Hành trình 19 năm phát triển xăng sinh học
Ngày 20/11/2007, Chính phủ ban hành Quyết định số 177/2007/QĐ-TTg phê duyệt “Đề án phát triển nhiên liệu sinh học đến năm 2015, tầm nhìn đến năm 2025”. Trong đó, xác định nhiên liệu sinh học là nguồn năng lượng tái tạo mới thay thế nhiên liệu hóa thạch nhằm thúc đẩy an ninh năng lượng và bảo vệ môi trường. Văn bản này đặt mục tiêu sản lượng ethanol và diesel sinh học đạt 1,8 triệu tấn/năm. Tầm nhìn này được giới chuyên gia đánh giá táo bạo và đúng đắn.
Tháng 12/2014, xăng sinh học E5 (pha trộn 5% cồn sinh học ethanol với 95% xăng RON92) bắt đầu được bán thử nghiệm tại 7 địa phương: Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ngãi, Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh, Bà Rịa - Vũng Tàu và Cần Thơ.
Đảng, Chính phủ sớm ban hành chủ trương, chính sách phát triển nhiên liệu sinh học. Ảnh minh hoạ: Quỳnh Nga
Đáng chú ý, từ ngày 1/1/2018, Chính phủ chính thức bỏ xăng RON92 và thay thế bằng xăng sinh học E5 trên toàn quốc. Đây là thành công lớn về mặt pháp lý và hành chính khi lần đầu tiên Việt Nam áp dụng bắt buộc xăng sinh học trên cả nước.
Ngày 7/11/2025, Thông tư số 50/2025/TT-BCT của Bộ Công Thương được ban hành quy định lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống tại Việt Nam, quyết định dùng xăng nền RON95 làm cơ sở pha chế E10.
Theo các chuyên gia, đây là điểm khác biệt đáng kể giữa E10 và E5: E10 dùng RON95 làm xăng nền thay vì RON92 giúp khắc phục chính xác điểm yếu của E5, cùng đó là cơ chế bắt buộc mạnh; chuẩn bị tốt khi Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) và Tổng Công ty Dầu Việt Nam (PVOil) đã thử nghiệm E10 từ tháng 8/2025 giúp thị trường tiếp cận dần loại nhiên liệu này, giảm sốc cung ứng; có van an toàn khi E5 RON92 vẫn bán đến 31/12/2030 cho xe cũ. Đặc biệt, Bộ Công Thương đã truyền thông rất tích cực trong thời gian dài về xăng sinh học E10 giúp người dân hiểu và đón nhận loại nhiên liệu này.
Như vậy có thể thấy, Việt Nam mất 19 năm để đưa xăng sinh học E10 tới với người dân, hành trình đó có lúc thuận có lúc không. Tuy nhiên, dưới sự chỉ đạo kiên quyết của Đảng, Chính phủ và quyết tâm thực hiện của Bộ Công Thương cùng các bộ, ngành, xăng sinh học E10 đang tiến ra thị trường và dần đi vào cuộc sống.
Trăn trở thiếu hụt nguồn cung
Thời điểm chính thức đưa xăng sinh học E10 ra thị trường cận kề, các bộ ngành, doanh nghiệp nỗ lực hết sức để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng. Tuy nhiên, nguồn cung vẫn là nỗi lo lớn của các nhà quản lý.
Việt Nam hiện có 6 nhà máy sản xuất nhiên liệu sinh học, thì: Nhà máy cồn Tùng Lâm (Đồng Nai) đang hoạt động ổn định; nhà máy cồn Đại Tân (Quảng Nam nay thuộc thành phố Đà Nẵng) hoạt động tương đối; nhà máy nhiên liệu sinh học Dung Quất (Quảng Ngãi) mới tái khởi động từ tháng 1/2026, đạt 60% công suất từ 3/2026; nhà máy ethanol Đắk Tô (Kon Tum nay là tỉnh Quảng Ngãi) hoạt động yếu; nhà máy ethanol Phú Thọ đã dừng hoạt động.
Điều này dẫn đến hiện trạng thiếu hụt nguồn cung, theo tính toán của cơ quan chức năng, ngay cả khi các nhà máy trong nước hoạt động tối đa công suất, mức đáp ứng nhu cầu ethanol của cả nước chỉ khoảng 40 - 50%. Với trạng thái hiện tại, công suất thực tế chỉ đạt khoảng 25.000 m³/tháng, tương đương 25 - 27% nhu cầu. Chi phí cho nhập khẩu ethanol mất cả tỷ USD mỗi năm.
Hơn nữa, tính đến ngày 23/4/2026, cả nước có 13/26 thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu đã và đang đầu tư hệ thống trạm phối trộn xăng sinh học. Ba doanh nghiệp lớn nhất: Petrolimex (455.000 m³/tháng, đang mở rộng lên 550.000 m³), PVOil (320.000 m³/tháng), Công ty TNHH MTV Dầu khí thành phố Hồ Chí Minh - Saigon Petro (120.000 m³/tháng). Tổng công suất 3 đơn vị đạt xấp xỉ 890.000 m³/tháng, đáp ứng 89% nhu cầu nếu sử dụng hoàn toàn E10.
Sử dụng xăng sinh học E10 thay thế dần cho xăng khoáng là định hướng đúng đắn nhằm đảm bảo an ninh năng lượng, phát triển xanh và bền vững. Tuy nhiên, với nguồn cung hiện tại, để đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng đòi hỏi sự nỗ lực nhiều hơn nữa của cả cơ quan chức năng, doanh nghiệp nhằm đảm bảo nguồn cung kịp thời, ổn định và dài hạn.
Không nằm ngoài xu hướng chung về nhiên liệu sinh học, Đảng, Chính phủ đã sớm có chủ trương và ban hành chính sách khuyến khích phát triển cho loại nhiên liệu này.