Tại tỉnh Thái Nguyên, đặc biệt ở vùng chè Tân Cương, việc kết hợp phát triển sản phẩm chè với du lịch cộng đồng đang dần trở thành xu hướng. Không chỉ dừng lại ở sản xuất nông nghiệp, nhiều mô hình đã bước đầu mở rộng sang khai thác giá trị văn hóa, cảnh quan và trải nghiệm, qua đó tạo thêm nguồn thu và gia tăng giá trị cho cây chè.
Trong xu hướng đó, Hợp tác xã Trà và Du lịch cộng đồng Tiến Yên (xã Tân Cương) là một trường hợp điển hình đang từng bước xây dựng hệ sinh thái chè hữu cơ gắn với du lịch. Với định hướng “muốn đi xa phải làm bền vững”, Hợp tác xã chú trọng chuẩn hóa quy trình sản xuất, hướng tới bảo vệ môi trường và sức khỏe người tiêu dùng.
Thành viên Hợp tác xã Trà và Du lịch cộng đồng Tiến Yên đang hoàn thiện đóng gói sản phẩm chè của hợp tác xã, chuẩn bị đưa ra thị trường.
Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, anh Bùi Trọng Đại, Giám đốc Hợp tác xã, mô hình farmstay (mô hình kết hợp giữa du lịch với hoạt động nông nghiệp) không chỉ thu hút hàng nghìn lượt khách quốc tế mỗi năm mà còn tạo ra chuỗi giá trị liên kết, góp phần phát triển kinh tế nông thôn tại vùng “Đệ nhất danh trà”.
Hành trình giữ đất, giữ nghề của người trẻ
Mang trong mình mong muốn phát triển quê hương, anh Đại quyết định ở lại địa phương lập nghiệp, không chọn con đường rời quê như nhiều người trẻ khác. Lập gia đình, gây dựng kinh tế từ cây chè - loại cây đã gắn bó với gia đình anh qua nhiều thế hệ, anh Đại mở rộng việc khai hoang, dồn điền, đổi thửa, từng bước gia tăng diện tích sản xuất.
“Ngày trước, đất đai manh mún, sản xuất nhỏ lẻ nên hiệu quả không cao. Tôi mạnh dạn đổi ruộng với các hộ xung quanh, cải tạo lại toàn bộ khu đồi để làm chè bài bản hơn,” anh Đại chia sẻ. Chính từ những bước đi đầu tiên đó, một vùng chè tập trung dần hình thành, đặt nền móng cho sự phát triển lâu dài.
Năm 2021 đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi sản phẩm chè của Hợp tác xã được công nhận OCOP 4 sao. Đây không chỉ là sự ghi nhận về chất lượng mà còn mở ra cơ hội để nâng tầm thương hiệu chè Tân Cương.
Anh Bùi Trọng Đại trực tiếp chăm sóc cây xanh, tỉa tán trong khuôn viên hợp tác xã.
Tuy nhiên, với anh Đại, sản phẩm tốt thôi là chưa đủ. Từ những chuyến đi trải nghiệm du lịch trong và ngoài nước, anh cùng vợ, người bạn đồng hành trong mọi quyết định bắt đầu ấp ủ ý tưởng phát triển mô hình du lịch cộng đồng gắn với đồi chè.
“Cả hai vợ chồng đều yêu du lịch, lại có sẵn cảnh quan đồi chè đẹp, nên chúng tôi nghĩ tại sao không kết hợp để vừa làm kinh tế, vừa quảng bá quê hương,” anh nói.
Được sự định hướng, tập huấn từ địa phương, anh mạnh dạn vay vốn, đầu tư cải tạo khuôn viên, xây dựng không gian trải nghiệm. Từ chỗ ban đầu chỉ đón khách vãng cảnh, đến tháng 3/2025, mô hình du lịch cộng đồng của Hợp tác xã chính thức đi vào hoạt động quy mô.
Hiện nay, khu vực sản xuất và du lịch của Hợp tác xã có tổng diện tích khoảng 3ha, liên kết với các hộ dân mở rộng lên hơn 30ha. Với 8 thành viên chính thức, Hợp tác xã đã tạo việc làm ổn định cho nhiều lao động địa phương.
Đáng chú ý, dù đảm nhiệm vai trò người đứng đầu hợp tác xã, nhưng mỗi ngày anh Đại vẫn trực tiếp chăm sóc cây cối, vườn tược xung quanh khu homestay. Từ việc tỉa cành, tưới nước đến chỉnh trang cảnh quan, anh đều tự tay thực hiện. Với anh, đó không chỉ là công việc, mà còn là cách để giữ gìn sự xanh sạch, gần gũi, yếu tố làm nên sức hút riêng của mô hình du lịch cộng đồng.
Trải nghiệm “một ngày làm người trồng chè”
Điểm đặc biệt của mô hình tại Hợp tác xã Trà và Du lịch cộng đồng Tiến Yên không chỉ nằm ở sản phẩm chè, mà còn ở những trải nghiệm chân thực dành cho du khách. Tại đây, du khách có thể trực tiếp tham gia hái chè, sao chè, thưởng trà ngay tại đồi, những hoạt động tưởng chừng giản dị nhưng lại mang đến cảm giác mới mẻ.
Mỗi năm, Hợp tác xã đón hàng nghìn lượt khách trong và ngoài nước đến tham quan, trải nghiệm. Nhiều du khách quốc tế tỏ ra thích thú khi lần đầu được tự tay hái từng búp chè non, nghe kể về quy trình chế biến và văn hóa trà của người Việt.
Song song với đó, hoạt động sản xuất vẫn được duy trì ổn định. Mỗi năm, Hợp tác xã thu hoạch từ 3 - 5 tấn chè nguyên liệu, cho ra khoảng 15 - 20 tấn sản phẩm, với hơn chục dòng sản phẩm khác nhau. Thị trường tiêu thụ chủ yếu vẫn là trong nước, nhưng định hướng sắp tới sẽ mở rộng ra xuất khẩu.
Hướng tới chè hữu cơ, phát triển bền vững
Sinh ra trong gia đình có truyền thống làm chè lâu đời, gắn bó với giống chè trung du trên các triền đồi, anh Đại hiểu rằng giá trị của cây chè không chỉ nằm ở kinh tế mà còn là bản sắc.
Vì vậy, hướng đi lâu dài của Hợp tác xã là phát triển chè theo hướng hữu cơ, sạch, thân thiện với môi trường. Việc liên kết với các hộ dân cũng được chú trọng, nhằm tạo vùng nguyên liệu ổn định, đồng thời nâng cao ý thức sản xuất an toàn.
“Muốn đi xa thì phải làm bền vững. Chè sạch, chè hữu cơ không chỉ tốt cho người tiêu dùng mà còn giữ được đất, giữ được nghề cho thế hệ sau”, anh Đại khẳng định.
Du khách đến thăm quan trải nghiệm thực tế tại Hợp tác xã trà và Du lịch cộng đồng Tiến Yên.
Từ một quả đồi nhỏ ban đầu, đến nay Hợp tác xã Trà và Du lịch cộng đồng Tiến Yên đã trở thành điểm đến hấp dẫn, kết hợp hài hòa giữa sản xuất nông nghiệp và phát triển du lịch. Câu chuyện của anh Đại không chỉ là hành trình làm kinh tế, mà còn là minh chứng cho tinh thần dám nghĩ, dám làm của người trẻ trên chính quê hương mình.
Giữa những đồi chè xanh ngát của Tân Cương, mô hình ấy đang từng ngày lan tỏa, góp phần đưa thương hiệu chè Thái Nguyên vươn xa hơn, theo một cách rất riêng, từ trải nghiệm, từ văn hóa và từ chính những con người gắn bó với đất.
Phát triển du lịch cộng đồng gắn với quảng bá hoạt động sản xuất chè hữu cơ đang là hướng đi mới không chỉ của Hợp tác xã Trà và Du lịch cộng đồng Tiến Yên mà còn là định hướng chung của vùng chè Tân Cương (tỉnh Thái Nguyên). Tuy còn mới mẻ nhưng nhưng mô hình hàng năm vẫn tiếp đón hàng nghìn lượt du khách đến cùng trải nghiệm với đồng bào dân tộc.