Trong tham luận tại hội thảo “Giải pháp thúc đẩy tăng trưởng hai con số trong bối cảnh đảm bảo ổn định năng lượng tại TP. Hồ Chí Minh”, ông Phạm Phú Ngọc Trai, Chủ tịch Hội đồng Cố vấn chiến lược đổi mới sáng tạo Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh đã đưa ra nhiều phân tích và khuyến nghị chính sách quan trọng, nhấn mạnh vai trò then chốt của ổn định năng lượng đối với mục tiêu tăng trưởng kinh tế.
Theo ông Phạm Phú Ngọc Trai, thị trường năng lượng thế giới đang chịu tác động mạnh từ các yếu tố địa chính trị, đặc biệt là xung đột Trung Đông. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng các kịch bản ngắn hạn là cần thiết nhằm chủ động ứng phó và bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô.
Mặc dù kim ngạch thương mại giữa Việt Nam và khu vực Trung Đông hiện chỉ chiếm dưới 3% tổng kim ngạch của cả nước, song rủi ro lan tỏa thông qua thị trường năng lượng toàn cầu, đặc biệt là giá dầu, vẫn là yếu tố cần được theo dõi chặt chẽ.
Ông Phạm Phú Ngọc Trai, Chủ tịch Hội đồng Cố vấn chiến lược đổi mới sáng tạo Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh. Ảnh: Tuổi trẻ
Thứ nhất, nếu biến động năng lượng trong ngắn hạn. Trong trường hợp căng thẳng địa chính trị không leo thang và thị trường năng lượng toàn cầu vẫn duy trì được sự cân bằng tương đối, giá dầu có thể tăng trong ngắn hạn do yếu tố tâm lý thị trường, sau đó dần ổn định trở lại.
Ở kịch bản này, tác động đối với nền kinh tế chủ yếu thể hiện ở việc chi phí vận tải quốc tế và hoạt động logistics tăng trong một khoảng thời gian nhất định; chi phí đầu vào của một số ngành sản xuất tăng nhẹ; áp lực lạm phát ở mức vừa phải và có thể kiểm soát.
Với mức độ tác động này, ông Phạm Phú Ngọc Trai cho rằng, các công cụ điều hành kinh tế vĩ mô hiện có hoàn toàn có thể giúp nền kinh tế duy trì ổn định. Việc điều hành linh hoạt giá năng lượng, kết hợp với các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí logistics và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng sẽ góp phần hạn chế tác động tiêu cực đến hoạt động sản xuất và kinh doanh.
Thứ hai, nếu giá năng lượng duy trì ở mức cao trong thời gian dài. Trong trường hợp căng thẳng địa chính trị kéo dài hoặc lan rộng, thị trường năng lượng toàn cầu có thể bước vào giai đoạn giá dầu và giá khí đốt duy trì ở mức cao trong thời gian dài.
Khi đó, tác động đối với nền kinh tế sẽ rõ rệt và lan tỏa rộng hơn. Chi phí sản xuất của doanh nghiệp tăng lên đáng kể; chi phí vận tải và hoạt động logistics tăng, làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa; áp lực lạm phát gia tăng; lãi suất có thể phải điều chỉnh theo hướng tăng để kiểm soát lạm phát; kéo theo chi phí vốn của doanh nghiệp tăng, ảnh hưởng đến đầu tư và tăng trưởng.
Trong kịch bản này, ông Phạm Phú Ngọc Trai nhấn mạnh, việc điều hành kinh tế vĩ mô cần được thực hiện một cách thận trọng và linh hoạt, nhằm tránh tạo ra những cú sốc đối với nền kinh tế. Đồng thời, các chính sách cần hướng tới nâng cao khả năng chống chịu thông qua cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng, đa dạng hóa nguồn cung và thúc đẩy chuyển dịch sang các nguồn năng lượng bền vững hơn.
Chủ động kịch bản và phát triển hạ tầng năng lượng là chìa khóa giúp Thành phố Hồ Chí Minh ổn định kinh tế và hướng tới tăng trưởng hai con số. Ảnh minh họa - Tổng kho xăng dầu Nhà Bè, TP. Hồ Chí Minh.
Thứ ba, dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu. Bên cạnh những rủi ro, biến động năng lượng toàn cầu cũng có thể tạo ra cơ hội. Khi chi phí năng lượng và chi phí sản xuất tăng tại một số khu vực, các doanh nghiệp quốc tế có xu hướng điều chỉnh chuỗi cung ứng và tìm kiếm những địa điểm sản xuất ổn định hơn.
Theo ông Phạm Phú Ngọc Trai, nếu TP. Hồ Chí Minh bảo đảm được môi trường đầu tư ổn định, hệ thống hạ tầng logistics hiệu quả và đặc biệt là nguồn cung năng lượng ổn định cho sản xuất, Thành phố hoàn toàn có thể tận dụng cơ hội này để thu hút thêm dòng vốn đầu tư quốc tế. Điều này không chỉ giúp mở rộng năng lực sản xuất mà còn góp phần nâng cao vị thế của Thành phố trong chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.
Từ ba kịch bản trên, ông Phạm Phú Ngọc Trai cho rằng, mặc dù mức độ tác động của các biến động năng lượng toàn cầu có thể khác nhau, nhưng điểm chung là năng lực bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định và hiệu quả sẽ đóng vai trò quyết định đối với khả năng duy trì tăng trưởng của nền kinh tế.
Việc chủ động chuẩn bị các kịch bản ứng phó, đồng thời đẩy nhanh quá trình đầu tư và phát triển hạ tầng năng lượng, sẽ là yếu tố quan trọng giúp TP. Hồ Chí Minh vừa duy trì được ổn định kinh tế vĩ mô trong ngắn hạn, vừa tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong dài hạn, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số.