến vào nhóm công nghệ chiến lược quốc gia, theo đại biểu, là định hướng đúng đắn, kịp thời, giúp nông nghiệp chủ động nguồn giống, thức ăn, kiểm soát dịch bệnh từ gốc, thoát khỏi bẫy gia công giá trị thấp.
Đại biểu kiến nghị bốn nhóm giải pháp:
Thứ nhất, sớm ban hành khung cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho sản phẩm sinh học nông nghiệp mới, với quy trình liên thông từ thử nghiệm tại viện nghiên cứu, trường đại học tới cấp phép lưu hành; cắt giảm tối đa rào cản thủ tục nhưng kiểm soát nghiêm ngặt, minh bạch an toàn sinh học.
Thứ hai, tháo gỡ rào cản thể chế tài chính, tài sản công để phát triển doanh nghiệp spin-off trong trường đại học; hướng dẫn cụ thể việc định giá, góp vốn bằng kết quả nghiên cứu; thí điểm vốn mồi, đồng tài trợ cùng doanh nghiệp cho giai đoạn sản xuất thử; thực thi thực chất nguyên tắc chấp nhận rủi ro khoa học.
Thứ ba, đầu tư có trọng tâm phòng thí nghiệm hiện đại, hệ thống sản xuất thử nghiệm dùng chung tại các viện, trường trọng điểm, vận hành theo cơ chế mở để kết nối với doanh nghiệp, tránh dàn trải.
Thứ tư, đặt hàng đào tạo chuyên sâu về sinh học tổng hợp gắn với bài toán của doanh nghiệp, đi kèm chính sách đãi ngộ đặc thù, vượt trội để thu hút, giữ chân chuyên gia giỏi. "Sau 40 năm Đổi mới, đã đến lúc nông nghiệp Việt Nam phải chuyển từ làm chủ sản lượng sang làm chủ công nghệ lõi, từ xuất khẩu nông sản sang từng bước xuất khẩu công nghệ nông nghiệp", đại biểu nhấn mạnh.
Ngoại giao công nghệ đi trước
Đại biểu Phạm Nam Tiến (đoàn Lâm Đồng) nhìn nhận: năm 2026, năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đối ngoại và hội nhập quốc tế tiếp tục là điểm sáng nổi bật, một trụ cột chiến lược giữ vững môi trường hòa bình, mở rộng không gian phát triển. Giữa cạnh tranh chiến lược gay gắt, xung đột cục bộ làm đứt gãy nhiều chuỗi cung ứng, sức ép lạm phát và suy giảm thương mại quốc tế, đối ngoại Việt Nam vẫn kiên định đường lối độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa.
Đại biểu Phạm Nam Tiến, Đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng
Trong 9 tháng năm 2026, Việt Nam thiết lập, nâng cấp quan hệ với bảy đối tác quan trọng. Đại biểu dẫn chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc nhằm củng cố thế chiến lược, kết nối hạ tầng giao thông trọng điểm; chuyến thăm cấp nhà nước Cộng hòa Pháp với dấu mốc nâng quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện, quốc gia đầu tiên trong khối EU. Các hoạt động ấy định vị Việt Nam là điểm đến hàng đầu về chuỗi cung ứng công nghệ cao, bán dẫn, năng lượng xanh.
Ngoại giao đóng vai trò đòn bẩy trực tiếp cho kinh tế. Các cam kết chính trị cấp cao đã chuyển hóa nhanh chóng thành những con số ấn tượng. Kim ngạch xuất nhập khẩu lần đầu vượt ngưỡng 1.000 tỷ USD; vốn FDI đăng ký đạt kỷ lục, tăng hơn 76%, mức cao nhất kể từ năm 2021; du lịch đón trên 17 triệu lượt khách quốc tế; triển vọng tín nhiệm quốc gia được nâng lên mức tích cực; Việt Nam dẫn đầu thế giới về tỷ trọng xuất khẩu hàng hóa công nghệ cao, sáng tạo trong Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu.
Với mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên năm 2027, đại biểu đề xuất năm nhóm giải pháp về đối ngoại. Trước hết, ngoại giao công nghệ cần được xem là mặt trận tiên phong hàng đầu, mở đường cho mô hình tăng trưởng dựa trên đổi mới sáng tạo. Tiếp đó là thúc đẩy ngoại giao kinh tế, đa dạng hóa chuỗi cung ứng, mở rộng thị trường tiêu dùng; thu hút dòng vốn chất lượng cao, phát triển mạnh trung tâm tài chính.
Năm APEC 2027 được đại biểu coi là nhiệm vụ đối ngoại trọng tâm. Tròn 10 năm sau APEC 2017, Việt Nam lại làm chủ nhà diễn đàn kinh tế hàng đầu châu Á - Thái Bình Dương, nơi quy tụ các nền kinh tế chiếm gần 50% thương mại toàn cầu. "Đây không chỉ là sự kiện đối ngoại đơn thuần mà phải được xác định là cú hích kinh tế mang tính bước ngoặt".
Đại biểu Phạm Nam Tiến đề nghị đổi mới tư duy, nâng năng lực thực thi, phối hợp liên ngành, lấy người dân, doanh nghiệp, địa phương làm trung tâm phục vụ. Các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài cần nhạy bén dự báo biến động thị trường, là cầu nối xúc tiến thương mại, đầu tư thực chất; khắc phục tâm lý trông chờ, đùn đẩy trách nhiệm; liên thông dữ liệu, xử lý nhanh vướng mắc của đối tác để dòng vốn, các cam kết sớm được giải ngân vào nền kinh tế.