Phát triển năng lượng tiên tiến phục vụ các ngành công nghệ chiến lược

Thúc đẩy hợp tác năng lượng tiên tiến

Sáng 8/5, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC - Bộ Tài chính) phối hợp với Tập đoàn EXCEL Services Corporation (Hoa Kỳ) tổ chức Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam - Hoa Kỳ với chủ đề phát triển năng lượng tiên tiến phục vụ các ngành công nghệ chiến lược tại NIC Hòa Lạc.

Diễn đàn được tổ chức trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh triển khai các định hướng lớn tại Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng với Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về danh mục công nghệ và sản phẩm công nghệ chiến lược.

Theo NIC, diễn đàn được tổ chức trong bối cảnh năng lượng đang ngày càng trở thành yếu tố nền tảng của hệ sinh thái công nghệ hiện đại. Sự phát triển nhanh chóng của các lĩnh vực như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và trung tâm dữ liệu kéo theo nhu cầu về nguồn điện quy mô lớn, ổn định và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng cao.

Trên thế giới, nhiều quốc gia và tập đoàn công nghệ đang đẩy mạnh đầu tư vào các giải pháp năng lượng tiên tiến, trong đó có các mô hình năng lượng hạt nhân thế hệ mới như lò phản ứng mô-đun nhỏ, kết hợp với các hệ thống lưu trữ và điều hành thông minh nhằm bảo đảm tính liên tục và hiệu quả của hoạt động sản xuất và vận hành công nghệ cao.

Những xu hướng này đặt ra yêu cầu đối với Việt Nam trong việc chủ động phát triển hạ tầng năng lượng phù hợp, đi trước một bước để tạo điều kiện cho các ngành công nghệ chiến lược phát triển bền vững và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong định hướng đó, việc thúc đẩy nghiên cứu, tiếp thu và từng bước làm chủ các công nghệ năng lượng tiên tiến, bao gồm cả năng lượng hạt nhân an toàn và hiện đại, được xác định là một trong những yếu tố quan trọng nhằm bảo đảm an ninh năng lượng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đồng thời, quá trình này cũng gắn chặt với yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, hoàn thiện thể chế và xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đồng bộ, nơi các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu và đối tác quốc tế có thể cùng tham gia, chia sẻ nguồn lực và triển khai các dự án cụ thể.

Diễn đàn lần này tiếp nối các hoạt động hợp tác đã được thiết lập giữa NIC và EXCEL Services Corporation trong khuôn khổ chương trình GBIC tại Hoa Kỳ vào tháng 3/2026, đồng thời tạo không gian đối thoại giữa các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp, chuyên gia và nhà đầu tư nhằm trao đổi về định hướng phát triển, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và thúc đẩy khả năng triển khai các dự án năng lượng tiên tiến tại Việt Nam. Sự kiện có sự tham gia của đại diện các bộ, ngành, tập đoàn công nghệ và năng lượng, các cơ sở nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức đầu tư trong và ngoài nước.

Động lực cho tăng trưởng hai con số

Phát biểu tại diễn đàn, ông Võ Xuân Hoài, Phó Giám đốc NIC nhấn mạnh, trong bối cảnh các ngành công nghệ chiến lược ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng năng lượng quy mô lớn, ổn định và bền vững, việc phát triển các giải pháp năng lượng tiên tiến có ý nghĩa quan trọng đối với năng lực cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế và mục tiêu tăng trưởng hai con số trong thời gian tới.

Theo lãnh đạo NIC, diễn đàn là dịp để tăng cường kết nối giữa các chủ thể trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp đến các đối tác quốc tế. Qua đó, thúc đẩy hợp tác trong nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực, hướng tới từng bước hình thành nền tảng năng lượng phù hợp cho sự phát triển của các ngành công nghệ chiến lược tại Việt Nam.

Các ý kiến tại diễn đàn cho thấy sự thống nhất cao về vai trò then chốt của năng lượng tiên tiến đối với sự phát triển của các ngành công nghệ chiến lược. Từ góc độ doanh nghiệp, yêu cầu về nguồn điện ổn định, chất lượng cao và đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật là điều kiện quan trọng để thu hút và duy trì các dự án đầu tư công nghệ cao.

Cũng tại diễn đàn, ông James Voss, Phó Chủ tịch EXCEL Services Corporation cho biết, doanh nghiệp đang nghiên cứu và phát triển các giải pháp năng lượng thế hệ mới có độ tin cậy cao, trong đó có các mô hình lò phản ứng mô-đun nhỏ và hệ thống năng lượng tích hợp, nhằm đáp ứng nhu cầu vận hành liên tục của các ngành công nghệ cao. Ông cũng nhấn mạnh tiềm năng hợp tác với Việt Nam trong việc triển khai các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn, đồng thời từng bước chuyển giao công nghệ và kinh nghiệm vận hành.

Từ góc độ quản lý, đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ và Bộ Công Thương đều cho biết, việc hoàn thiện khung pháp lý, quy hoạch và cơ chế chính sách cho phát triển các loại hình năng lượng mới, trong đó có điện hạt nhân, đang được triển khai theo hướng bảo đảm an toàn, tuân thủ các chuẩn mực quốc tế và phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.

Trong khuôn khổ diễn đàn, các bên cũng trao đổi về khả năng hình thành các chương trình hợp tác trong đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt trong các lĩnh vực năng lượng và kỹ thuật liên quan, hướng tới xây dựng đội ngũ chuyên gia có năng lực tham gia vào các dự án công nghệ quy mô lớn trong tương lai. Cách tiếp cận hợp tác giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo nghiên cứu tiếp tục được khẳng định là yếu tố quan trọng để thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực nội sinh của nền kinh tế.

Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam - Hoa Kỳ về phát triển năng lượng tiên tiến góp phần cụ thể hóa các định hướng chính sách lớn của Việt Nam, đồng thời mở ra cơ hội tăng cường hợp tác quốc tế, thu hút nguồn lực chất lượng cao và thúc đẩy hình thành nền tảng năng lượng phù hợp cho sự phát triển của các ngành công nghệ chiến lược trong giai đoạn tới.