Mở rộng nhiều hình thức đấu thầu
Sáng 6/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi). Phát biểu giải trình, tiếp thu ý kiến đại biểu, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với cơ quan soạn thảo để làm rõ phạm vi áp dụng của luật, bảo đảm đồng bộ với các luật chuyên ngành.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn giải trình ý kiến đại biểu Quốc hội quan tâm.
Về các hình thức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư, Bộ trưởng cho biết, lần sửa đổi này mở rộng nhiều hình thức; ngoài đấu thầu cạnh tranh còn có đàm phán cạnh tranh và chỉ định thầu.
Trước ý kiến đại biểu đề nghị phải có tiêu chuẩn, tiêu chí cụ thể, có kiểm tra, giám sát để việc lựa chọn nhà thầu thực sự công khai, minh bạch, tránh lợi dụng chính sách, Bộ trưởng cho biết nhiều đại biểu Quốc hội cùng quan tâm nội dung này. Cơ quan soạn thảo sẽ nghiêm túc tiếp thu, bổ sung vào dự án luật.
Về hiệu quả, chất lượng công tác đấu thầu, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đồng tình với ý kiến đại biểu về tình trạng nhà thầu bỏ giá rất thấp, không quan tâm đến chất lượng và tiến độ. Theo Bộ trưởng, dự thảo Luật đã bổ sung quy định tập trung đánh giá theo tiêu chí kỹ thuật, hoặc kết hợp tiêu chí kỹ thuật và giá, bảo đảm lựa chọn được nhà thầu chất lượng tốt để triển khai dự án.
"Bổ sung quy định về tăng cường sử dụng cơ sở dữ liệu, kết nối liên thông giữa các cơ quan có trách nhiệm để cung cấp giá phù hợp, làm căn cứ tham chiếu khi lựa chọn nhà thầu", Bộ trưởng nêu.
Bên cạnh đó, dự án luật cũng có quy định bảo đảm tính linh hoạt trong mua sắm thiết bị y tế, đáp ứng kịp thời yêu cầu khám, chữa bệnh. Bộ trưởng cho biết, Cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ Y tế rà soát kỹ các điều khoản, bảo đảm khả thi nhưng vẫn chặt chẽ.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn giải trình tại phiên thảo luận.
Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền
Về quy trình, thủ tục lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư, Bộ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh dự án luật đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo đúng tinh thần chỉ đạo của Trung ương và Quốc hội. Đồng thời, cơ chế phân cấp, phân quyền phải gắn với kiểm tra, giám sát để tránh lạm dụng, bảo đảm lựa chọn đúng nhà thầu.
"Phân cấp, phân quyền không có nghĩa là buông lỏng quản lý mà phải đề cao trách nhiệm của người được giao quyết định”, Bộ trưởng nhấn mạnh.
Bộ trưởng dẫn chứng, năm 2025 có gần 600.000 gói thầu, trong đó gần 72% đã được phân cấp, phân quyền đến khâu chỉ định. Với khối lượng rất lớn như vậy, việc phân cấp, phân quyền đã phát huy hiệu quả. Thời gian tới, căn cứ điều kiện cụ thể, sẽ tiếp tục giao người đứng đầu quyết định và chịu trách nhiệm.
Bộ trưởng khẳng định sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến tâm huyết, trách nhiệm, sát thực tiễn của đại biểu Quốc hội để tiếp tục hoàn thiện dự án luật, bảo đảm tính khả thi.
Tiếp tục rà soát, xác định rõ các hành vi bị cấm trong đấu thầu
Phát biểu kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết hầu hết ý kiến thống nhất về sự cần thiết sửa đổi Luật Đấu thầu và tán thành nhiều nội dung của dự thảo luật.
Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng; bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật và tương thích với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
"Thực hiện nghiêm Quy định 178 về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật. Rà soát kỹ quy định chuyển tiếp, thời điểm có hiệu lực thi hành, bảo đảm khả thi và hiệu quả trong tổ chức thực hiện", Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh.
Phó Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị quy định rõ ngay trong luật các nguyên tắc, điều kiện, tiêu chí và giới hạn áp dụng đối với những nội dung quan trọng; hạn chế giao văn bản dưới luật quy định những nội dung có thể mở rộng các trường hợp hạn chế cạnh tranh.
Cùng với đó, cần nghiên cứu, rà soát kỹ quy định về hình thức, phương thức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư; cân nhắc thận trọng việc mở rộng các trường hợp chỉ định thầu, lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu trong trường hợp đặc biệt. Với trường hợp chỉ định thầu để đáp ứng yêu cầu tiến độ, chất lượng, hiệu quả, luật cần quy định rõ điều kiện, tiêu chí, giới hạn áp dụng và trách nhiệm giải trình, tránh lạm dụng làm thu hẹp cạnh tranh.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị, tiếp tục rà soát, xác định rõ các hành vi bị cấm, chủ thể vi phạm và chế tài xử lý đủ mạnh trong hoạt động đấu thầu, nhất là việc tổ chức lựa chọn nhà thầu khi chưa xác định được nguồn vốn; bảo đảm phòng ngừa vi phạm từ sớm, không chỉ xử lý khi đã phát sinh hậu quả.