Phải chỉ rõ tăng trưởng đến từ đâu

Phấn đấu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên

“Kế hoạch phải chỉ ra tăng trưởng đến từ đâu, năng lực sản xuất nào được bổ sung, vướng mắc nào phải tháo gỡ và cơ quan nào chịu trách nhiệm” - chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, ngày 16/10/2026 đặt ra yêu cầu rất cụ thể đối với việc xây dựng và tổ chức thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2027.

Với mục tiêu phấn đấu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, yêu cầu này càng có ý nghĩa quan trọng bởi tăng trưởng ở mức hai con số đòi hỏi sự gia tăng thực chất về năng lực sản xuất, quy mô đầu tư, sức mua của thị trường và năng suất lao động. Các chỉ tiêu dù được xây dựng với quyết tâm cao vẫn phải dựa trên những điều kiện có thể thực hiện, những nguồn lực có thể huy động và những kết quả có thể kiểm chứng.

Tinh thần đó được thể hiện xuyên suốt trong Kết luận số 106-KL/TW ngày 15/10/2026 của Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV về tình hình phát triển kinh tế - xã hội, thực hiện ngân sách nhà nước năm 2026, kế hoạch năm 2027. Trung ương xác định năm 2027 phải phấn đấu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên, đồng thời giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn, lấy hiệu quả thực chất, năng suất và đời sống nhân dân làm thước đo.

Báo cáo của Chính phủ do Thủ tướng Lê Minh Hưng trình bày tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI ngày 17/10 cũng cụ thể hóa mục tiêu này trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027. Bên cạnh chỉ tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, Chính phủ đặt mục tiêu kiểm soát tốc độ tăng chỉ số giá tiêu dùng khoảng 4,5%, GDP bình quân đầu người đạt 6.100 USD và năng suất lao động xã hội bình quân tăng 8,6%.

Những chỉ tiêu ấy cho thấy yêu cầu phát triển của năm 2027 được đặt trên cả hai phương diện: tốc độ tăng trưởng và chất lượng tăng trưởng. Đây cũng là cơ sở để đánh giá khả năng hoàn thành mục tiêu, thay vì chỉ căn cứ vào kết quả tăng GDP cuối năm.

Cũng theo Báo cáo của Chính phủ, GDP quý III tăng 9,95%, đưa mức tăng trưởng 9 tháng lên 9,01%. Trong bối cảnh kinh tế thế giới chịu nhiều tác động bất lợi, đây là kết quả tích cực, phản ánh nỗ lực điều hành và khả năng thích ứng của nền kinh tế.

Đáng chú ý, khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 11,21% trong 9 tháng, cao nhất kể từ năm 2015. Sản xuất công nghiệp tăng 12,33%, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo tăng gần 13%, tiếp tục giữ vai trò động lực quan trọng. Hoạt động thương mại, dịch vụ duy trì đà phát triển, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu tăng 30,4%. Quy mô xuất nhập khẩu cả năm được Chính phủ ước đạt 1.110 tỷ USD, lần đầu tiên vượt ngưỡng 1.000 tỷ USD.

Nguồn lực đầu tư cũng có chuyển biến rõ nét. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội 9 tháng đạt 3,11 triệu tỷ đồng, tăng 15,1%. Giải ngân đầu tư công đạt gần 643 nghìn tỷ đồng, bằng 63% kế hoạch. Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đăng ký đạt 50,36 tỷ USD, tăng 76,4%, tập trung nhiều vào các lĩnh vực chế biến, chế tạo, công nghệ cao, điện tử và bán dẫn.

Những kết quả này cho thấy các động lực tăng trưởng truyền thống tiếp tục được phát huy, trong khi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số từng bước tạo thêm điều kiện phát triển. Kết luận số 106-KL/TW cũng đánh giá nền kinh tế duy trì tăng trưởng cao, kinh tế vĩ mô ổn định, các cân đối lớn cơ bản được bảo đảm, nhiều điểm nghẽn về thể chế, nguồn lực và kết cấu hạ tầng được tập trung tháo gỡ.

Những vấn đề phải giải quyết

Tuy nhiên, kết quả tăng trưởng tích cực của năm 2026 chưa đủ để bảo đảm mục tiêu năm 2027. Tăng trưởng GDP từ 10% trở lên là yêu cầu rất cao khi những biến động của thị trường thế giới tiếp tục khó lường và dư địa sử dụng các biện pháp hỗ trợ truyền thống phải được cân nhắc cùng yêu cầu ổn định kinh tế vĩ mô.

Kết luận Hội nghị Trung ương 4 và Báo cáo của Chính phủ đã thẳng thắn chỉ ra những hạn chế đang ảnh hưởng đến khả năng tăng trưởng. Mặt bằng lãi suất cho vay còn cao, doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp khó khăn trong tiếp cận vốn, đất đai, tín dụng; nguồn cung vật liệu xây dựng còn thiếu, giá biến động mạnh; cơ cấu xuất nhập khẩu chưa bền vững. Việc ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để nâng cao năng suất, năng lực quản trị chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phát triển.

Đặc biệt, Trung ương xác định tổ chức thực hiện vẫn là khâu yếu. Một số bộ, cơ quan, địa phương và người đứng đầu chưa thực sự chủ động, còn tình trạng né tránh trách nhiệm, thiếu phối hợp, chậm giải quyết công việc.

Đây là những vấn đề không thể xem nhẹ khi xây dựng kịch bản tăng trưởng năm 2027. Bởi nguồn lực dù lớn đến đâu cũng khó phát huy hiệu quả nếu dự án chậm triển khai, doanh nghiệp không tiếp cận được vốn, thủ tục đầu tư kéo dài hoặc những vướng mắc thuộc thẩm quyền không được giải quyết kịp thời.

Xác định đúng nguồn lực tăng trưởng

Yêu cầu trước hết đối với mục tiêu GDP năm 2027 là phải lượng hóa đóng góp của từng ngành, từng lĩnh vực và từng địa phương. Kết luận số 106-KL/TW đã xác định rõ nhiệm vụ cụ thể hóa mục tiêu tăng trưởng thành kịch bản, chỉ tiêu, nhiệm vụ, sản phẩm và thường xuyên cập nhật để có giải pháp phù hợp.

Điều đó đòi hỏi kế hoạch tăng trưởng phải được xây dựng trên cơ sở năng lực thực tế của nền kinh tế. Khu vực công nghiệp sẽ đóng góp bao nhiêu, năng lực sản xuất mới được bổ sung ở những ngành nào, dự án nào có thể hoàn thành và đưa vào vận hành trong năm 2027? Thương mại, dịch vụ có thể mở rộng đến đâu, thị trường trong nước và xuất khẩu còn dư địa phát triển như thế nào? Những địa phương giữ vai trò đầu tàu kinh tế sẽ gia tăng đóng góp bằng các dự án, ngành hàng và hoạt động sản xuất cụ thể nào?

Đây là những câu hỏi cần được làm rõ ngay trong quá trình xây dựng và triển khai kế hoạch. Khi xác định được nguồn lực tăng trưởng, cơ quan quản lý mới có cơ sở phân bổ nguồn lực, lựa chọn chính sách hỗ trợ và xử lý đúng những vướng mắc đang cản trở sản xuất, kinh doanh.

Đối với ngành Công Thương, dư địa tăng trưởng gắn trực tiếp với việc nâng cao năng lực công nghiệp chế biến, chế tạo, phát triển công nghiệp nền tảng, công nghiệp hỗ trợ, thúc đẩy xuất khẩu và mở rộng thị trường trong nước. Đây đều là những nhiệm vụ được Trung ương xác định trong định hướng cơ cấu lại nền kinh tế, đổi mới mô hình phát triển năm 2027.

Muốn công nghiệp tiếp tục giữ vai trò động lực, cần xác định những ngành có khả năng gia tăng sản lượng, những dự án sắp bổ sung năng lực sản xuất và các điều kiện cần thiết để doanh nghiệp mở rộng hoạt động. Bảo đảm cung ứng đủ điện, xăng dầu trong mọi tình huống, giảm chi phí đầu vào, phát triển hạ tầng logistics và tháo gỡ các vướng mắc về đầu tư phải được coi là những nhiệm vụ trực tiếp phục vụ tăng trưởng.

Ở lĩnh vực thương mại, yêu cầu đặt ra là phát huy tốt hơn sức mua của thị trường trong nước, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tận dụng các hiệp định thương mại tự do và nâng cao giá trị gia tăng của hàng hóa Việt Nam. Xuất khẩu cần tăng trưởng về quy mô nhưng đồng thời phải cải thiện hiệu quả, giảm sự phụ thuộc vào số ít thị trường và tăng khả năng tham gia của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi cung ứng quốc tế.

Một nguồn lực quan trọng khác là đầu tư. Kết luận Hội nghị Trung ương 4 yêu cầu tạo đột phá trong huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực phát triển, từ ngân sách nhà nước, trái phiếu, tín dụng, vốn đầu tư của doanh nghiệp nhà nước đến đầu tư tư nhân và vốn đầu tư nước ngoài. Chính phủ cũng đặt nhiệm vụ phân bổ vốn đầu tư công theo kết quả đầu ra, điều chuyển vốn ở nơi giải ngân thấp sang nơi giải ngân tốt và có giải pháp cải thiện hệ số hiệu quả sử dụng vốn đầu tư (ICOR).

Đáng chú ý, Báo cáo của Chính phủ cho thấy, đến hết tháng 9/2026 đã có 4.688 dự án tồn đọng được xử lý hoặc có phương án xử lý, với tổng mức đầu tư trên 3,2 triệu tỷ đồng. Quy mô nguồn lực liên quan rất lớn, nhưng điều cần quan tâm trong năm 2027 là có bao nhiêu dự án thực sự được tháo gỡ, tiếp tục triển khai, hoàn thành và tạo thêm sản phẩm, việc làm, giá trị gia tăng cho nền kinh tế.

Thúc đẩy đầu tư vì thế phải gắn với hiệu quả sử dụng vốn. Một công trình hoàn thành nhưng khai thác chưa hiệu quả, một dự án được bố trí vốn nhưng kéo dài tiến độ đều ảnh hưởng đến kết quả tăng trưởng. Càng đặt mục tiêu cao, yêu cầu lựa chọn dự án, kiểm soát tiến độ và đánh giá hiệu quả đầu tư càng phải chặt chẽ.

Bên cạnh việc làm mới các động lực truyền thống, năm 2027 còn đặt ra yêu cầu chuyển mạnh sang tăng trưởng dựa trên năng suất, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Chỉ tiêu năng suất lao động xã hội bình quân tăng 8,6% trong kế hoạch Chính phủ trình Quốc hội cho thấy đây là nhiệm vụ cụ thể, có thể đo lường.

Mục tiêu GDP năm 2027 tăng từ 10% trở lên vì thế cần được bắt đầu bằng việc xác định chính xác nguồn tăng trưởng, đánh giá khả năng đóng góp của từng động lực và giải quyết những điểm nghẽn đang hạn chế sức sản xuất của nền kinh tế. Điều quan trọng không dừng ở việc giao chỉ tiêu tăng trưởng bao nhiêu, mà phải làm rõ bằng cách nào để đạt được, ai chịu trách nhiệm và kết quả được kiểm chứng ra sao?

“Mục tiêu năm 2027 phấn đấu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên đòi hỏi từng ngành, địa phương chuẩn bị phương án có căn cứ về nguồn lực và khả năng thực hiện. Kế hoạch phải chỉ ra tăng trưởng đến từ đâu, năng lực sản xuất nào được bổ sung, vướng mắc nào phải tháo gỡ và cơ quan nào chịu trách nhiệm”.

(Trích phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV).