Sáng 4/9, Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, Bộ Công Thương phối hợp với Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh tổ chức hội thảo “Nâng tầm giá trị nông sản và thực phẩm trong chuỗi cung ứng bền vững”. Hội thảo nằm trong khuôn khổ sự kiện Kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế 2026 - Viet Nam International Sourcing 2026 tại TP. Hồ Chí Minh.
Kim ngạch xuất khẩu liên tục lập kỷ lục
Sau phần phát biểu khai mạc, hội thảo dành phần lớn thời gian cho phiên tham luận chuyên đề, với sự điều phối của Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, tập trung vào các chủ đề: Đồng hành cùng thương mại nông sản Việt Nam: Định hướng và giải pháp gia tăng giá trị xuất khẩu, khai phá các thị trường ngách; tác động từ bất ổn chính trị và cánh cửa cho hàng hóa nông sản, thực phẩm Việt thâm nhập sâu thị trường Trung Đông; năng lực tự chủ nguồn nguyên liệu và hành trình định vị sản phẩm Việt trên thị trường quốc tế…
Thông tin về bức tranh xuất khẩu nông sản Việt Nam, những chuyển biến nổi bật trong cơ cấu mặt hàng và thị trường thời gian qua, bà Nguyễn Thảo Hiền - Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài cho biết, thị trường thế giới vừa qua có nhiều biến động, khiến một số ngành hàng xuất khẩu bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, ngành nông sản, thực phẩm nước ta nhờ phát triển đúng hướng đã trở thành điểm sáng trong xuất khẩu.
Bà Nguyễn Thảo Hiền - Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, cùng các khách mời trong phiên tham luận sáng 4/9.
Kim ngạch xuất khẩu của ngành liên tục lập kỷ lục, ghi nhận mức tăng cao. Theo đó, tốc độ tăng trưởng xuất khẩu nói chung của Việt Nam khoảng 9%/năm, nhưng riêng nông sản và thực phẩm giai đoạn 2022-2025 tăng trung bình 15-16%. Không chỉ sản xuất nhiều hơn, nông sản Việt Nam đang được sản xuất theo hướng sạch, bền vững hơn, phù hợp với thị hiếu và yêu cầu của thị trường.
Đáng chú ý, các mặt hàng nông sản, thực phẩm thế mạnh của Việt Nam có tỷ trọng hàng chế biến tăng nhanh. Điển hình như gạo, theo ước lượng, khoảng 80% sản phẩm gạo của Việt Nam là gạo thơm, chất lượng cao, từng bước khẳng định thương hiệu trong và ngoài nước.
Với sản phẩm ST25, Bộ Công Thương đang nhận được nhiều yêu cầu từ châu Âu, Hoa Kỳ về việc tìm kiếm các sản phẩm chất lượng để xuất khẩu.
Đối với cà phê, Việt Nam đứng thứ 2 và thứ 3 thế giới về xuất khẩu tùy từng thời điểm. Nếu trước đây cà phê Việt Nam chủ yếu xuất khẩu thô thì hiện nay hàm lượng chế biến đã được nâng lên đáng kể.
Điểm qua bức tranh tổng thể xuất khẩu nông sản Việt Nam, bà Hiền cho biết, tỷ trọng xuất khẩu vào các thị trường có yêu cầu tiêu chuẩn khắt khe, thị hiếu tiêu dùng cao như Hoa Kỳ, Nhật Bản đang tăng. Trung Quốc hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất, chiếm khoảng 25-26%; EU - thị trường đi đầu về các yêu cầu tiêu chuẩn bền vững, xanh - đang tăng 5-6%.
Hội thảo thu hút đông đảo khách tham dự.
Đáng chú ý, sản phẩm nông sản nước ta còn vươn tới các thị trường xa ở Mỹ Latinh. Dù kim ngạch còn nhỏ, tỷ trọng tăng trưởng đạt khoảng 20-30% mỗi năm.
“Cánh cửa” Trung Đông rộng mở
Phân tích tác động từ bất ổn chính trị và cơ hội để hàng hóa nông sản, thực phẩm Việt Nam thâm nhập sâu hơn vào thị trường Trung Đông, ông Trần Tấn Sỹ - Giám đốc phụ trách Việt Nam, Tập đoàn Lootah (UAE) nhận định, chiến tranh ở Iran đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, những bất ổn này không ảnh hưởng nhiều đến nhu cầu nhập khẩu thực phẩm của khu vực, trái lại cho thấy tầm quan trọng của việc bảo đảm an ninh lương thực.
Nhìn thấy cơ hội trong khủng hoảng, Tập đoàn Lootah đã quyết định đầu tư xây dựng một trung tâm thực phẩm lớn tại UAE, nhằm quy tụ nhiều nông sản, thực phẩm của Việt Nam, góp phần bảo đảm nguồn cung ổn định cho thị trường.
Theo ông Sỹ, trong năm 2025, UAE đã chi 15 tỷ USD nhập khẩu nông sản, thực phẩm. Tuy nhiên, 77% lượng hàng nhập khẩu này được tái xuất sang các nước Trung Đông. “Đây là cơ hội rất lớn cho các doanh nghiệp nông sản, thực phẩm của Việt Nam. Doanh nghiệp Việt không chỉ xuất khẩu hàng hóa vào UAE, mà sẽ lấy đó làm cửa ngõ để xuất khẩu vào Trung Đông”, ông Sỹ nhấn mạnh.
Trong phiên tham luận chuyên đề, ban tổ chức cũng mời đại diện các nhà phân phối trao đổi kinh nghiệm bảo đảm chuỗi cung ứng bền vững từ hạt giống đến bàn ăn; chìa khóa tiếp cận thị trường châu Âu thông qua nền tảng thương mại điện tử; nhu cầu, xu hướng tiêu thụ các sản phẩm nông nghiệp trong khu vực Đông Nam Á…
Đại diện doanh nghiệp Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm phát triển sản phẩm, tìm kiếm đối tác, tiếp cận kênh phân phối quốc tế, ông Lê Anh Dũng - Tổng giám đốc Tổng công ty Rau quả, Nông sản (Vegetexco) cho rằng, để đối phó với những biến động nhanh, khó dự đoán của thị trường hiện nay, doanh nghiệp cần xây dựng chuỗi cung ứng toàn diện, gồm giống, canh tác, thu hoạch, chế biến - bảo quản và thương mại. Theo ông Dũng, doanh nghiệp cũng cần đa dạng hóa sản phẩm để dễ dàng chuyển dịch khi thị trường có biến động.
Sự phát triển bền vững của ngành nông sản và thực phẩm Việt Nam đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa ba giải pháp then chốt: định hướng quy hoạch và hỗ trợ kỹ thuật chế biến sâu từ cơ quan quản lý nhà nước; năng lực mở rộng kênh phân phối số xuyên biên giới của các nhà cung ứng và việc tuân thủ các chuẩn mực chất lượng khắt khe của các tập đoàn bán lẻ đa quốc gia. Mối liên kết đồng bộ này là cơ sở để hàng hóa Việt Nam gia tăng giá trị kinh tế, nâng cao uy tín thương hiệu và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực cũng như toàn cầu.