"Bài toán'' cho tương lai
Cụm Khí - Điện - Đạm Cà Mau hiện là hệ sinh thái công nghiệp năng lượng lớn nhất và hoàn chỉnh nhất khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Toàn bộ chuỗi vận hành trên nền tảng khí thiên nhiên khai thác từ mỏ PM3 nằm trong vùng biển chồng lấn Việt Nam - Malaysia, vận chuyển về bờ qua hệ thống đường ống PM3 Cà Mau dài hơn 300 km do Tổng Công ty thăm dò khai thác dầu khí (PVEP) phối hợp vận hành. Tuy nhiên, theo báo cáo của các ban chuyên môn của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) và PVEP, khả năng cấp khí từ nguồn này đang gặp không ít khó khăn, đặc biệt khi áp lực suy giảm tự nhiên của mỏ ngày càng rõ nét hơn trong giai đoạn tới.
Hiện Nhà máy Xử lý khí (GPP) Cà Mau tiếp nhận và chế biến khí đầu vào, cung cấp nguyên liệu cho hai Nhà máy Điện Cà Mau 1 và 2 với tổng công suất hơn 1.500 MW và Nhà máy Đạm Cà Mau, một trong hai nhà máy phân bón urê lớn nhất Việt Nam với công suất 800.000 tấn/năm.
Toàn cảnh Cụm Khí - Điện - Đạm Cà Mau.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, báo cáo của Chi nhánh Khí Tây Nam Bộ (KTN) thuộc Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS) cho biết hệ thống khí khu vực Cà Mau vẫn duy trì hoạt động ổn định và liên tục. Sản lượng khí vào bờ ước đạt 883 triệu Sm³, khí cấp cho các hộ tiêu thụ đạt 841 triệu Sm³, sản lượng LPG đạt hơn 49.000 tấn và condensate đạt 2.572 tấn.
Song, báo cáo tại tại buổi làm việc của Tổng Giám đốc Petrovietnam Lê Mạnh Cường vào ngày 8/6, Chủ tịch HĐQT PV GAS Nguyễn Thanh Bình cho biết: Hoạt động của PV GAS nói chung và tại Cà Mau hiện đang ổn định. Tuy nhiên, xét trên nhu cầu vận hành của các hộ tiêu thụ trong Cụm Khí - Điện - Đạm Cà Mau thì nguy cơ thiếu khí là hiện hữu, đặc biệt là từ sau năm 2034.
Theo dự báo của PV GAS, từ thời điểm đó, nếu không có nguồn bổ sung, các Nhà máy Điện Cà Mau 1 và 2 sẽ không thể vận hành đủ công suất 4 tổ máy và tạo cơ sở mở rộng Cà Mau 3. Chính vì vậy, lãnh đạo PV GAS kiến nghị Tập đoàn sớm nghiên cứu, triển khai các phương án nhập khẩu LNG tại Cà Mau.
Ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch HĐTV PV GAS phát biểu tại buổi làm việc với Tổng Giám đốc Petrovietnam Lê Mạnh Cường - Ảnh: Petrovietnam
Đối với khâu hạ nguồn, Tổng Giám đốc PV Power Lê Như Linh cũng cho biết thêm: Nếu có nguồn khí cam kết ổn định để vận hành thêm Nhà máy Điện Cà Mau 3, nhu cầu khí toàn cụm có thể tăng thêm khoảng 6 triệu m³/ngày, nâng tổng nhu cầu lên khoảng 12 triệu m³/ngày. Trong khi hiện tại, toàn bộ nguồn cung từ PM3 cũng chỉ đáp ứng được một phần con số này và đang suy giảm dần.
Không chỉ ngành điện, Nhà máy Đạm Cà Mau "trụ cột" của ngành phân bón trong nước cũng sẽ đối mặt với nguy cơ thiếu nguyên liệu đầu vào. Theo Chủ tịch HĐQT PVCFC Văn Tiến Thanh, giá khí đầu vào ở mức khoảng 10,7 USD/triệu BTU là ngưỡng cần thiết để nhà máy duy trì hiệu quả sản xuất. Nếu nguồn khí không ổn định hoặc buộc phải chuyển sang LNG với giá cao hơn mà không có chính sách hỗ trợ phù hợp, cạnh tranh của phân bón sản xuất trong nước với hàng nhập khẩu sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Triển khai loạt giải pháp từ trung đến dài hạn
Trước thực tế này, Petrovietnam và các đơn vị thành viên đang triển khai song song nhiều giải pháp, được phân chia theo lộ trình thời gian rõ ràng.
Theo đó, trong giai đoạn 2027–2028, Petrovietnam và các đơn vị sẽ tập trung khai thác các mỏ khí nội địa mới. Hai mỏ khí nội địa đang được đẩy nhanh tiến độ phát triển là Khánh Mỹ - Đầm Dơi, dự kiến có thể bổ sung nguồn từ cuối năm 2027. Mỏ Nam Du - U Minh, dự kiến từ cuối năm 2028. Đây là những nguồn cung nội địa quan trọng giúp 'lấp đầy' khoảng cách trong giai đoạn chuyển tiếp, trước khi áp lực suy giảm trở nên sâu sắc hơn sau năm 2034. Chi nhánh Khí Tây Nam Bộ đã chủ động xây dựng các phương án kỹ thuật để sẵn sàng tiếp nhận nguồn khí từ các mỏ này.
Đến năm 2028, dự kiến nguồn khí sẽ được bổ sung từ nguồn cấp bù từ dự án Lô B - Ô Môn. Hiện dự án này là một trong những dự án dầu khí trọng điểm quốc gia với nguồn khí ước tính hàng trăm tỷ m³. Theo kế hoạch, nguồn khí từ Lô B có thể cấp bù về Cà Mau từ đầu năm 2028 với công suất khoảng 2 triệu m³/ngày. Song theo lãnh đạo PVCFC đánh giá: Nguồn cấp bù khí từ nhánh Lô B về Cà Mau có vai trò rất quan trọng đối với toàn Cụm, do đó cần sớm có quyết sách để triển khai. Tuy nhiên, cùng với vấn đề nguồn cung, yếu tố giá khí cần được cân đối hợp lý để bảo đảm tính khả thi. Về dài hạn, sau nguồn Lô B, LNG là giải pháp cần thiết để duy trì và phát triển Cụm Khí - Điện - Đạm Cà Mau.
Tổng Giám đốc Petrovietnam Lê Mạnh Cường và đoàn công tác của Petrovietnam tham quan mô hình Nhà máy Xử lý khí Cà Mau.
Một hướng đi linh hoạt hơn mà PV GAS đề xuất là đẩy nhanh đàm phán mua khí bổ sung từ Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Malaysia Petronas. Với vị trí địa lý gần kề và hạ tầng đường ống sẵn có trong khu vực PM3, đây là phương án có thể triển khai tương đối nhanh, giảm bớt áp lực trong giai đoạn chuyển tiếp trước khi LNG được đưa vào vận hành thương mại.
Một giải pháp quan trọng được đặt ra để giải ‘bài toán” thiếu khí hiện hữu sau năm 2034 đó là việc sớm bổ sung nguồn khí từ nhập khẩu LNG để duy trì vận hành toàn bộ chuỗi Khí - Điện - Đạm Cà Mau. Trước những kiến nghị này, ngày 8/6, tại Cà Mau, Tổng Giám đốc Petrovietnam Lê Mạnh Cường đã chủ trì buổi làm việc với các đơn vị liên quan của Cụm Khí - Điện - Đạm Cà Mau nhằm rà soát tình hình hoạt động từ khâu thượng nguồn, trung nguồn đến hạ nguồn. Tại buổi làm việc Tổng Giám đốc Petrovietnam Lê Mạnh Cường đã trực tiếp giao PV GAS khẩn trương xây dựng phương án cụ thể, bao gồm đánh giá toàn diện hiệu quả đầu tư hạ tầng, lộ trình triển khai và vai trò của LNG trong bảo đảm nguồn cung năng lượng cho toàn khu vực Tây Nam Bộ.
Trước đó, nhận thức rõ tầm quan trọng chiến lược của LNG, PV GAS đã chủ động mở rộng quan hệ đối tác quốc tế. Nhân chuyến thăm 3 nước ASEAN của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cuối tháng 5/2026, PV GAS đã ký kết thỏa thuận hợp tác với Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Thái Lan (PTT) và Tập đoàn PETRON của Philippines.
Yêu cầu hành động: Rõ người, rõ việc, rõ thời hạn
Phát biểu kết luận tại buổi làm việc ngày 8/6, Tổng Giám đốc Petrovietnam Lê Mạnh Cường đã đặt ra yêu cầu cụ thể và dứt khoát: Các ban chuyên môn và đơn vị phải xác định rõ nhiệm vụ cần triển khai, đầu mối chịu trách nhiệm, lộ trình thực hiện, thời hạn hoàn thành và cơ chế theo dõi, giám sát cho từng phương án. Việc đánh giá tổng thể cần bao quát tất cả các kịch bản nguồn cung: PM3, Khánh Mỹ - Đầm Dơi, Nam Du – U Minh, Lô B, mua khí từ Petronas và LNG nhập khẩu để lựa chọn phương án tối ưu nhất cho toàn chuỗi.
Đặc biệt, với LNG, Tổng Giám đốc Petrovietnam đã giao PV GAS khẩn trương xây dựng phương án cụ thể, với đánh giá đầy đủ cả hiệu quả kinh tế, thời điểm triển khai tối ưu và vai trò của LNG trong an ninh năng lượng toàn khu vực Tây Nam Bộ.
Tổng Giám đốc Petrovietnam kiểm tra thực tế tại một số đơn vị trong Cụm Khí - Điện - Đạm Cà Mau
Đồng bằng sông Cửu Long là vùng sản xuất nông nghiệp và thủy sản lớn nhất cả nước, với nhu cầu điện và phân bón khổng lồ. Nếu Cụm Khí - Điện - Đạm Cà mất đi một phần công suất, lưới điện vùng đồng bằng sẽ phải đối mặt với áp lực mà không dễ bù đắp từ các nguồn khác.
Kinh nghiệm từ nhiều quốc gia như Thái Lan, Singapore, Nhật Bản cho thấy: đầu tư vào hạ tầng LNG trước khi thực sự cần thiết luôn hiệu quả hơn là phải ứng phó trong tình huống khủng hoảng. Chính vì vậy, với tinh thần "Một đội ngũ – Một mục tiêu", Petrovietnam đã và đang đưa ra hàng loạt giải pháp để ‘hóa giải” bài toán an ninh năng lượng mà khu vực Tây Nam Bộ sắp phải đối mặt trong tương lai.
PTT, một trong những tập đoàn năng lượng lớn nhất Đông Nam Á với chuỗi giá trị tích hợp từ thượng nguồn đến LNG và phân phối, PV GAS hướng đến hợp tác trong cung cấp LPG và LNG, chia sẻ kinh nghiệm quản trị rủi ro năng lượng và phát triển hạ tầng LNG. Đây là đối tác tiềm năng có thể hỗ trợ PV GAS tiếp cận nguồn LNG từ thị trường Thái Lan và khu vực, đồng thời học hỏi kinh nghiệm vận hành LNG từ một quốc gia đã đi trước trong lĩnh vực này. Ngoài ra, PV GAS cũng tham gia các buổi làm việc với Vitol Asia tại Singapore và Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Philippines, những tổ chức có thể đóng vai trò quan trọng trong thu xếp vốn và chuỗi cung ứng LNG quốc tế cho Việt Nam.