Ngày 28/7/2026, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV ban hành Nghị quyết số 20-NQ/TW về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh. Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030, xây dựng nền tảng vững chắc để Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.
Trong đó, tổng GRDP của các tỉnh, thành phố ven biển đóng góp trên 70% GDP cả nước. Tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân của các địa phương ven biển phấn đấu đạt trên 11%/năm. Phát triển các dự án điện gió ngoài khơi có công suất 6 - 10 GW. Hình thành 5 - 6 trung tâm kinh tế biển mạnh; 3 khu kinh tế đặc biệt. Hoàn thành 100% tuyến đường bộ ven biển theo quy hoạch; 100% đảo có vị trí chiến lược, trọng yếu cơ bản được đầu tư hạ tầng thiết yếu đồng bộ.
Với tổng vốn đầu tư gần 9,3 tỷ USD, lọc hoá dầu Nghi Sơn, liên doanh giữa Việt Nam và quốc tế đã đưa Nghi Sơn trở thành một biểu tượng của tiến trình công nghiệp hóa hiện đại ở Việt Nam. Ảnh: Petrovietnam
Nghị quyết cũng nêu rõ, xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh là chiến lược phát triển lâu dài. Chuyển mạnh tư duy từ khai thác biển sang quản trị biển hiện đại; từ phát triển kinh tế ven biển sang phát triển quốc gia biển mạnh; từ quản lý theo ngành sang quản trị tổng hợp, thống nhất không gian biển quốc gia.
Xung quanh các nội dung trên, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với Nhà giáo ưu tú, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, giảng viên cao cấp Học viện Tài chính, chuyên gia có nhiều năm nghiên cứu về tài chính quốc tế, đầu tư trực tiếp nước ngoài và chính sách thuế.
Nhà giáo ưu tú, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, giảng viên cao cấp Học viện Tài chính - chuyên gia kinh tế.
Chuyển mạnh tư duy từ "khai thác" sang "quản trị hiện đại"
- Thưa ông, Nghị quyết số 20-NQ/TW đặt mục tiêu phát triển kinh tế biển, chuyển mạnh tư duy từ "khai thác biển" sang "quản trị biển hiện đại", từ "phát triển kinh tế ven biển" sang "phát triển quốc gia biển mạnh". Theo ông, sự chuyển đổi tư duy đó làm thay đổi mô hình tăng trưởng kinh tế nói chung và của ngành Công Thương nói riêng ra sao?
PGS.TS Đinh Trọng Thịnh: Việc chuyển mạnh tư duy từ "khai thác biển" sang "quản trị biển hiện đại", từ "phát triển kinh tế ven biển" sang "phát triển quốc gia biển mạnh" là một trong những điều rất quan trọng để phát triển nền kinh tế trong giai đoạn tới.
Phát triển quy mô kinh tế biển đòi hỏi phải thay đổi toàn bộ các hoạt động: từ việc chỉ hướng ra ven biển với tàu nhỏ, tuyến đi ngắn, chuyển sang những con tàu lớn hơn, vươn xa hơn, đồng thời xây dựng các vùng biển ổn định hơn. Từ đó, đáp ứng được yêu cầu quản lý, giám sát sản xuất nói chung và của ngành Công Thương nói riêng.
Bên cạnh đó, yêu cầu phát triển ngành Công Thương ra toàn bộ không gian Biển Đông là đòi hỏi bắt buộc trong thời gian tới để bắt kịp xu hướng thời đại, bắt kịp khả năng tái tạo và phát triển vùng biển trọn vẹn, tạo quy mô lớn hơn trong phạm vi cả nước.
- Nghị quyết xác định, phát triển quốc gia biển mạnh là chiến lược dài hạn. Theo ông, đâu là những thách thức lớn nhất về huy động nguồn lực tài chính để hiện thực hóa các mục tiêu?
PGS.TS Đinh Trọng Thịnh: Phát triển các ngành nghề gắn với kinh tế biển đặt ra yêu cầu toàn diện cho cả nước, từ nguồn nguyên liệu phục vụ nuôi trồng, chế biến, logistics, cho đến phát triển hạ tầng và các hoạt động thương mại quy mô lớn hơn. Từ đó, hoạt động kinh tế mang tính chất kinh tế biển rõ nét hơn.
Muốn vậy, phải tính đến việc phát triển cơ sở hạ tầng theo hướng dài hạn, bền vững. Có nền tảng hạ tầng vững chắc mới phát triển được các ngành nghề, lĩnh vực trên phạm vi toàn bộ vùng biển, chứ không dừng lại như cách làm thông thường trước đây.
Theo tôi, việc xây dựng nền tảng hạ tầng, ví như "cắm chốt" cho kinh tế biển, phải được ưu tiên phát triển đầy đủ.
Xác định 3 thứ tự ưu tiên
- Vậy, để thu hút dòng vốn vào các dự án kinh tế biển, năng lượng và hạ tầng quy mô lớn, cần thiết kế các công cụ tài chính ra sao, thưa ông?
PGS.TS Đinh Trọng Thịnh: Tôi cho rằng, thiết kế dòng vốn giữa Nhà nước và tư nhân đang là vấn đề quan trọng. Xây dựng, thu hút nguồn lực tài chính cho phát triển kinh tế đòi hỏi cách tiếp cận sâu hơn, rộng hơn và toàn diện hơn.
Đồng thời, kinh tế tư nhân phải là bộ phận quan trọng, góp phần tạo ra sự phát triển chung của nền kinh tế cũng như sự phát triển toàn diện. Trên cơ sở đó, hoạt động của nền kinh tế nói chung và kinh tế tư nhân nói riêng mới phát triển mạnh mẽ.
Trong đó, hoạt động của đánh bắt ven biển và nuôi trồng phải là một trong các yêu cầu phải thực hiện và cần đảm bảo an toàn, đảm bảo mức độ, phát huy tốt nhất các khâu trong sản xuất kinh doanh để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế biển.
Hai module chính của Trung tâm Lạc Đà Vàng-A (Công ty TNHH MTV Dịch vụ Cơ khí Hàng hải PTSC) chính thức hạ thủy, sẵn sàng bước vào giai đoạn vận chuyển và lắp đặt ngoài khơi. Ảnh: Petrovietnam
- Trong bối cảnh nguồn lực còn hạn chế, Việt Nam nên ưu tiên đầu tư theo thứ tự nào để tạo hiệu ứng lan tỏa lớn nhất đối với tăng trưởng kinh tế, nhất là khi Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số, thưa ông?
PGS.TS Đinh Trọng Thịnh: Mục tiêu tăng trưởng 2 con số là yêu cầu quan trọng để đưa nền kinh tế phát triển hiệu quả, sâu hơn và bền vững hơn. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu này, cần giải quyết đồng thời ba vấn đề.
Thứ nhất, về nguồn lực. Nguồn lực hiện nay để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng 2 con số còn hạn chế, đòi hỏi phải mở rộng kênh cung cấp vốn, thu hút vốn từ người dân và khu vực tư nhân vào trong hoạt động sản xuất kinh doanh.
Thứ hai, về vai trò của Nhà nước. Kinh tế nhà nước vẫn phải giữ vai trò chủ đạo, có tầm nhìn quyết định đến sự phát triển chung, để nền kinh tế vận hành mạnh mẽ hơn, đồng bộ hơn và hài hòa hơn.
Thứ ba, về sự phối hợp giữa các khu vực kinh tế. Kinh tế tư nhân và kinh tế nhà nước phải tương hỗ lẫn nhau. Khi đó, hiệu quả hoạt động sẽ cao hơn và tăng trưởng lan tỏa ra toàn bộ nền kinh tế, duy trì được trong dài hạn thay vì chỉ một vài năm.
- Khi nghị quyết được triển khai đồng bộ, hiệu quả, những tác động lan tỏa sẽ thể hiện rõ nhất ở lĩnh vực nào của nền kinh tế, đặc biệt là ngành Công Thương, thưa ông?
PGS.TS Đinh Trọng Thịnh: Sự lan tỏa của tăng trưởng kinh tế quốc dân không dừng ở một lĩnh vực riêng lẻ mà kéo theo toàn bộ các ngành nghề trong nền kinh tế. Nhờ đó, hoạt động sản xuất kinh doanh đi vào nền nếp, tăng trưởng ổn định ở mức 2 con số, tạo đủ các yếu tố cho phát triển bền vững.
Đối với ngành Công Thương, các yếu tố tác động khá đa dạng. Trước hết, ứng dụng kinh tế số, kỹ thuật số và công nghệ vào môi trường biển là yêu cầu cấp thiết, cần triển khai ngay để các ngành nghề chủ động phát triển, tránh phụ thuộc vào các yếu tố bên ngoài.
Bên cạnh đó, cần có tầm nhìn tổng thể, chuyển từ kinh tế ven bờ sang phát triển toàn diện cả vùng biển. Hoạt động của doanh nghiệp và các ngành nghề cần gắn với xu hướng đổi mới chung, kết hợp giữa bảo đảm an ninh, quốc phòng với sản xuất kinh doanh và các hoạt động vươn khơi xa bờ.
Cuối cùng, cần xây dựng lộ trình thực hiện theo từng năm, không dừng lại ở các mốc dài hạn như năm 2030 hay 2045. Việc đánh giá, nắm bắt tình hình thực tế hàng năm để điều chỉnh chính sách kịp thời sẽ giúp biến tiềm năng kinh tế biển thành kết quả phát triển thực chất.
Xin cảm ơn ông!
Theo PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, việc thiết kế đồng bộ các công cụ tài chính, phát huy vai trò dẫn dắt của kinh tế nhà nước và khơi thông nguồn lực từ khu vực tư nhân sẽ là nền tảng để kinh tế biển trở thành động lực tăng trưởng mới, đưa Việt Nam từng bước trở thành quốc gia biển mạnh vào năm 2030.