Phát triển kinh tế đêm: 'Mỏ vàng' thúc đẩy tăng trưởng TP. Hồ Chí Minh

Gỡ “điểm nghẽn” để khai thác dư địa lớn

Chiều 25/3, tại TP. Hồ Chí Minh, Báo Tuổi Trẻ phối hợp Hiệp hội Ẩm thực TP. Hồ Chí Minh tổ chức tọa đàm chuyên sâu với chủ đề “Phát triển kinh tế đêm - Động lực thúc đẩy tăng trưởng TP. Hồ Chí Minh”.

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh TP. Hồ Chí Minh đang xây dựng Luật Đô thị đặc biệt cùng các cơ chế đặc thù mới, mở ra cơ hội chủ động hơn trong quy hoạch, thu hút đầu tư và tổ chức các hoạt động kinh tế ban đêm. Đồng thời, Quyết định số 1129 của Chính phủ về phát triển kinh tế đêm cũng tạo hành lang định hướng quan trọng, giúp các địa phương, trong đó có TP. Hồ Chí Minh, khai thác hiệu quả “mỏ vàng” còn nhiều dư địa này.

Tọa đàm quy tụ đại diện các sở, ngành, chuyên gia kinh tế, nhà hoạch định chính sách cùng doanh nghiệp lớn như Saigontourist Group, Satra, Vietravel, Viettel… nhằm nhận diện các “điểm nghẽn” và đề xuất giải pháp phát triển kinh tế đêm bền vững.

Các chuyên gia nhận định, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, TP. Hồ Chí Minh cần thúc đẩy mạnh ba trụ cột: tiêu dùng, xuất khẩu và đầu tư. Trong đó, kinh tế đêm có thể tạo lực đẩy đáng kể cho tiêu dùng, đồng thời lan tỏa sang du lịch, dịch vụ và thu hút đầu tư.

Với quy mô thị trường lớn, dân số đông và lượng du khách không ngừng gia tăng, TP. Hồ Chí Minh có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển các hoạt động kinh tế ban đêm. Tuy nhiên, thực tế cho thấy lĩnh vực này vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng.

Ông Nguyễn Nguyên Phương - Phó giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh - cho rằng, chủ trương phát triển kinh tế đêm đã được định hướng xuyên suốt, song “nút thắt” lớn nhất hiện nay nằm ở khâu tổ chức thực hiện.

Theo lãnh đạo Sở Công Thương, Thành phố vẫn chưa xác định rõ cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm điều phối chung các hoạt động kinh tế đêm. Dù đã có sự phân công bước đầu, nhưng cơ chế vận hành còn thiếu rõ ràng, dẫn đến việc triển khai các sáng kiến từ doanh nghiệp và địa phương chưa đồng bộ.

Bên cạnh đó, dù nhiều đề án đã được xây dựng, số mô hình thành công vẫn còn hạn chế. Nguyên nhân chủ yếu đến từ các rào cản về cơ chế, chính sách và hành lang pháp lý.

Một bất cập đáng chú ý là hệ thống quy định hiện hành chưa phân định rõ giữa hoạt động kinh tế ban ngày và ban đêm. Các lĩnh vực đặc thù như ẩm thực, giải trí, dịch vụ đồ uống có cồn… vẫn đang chịu sự điều chỉnh của các quy định chung, khiến doanh nghiệp gặp khó trong triển khai.

Ngoài ra, việc quy hoạch không gian kinh tế đêm còn thiếu tính tổng thể, chủ yếu tập trung tại khu vực trung tâm, chưa khai thác hết tiềm năng của các khu vực khác sau khi mở rộng không gian đô thị.

Xây dựng hệ sinh thái kinh tế đêm hiện đại

Tại tọa đàm, các chuyên gia nhấn mạnh kinh tế đêm không chỉ đơn thuần là kéo dài thời gian kinh doanh, mà cần được nhìn nhận như một hệ sinh thái đô thị toàn diện.

PGS.TS Đinh Tiên Minh - Trưởng bộ môn Marketing, Khoa Kinh doanh quốc tế & Marketing, Trường Kinh doanh (Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh) - cho rằng, phát triển kinh tế đêm cần tiếp cận đồng thời ở ba khía cạnh: kinh tế, văn hóa và xã hội.

“Nếu chỉ xem kinh tế đêm là việc mở cửa muộn hơn để bán được nhiều hàng hơn thì cách tiếp cận này quá hẹp. Cần xem đây là hệ sinh thái trải nghiệm đô thị, bao gồm quy hoạch không gian, thiết kế trải nghiệm, an ninh, giao thông, môi trường và hoạt động văn hóa”, ông PGS.TS Đinh Tiên Minh nhấn mạnh.

Theo các chuyên gia, phát triển kinh tế đêm mang lại nhiều lợi ích như kéo dài thời gian lưu trú của du khách, gia tăng chi tiêu, tạo việc làm, tăng nguồn thu ngân sách và nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng đô thị.

TP. Hồ Chí Minh có nhiều lợi thế nổi bật khi là trung tâm kinh tế, thương mại, dịch vụ và du lịch lớn nhất cả nước, sở hữu nhịp sống sôi động, sức mua cao cùng nguồn tài nguyên văn hóa, ẩm thực phong phú. Nguồn cầu đến từ cả cư dân đô thị và du khách trong, ngoài nước là nền tảng quan trọng để phát triển kinh tế đêm.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy các hoạt động về đêm tại thành phố vẫn còn manh mún, thiếu liên kết và đặc biệt là chưa có bản sắc rõ ràng để nhận diện.

Kinh nghiệm từ các thành phố trên thế giới cho thấy cần có một cơ quan điều phối chuyên trách nhằm quản lý và phát triển kinh tế đêm một cách hiệu quả. Đồng thời, việc quy hoạch cần gắn với đặc trưng văn hóa từng khu vực, hình thành các “cụm” kinh tế đêm theo chủ đề để tạo điểm nhấn.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh vai trò của việc đa dạng hóa sản phẩm. Bên cạnh các hoạt động ẩm thực và giải trí truyền thống, TP. Hồ Chí Minh cần phát triển thêm các sản phẩm như biểu diễn nghệ thuật ban đêm, tour du lịch đêm, chợ đêm, phố đi bộ theo chủ đề, không gian nghệ thuật mở…

Song song đó, việc đầu tư hạ tầng nền tảng là yếu tố không thể thiếu, bao gồm giao thông ban đêm, hệ thống chiếu sáng, an ninh, vệ sinh môi trường và khả năng tiếp cận dịch vụ. Đặc biệt, kinh tế đêm cần gắn chặt với bản sắc văn hóa địa phương để tạo nên giá trị riêng và nâng cao sức cạnh tranh, tránh tình trạng sao chép mô hình thiếu phù hợp.

Tọa đàm “Phát triển kinh tế đêm - Động lực thúc đẩy tăng trưởng TP. Hồ Chí Minh” góp phần nhận diện rõ các rào cản, đồng thời mở ra nhiều gợi ý chính sách quan trọng. Trong bối cảnh thành phố đang đứng trước cơ hội bứt phá nhờ các cơ chế đặc thù, việc xây dựng một chiến lược phát triển kinh tế đêm bài bản, đồng bộ và mang dấu ấn riêng sẽ là chìa khóa để TP. Hồ Chí Minh khai thác hiệu quả tiềm năng, hướng tới tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn tới.